Το πρόσφατο σκάνδαλο στις πολεοδομικές υπηρεσίες στην Ελλάδα, όπως αποκαλύπτεται μέσα από τις έρευνες της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων της αστυνομίας και τις δικογραφίες για εκτεταμένα δίκτυα δωροδοκίας και «ταρίφες» χιλιάδων ευρώ, δεν προκάλεσε έκπληξη σε κανέναν. Είναι η συμπύκνωση της ίδιας της λειτουργίας του αστικού κράτους στο πεδίο της γης, της ιδιοκτησίας και της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Οι πολεοδομίες αποτελούν κόμβους συναλλαγής μεταξύ ιδιωτικών συμφερόντων, μηχανικών, εργολάβων και κρατικών λειτουργών, όπου η νομιμότητα γίνεται εμπόρευμα με τιμή αγοράς.
Μέχρι στιγμής έχουν προφυλακιστεί και οι έξι κατηγορούμενοι για το σκάνδαλο. Τα μέλη της φερόμενης εγκληματικής οργάνωσης που συνελήφθησαν είναι γενικοί γραμματείς Δήμων (Γαλάτσι, Κηφισιά και Μαρούσι) που σχετίζονται με τις πολεοδομίες. Η «αρχηγός» αυτού του κυκλώματος ήταν η Μίνα Χατζηαθανασίου, γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου και πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κεντρικού Τομέα Αθηνών. Εμπλεκόμενοι επίσης, είναι πρώην εισαγγελείς, γενικοί γραμματείς υπουργείων και άλλα στελέχη του κρατικού μηχανισμού.
Στο πλαίσιο του σκανδάλου, γίνονταν «διευθετήσεις» ακινήτων επιχειρηματιών και κρατικών στελεχών από την Εκάλη μέχρι και τη Μύκονο, με αντάλλαγμα «λαδώματα». Ήδη, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ευθύμης Μπακογιάννης παραιτήθηκε, καθώς είναι συγγενικό πρόσωπο της «αρχηγού» και άλλων εμπλεκόμενων προσώπων. Ακόμα, στο σκάνδαλο φαίνεται να εμπλέκεται και το πρωθυπουργικό γραφείο στο Μέγαρο Μαξίμου, καθώς η «αρχηγός» του κυκλώματος το επισκεπτόταν συχνά (Γ. Τσακαρισιάνος, 15/6/2026, documentonews.gr).
Οργανική-συστημική διαφθορά
Οι αποκαλύψεις για «ταρίφες» από 1.000 έως 30.000 ευρώ για τακτοποιήσεις αυθαιρέτων, γρήγορη έκδοση αδειών ή «κούρεμα» προστίμων, δείχνουν ακριβώς ότι το «επίσημο» αστικό κράτος συνυπάρχει με ένα άτυπο καθεστώς διαφθοράς που δεν το αναιρεί, αλλά το συμπληρώνει.
Η αυθαίρετη δόμηση, οι τακτοποιήσεις με το «αζημίωτο», οι πελατειακές σχέσεις με το κράτος, δεν είναι εξαιρέσεις αλλά μηχανισμοί ενσωματωμένοι σε ένα σύστημα ακίνητης ιδιοκτησίας που παραμένει βαθιά ταξικό.
Φυσικά, το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλά ως θέμα «κακής διαχείρισης» ή «διεφθαρμένων υπαλλήλων». Η διαφθορά είναι το αποτέλεσμα της εμπορευματοποίησης της ίδιας της λειτουργίας του αστικού κράτους. Όσο η γη παραμένει εμπόρευμα και η δόμηση πεδίο κερδοφορίας για κατασκευαστικά και χρηματοπιστωτικά κεφάλαια, τόσο οι πολεοδομίες θα λειτουργούν ως μηχανισμοί διαπραγμάτευσης τιμών και όχι ως υπηρεσίες για το «δημόσιο συμφέρον».
Ένα σάπιο κράτος
Οι αποκαλύψεις για εμπλοκή ανώτερων κρατικών στελεχών δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο «χαμηλό επίπεδο» της διοίκησης. Αντίθετα, διαπερνά κάθετα το κράτος, συνδέοντας το διοικητικό προσωπικό του κράτους με τους πολιτικούς προϊστάμενούς του και τους καπιταλιστές. Αυτό έχει αποδειχθεί από τα αμέτρητα σκάνδαλα διαφθοράς τα τελευταία χρόνια.
Όλα αυτά δεν είναι «παθογένεια», αλλά δομικό στοιχείο του συστήματος. Το κράτος στον καπιταλισμό δεν είναι ουδέτερος διαιτητής, αλλά διασφαλίζει την κερδοφορία των μεγάλων επιχειρηματιών-καπιταλιστών.
Η απάντηση που προβάλλεται συνήθως από αστούς και ρεφορμιστές πολιτικούς – περισσότερος έλεγχος, ψηφιοποίηση, «διαφάνεια» – παραμένει εντός των ορίων του ίδιου του συστήματος που παράγει το πρόβλημα. Χωρίς ρήξη με την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και με τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, κάθε μεταρρύθμιση απλώς αναπαράγει το φαινόμενο με μια νέα μορφή.
Το σκάνδαλο των πολεοδομιών, λοιπόν, δεν είναι μια ανωμαλία. Είναι η κανονικότητα ενός κράτους που λειτουργεί ως επιτελείο του κεφαλαίου, όπου η «νομιμότητα» έχει τιμή (εξ)αγοράς υπηρεσιών και οι δημόσιες υπηρεσίες μετατρέπονται σε μηχανισμό για την ιδιωτική συσσώρευση περιουσιών και κερδών. Η πραγματική λύση δεν βρίσκεται στη διαχείριση της διαφθοράς, αλλά στην ανατροπή του κοινωνικοοικονομικού συστήματος που τη γεννά.
Κωνσταντίνος Αυγέρος