Λένιν: Για την εθνικοποίηση των τραπεζών

Το παρακάτω απόσπασμα είναι παρμένο από το άρθρο του Λένιν, «Η καταστροφή που μας απειλεί και πώς να την αντιμετωπίσουμε,» που γράφτηκε στα μέσα του Σεπτέμβρη του 1917, και σε αυτό ο μεγάλος μαρξιστής αναλύει τα πλεονεκτήματα της εθνικοποίησης του τραπεζικού συστήματος.

trapeza_tameio.jpg

Όπως είναι γνωστό οι τράπεζες αποτελούν τα κέντρα της σύγχρονης οικονομικής ζωής τους βασικούς, νευραλγικούς κόμβους όλου του καπιταλιστικού συστήματος εθνικής οικονομίας. Το να μιλάς για «ρύθμιση της οικονομικής ζωής» και να παρακάμπτεις το ζήτημα της εθνικοποίησης των τραπεζών σημαίνει είτε ότι δείχνεις τη μεγαλύτερη αμάθεια, είτε ότι πας να ξεγελάσεις το «λαουτζίκο» με παχιά λόγια και μεγαλόστομες υποσχέσεις, με την προμελετημένη απόφαση να μην εκπληρώσεις αυτές τις υποσχέσεις… Στην πραγματικότητα όμως η εθνικοποίηση των τραπεζών, χωρίς να αφαιρεί ούτε ένα απολύτως καπίκι από κανέναν «ιδιοκτήτη», δεν παρουσιάζει καμιά απολύτως δυσκολία ούτε τεχνική, ούτε πολιτιστική και παρεμποδίζεται αποκλειστικά από τη βρωμερή απληστία μιας ασήμαντης χούφτας πλουσίων…

Η ιδιοκτησία στα κεφάλαια, που διαχειρίζονται οι τράπεζες και που συγκεντρώνονται στις τράπεζες, πιστοποιείται με έντυπα και χειρόγραφα αποδεικτικά έγγραφα, που λέγονται μετοχές, ομολογίες, γραμμάτια, αποδείξεις κλπ. Κανένα απ’ αυτά τα αποδεικτικά έγγραφα δε χάνεται ούτε και αλλάζει με την εθνικοποίηση των τραπεζών, δηλαδή με τη συγχώνευση όλων των τραπεζών σε μια κρατική τράπεζα… Σε τι λοιπόν συνίσταται η σημασία της εθνικοποίησης των τραπεζών; Στο ότι είναι αδύνατον να γίνει οποιοσδήποτε πραγματικός έλεγχος στις ξεχωριστές τράπεζες και στις πράξεις τους (ακόμη κι αν έχει καταργηθεί το εμπορικό απόρρητο κλπ.), γιατί δεν μπορεί να παρακολουθήσει κανείς τις εξαιρετικά πολύπλοκες, μπερδεμένες και πανούργες μεθόδους που χρησιμοποιούνται κατά τη σύνταξη των ισολογισμών, την ίδρυση εικονικών επιχειρήσεων και υποκαταστημάτων, τη χρησιμοποίηση βαλτών προσώπων κλπ. Μόνο η ένωση όλων των τραπεζών σε μια… δίνει τη δυνατότητα για έναν πραγματικό έλεγχο… Μόνο με την εθνικοποίηση των τραπεζών μπορούμε να πετύχουμε, ώστε να ξέρει το κράτος πού και πώς, από πού και πότε διοχετεύονται τα εκατομμύρια και τα δισεκατομμύρια… Μόνο ο έλεγχος των πράξεων των τραπεζών, με τον όρο ότι θα έχουν ενωθεί σε μια κρατική τράπεζα, επιτρέπει να οργανωθεί με τη βοήθεια άλλων ευκολοεφάρμοστων μέτρων, μια πραγματική είσπραξη του φόρου εισοδήματος, χωρίς να μπορούν να κρύβουν την περιουσία και τα εισοδήματα, ενώ σήμερα αυτός ο φόρος εισοδήματος εξακολουθεί να είναι σε τεράστιο βαθμό πλασματικός… Τα οφέλη από την εθνικοποίηση των τραπεζών θα ήταν τεράστια για όλο το λαό και όχι ειδικά για τους εργάτες (γιατί οι εργάτες δεν έχουν πολλές δοσοληψίες με τις τράπεζες), αλλά για τη μάζα των αγροτών και μικροεπιχειρηματιών… Οι πιστώσεις θα γίνονταν πάρα πολύ πιο προσιτές και πιο εύκολες ακριβώς για τους μικρονοικοκυραίους, για την αγροτιά. Και το κράτος θα αποκτούσε για πρώτη φορά τη δυνατότητα να επιβλέπει όλες τις κύριες χρηματικές πράξεις, χωρίς απόκρυψη τους, ύστερα να τις ελέγχει, κατόπιν να ρυθμίζει την οικονομική ζωή, τέλος να παίρνει εκατομμύρια και δισεκατομμύρια για τις μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις, χωρίς να πληρώνει «για την εξυπηρέτηση» εξωφρενικές «μεσιτείες» στους κύριους καπιταλιστές…