Ταυτότητα

Θεμελιώδεις Ιδέες

Συχνές Ερωτήσεις

Επικοινωνία

ΑρχικήΘεωρία - Ιστορία

Θεωρία - Ιστορία - Σελίδα 1

Τριάντα χρόνια από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ

Αυτός ο μήνας σηματοδοτεί την 30η επέτειο από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Το πιο ισχυρό παραμορφωμένο εργατικό κράτος κατέρρεε στα Τάρταρα καθώς οι υποτιθέμενοι κομμουνιστές λεηλατούσαν το κράτος και τα περιουσιακά του στοιχεία, επευφημούμενοι από τους ιμπεριαλιστές της Δύσης. Το άσχημο πρόσωπο του καπιταλισμού ξεπρόβαλε και οι εργάτες της Σοβιετικής Ένωσης έπρεπε να πληρώσουν το τίμημα. Η φύση της Σοβιετικής Ένωσης Η Ρωσική Επανάσταση του 1917 ήταν το μεγαλύτερο γεγονός στην ανθρώπινη ιστορία. Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι καταπιεσμένοι δεν ξεσηκώθηκαν απλώς, αλλά ξεσηκώθηκαν, πήραν την εξουσία και τη διατήρησαν. Ακόμη και οι συνδυασμένες δυνάμεις όλων των ιμπεριαλιστικών εθνών του κόσμου δεν κατάφεραν να ξεθεμελιώσουν το νέο εργατικό κράτος. Η Ρωσική Επανάσταση προοριζόταν ως η αρχή της παγκόσμιας επανάστασης, αλλά για λόγους που δεν μπορούμε να αναφέρουμε εδώ, αυτό δεν συνέβη. Η νίκη στον εμφύλιο πόλεμο είχε βαρύ κόστος. Η Ρωσία δεν ήταν ποτέ πλούσιο έθνος, αλλά μετά από έναν παγκόσμιο πόλεμο και έναν εμφύλιο πόλεμο, τόσο η βιομηχανία όσο και η γεωργία βρέθηκαν σε «ελεύθερη πτώση». Η απομόνωση της επανάστασης σε αυτή την κατάσταση οικονομικής οπισθοδρόμησης έθεσε τα θεμέλια για την άνοδο της γραφειοκρατίας. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, το εργατικό κράτος είχε εκφυλιστεί σε αυτό που ο Τρότσκι...

Νέα έκδοση κειμένων του σοβιετικού «θεατράνθρωπου» Μέγερχολντ, που εξόντωσε ο Στάλιν

Μια ενδιαφέρουσα έκδοση, αφιερωμένη στον κορυφαίο Ρώσο και σοβιετικό θεατρικό σκηνοθέτη Βσέβολοντ Μέγερχολντ, κυκλοφόρησε μόλις από τις Εκδόσεις Τόπος, στη σειρά «Μαρξιστές/ριζοσπάστες κλασικοί». Η έκδοση περιλαμβάνει τα πιο σημαντικά κείμενα του Μέγερχολντ, μεταφρασμένα από τη θεατρολόγο, συνεργάτιδα της ομάδας «Σημείο Μηδέν», Μαρία Σικιτάνο, η οποία έγραψε επίσης ένα εκτενές εισαγωγικό δοκίμιο για τη συλλογή. Προλογίζεται από τον ιδρυτή της ομάδας Σάββα Στρούμπο. Το έργο του Μέγερχολντ δεν παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό. Το 1982 είχε κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ιθάκη η συλλογή, Β.Ε. Μεγιερχόλντ, Κείμενα για το Θέατρο (πρώτος τόμος 1891-1917), με τα κείμενα του σκηνοθέτη από την αναφερόμενη περίοδο, σε μετάφραση και επιμέλεια του Αντώνη Βογιάζου, που υπέγραφε και μια σχετικά συνοπτική αλλά κατατοπιστική εισαγωγή. Δυστυχώς, το εγχείρημα δεν είχε συνέχεια, με συνέπεια το μετά το 1917 μέρος του έργου του Μέγερχολντ να παραμένει αμετάφραστο στα ελληνικά, προσιτό βασικά μόνο από την αγγλική αντίστοιχη έκδοση (1). Η έκδοση του Τόπου έρχεται να καλύψει το κενό, παρουσιάζοντας το μεγαλύτερο μέρος των μετά το 1917, πιο ώριμων και σημαντικών γραπτών του Μέγερχολντ, καθώς και μερικά επιλεγμένα, αντιπροσωπευτικά κείμενα της προ του 1917 περιόδου σε νέες μεταφράσεις. Έχει έτσι το προτέρημα να καλύπτει όλη τη δημιουργική δραστηριότητα του μεγάλου σκηνοθέτη, και...

Podcast: Πώς φτάσαμε στο Πολυτεχνείο – Οι αιτίες & τα γεγονότα της εξέγερσης

Ακούστε στο ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Podcast. Πως φτάσαμε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του 1973. Οι βασικοί «σταθμοί» που προετοίμασαν την εξέγερση και οι αιτίες τους. Το χρονικό της εξέγερσης και τα πραγματικά γεγονότα. Η πολιτική σημασία και οι συνέπειες του Πολυτεχνείου. Ομιλητής ο Σταμάτης Καραγιαννόπουλος. Ακούστε εδώ και εδώ

Η Οκτωβριανή Επανάσταση και οι μπολσεβίκοι – Από την «Ιστορία του Μπολσεβικισμού», του Άλαν Γουντς

Ο Λένιν ήταν πεπεισμένος ότι ο χρόνος ήταν ώριμος και ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση θα μπορούσε να αποδειχθεί μοιραία. Αλλά όλοι οι άλλοι ηγέτες του κόμματος δεν βρίσκονταν στο ίδιο μήκος κύματος. Η ανώτατη ηγεσία του κόμματος ήταν ακόμη βαθιά επηρεασμένη από την ήττα του Ιουλίου και έκλινε προς την υπερβολική προσοχή. Ο Ζηνόβιεφ, ο οποίος μέχρι τότε ακολουθούσε πάντα τη γραμμή του Λένιν, είχε κλονιστεί και πλέον είχε γαντζωθεί στον Κάμενεφ, ο οποίος, ως συνήθως, πήρε το δρόμο της «μετριοπάθειας». Από τις αρχές Σεπτεμβρίου ο Λένιν βομβάρδιζε την Κεντρική Επιτροπή με επιστολές, απαιτώντας επίμονα να αρχίσει να οργανώνει την εξέγερση. Σε επιστολή του προς την Κεντρική Επιτροπή της 12ης – 14ης (25ης-27ης) Σεπτεμβρίου, άρχιζε με τα λόγια: «Οι μπολσεβίκοι, που έχουν αποκτήσει την πλειοψηφία στα Σοβιέτ των Αντιπροσώπων των Εργατών και των Στρατιωτών των δύο πρωτευουσών μπορούν και πρέπει να πάρουν την κρατική εξουσία στα χέρια τους»291. Η επιστολή του Λένιν έπεσε σαν βόμβα. Η Κεντρική Επιτροπή ήταν τόσο κατάπληκτη από το περιεχόμενο και το ύφος της, που τελικά αποφάσισε να την καταστρέψει, όπως ο Μπουχάριν αργότερα θυμάται: «Όταν μπήκα, ο Μιλιούτιν ήρθε ξαφνικά να με συναντήσει και είπε: “Ξέρετε, σύντροφε Μπουχάριν, έχουμε λάβει εδώ μια μικρή επιστολή”. Η επιστολή διαβάστηκε. Όλοι μείναμε...

Βιβλιοπαρουσίαση: «Ιστορία του καπιταλισμού», του Jürgen Kocka

Jürgen Kocka - Ιστορία του καπιταλισμού Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021 Μετάφραση: Μαρία Τοπάλη Η μονογραφία του Jürgen Kocka, Ιστορία του καπιταλισμού, είναι το πρώτο βιβλίο του Γερμανού ιστορικού που εκδίδεται στα ελληνικά. Έχει προηγηθεί το κείμενό του, Το ευρωπαϊκό πρότυπο και η γερμανική περίπτωση, στο συλλογικό τόμο Αναζητήσεις της νεότερης γερμανόφωνης ιστοριογραφίας (εκδόσεις του Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού και του περιοδικού Μνήμων). Ο Kocka, συνεκδότης του έγκυρου γερμανικού ιστορικού περιοδικού Ιστορία και κοινωνία, είναι εκ των θεμελιωτών του ρεύματος της μεταπολεμικής νέας γερμανικής κοινωνικής ιστορίας, με την οποία το ελληνικό αναγνωστικό κοινό μάλλον δεν έχει μεγάλη εξοικείωση συγκριτικά με την αγγλόφωνη και γαλλόφωνη ιστοριογραφία που έχει τύχει πλατύτερης εκδοτικής δεξίωσης. Ευτυχής λοιπόν η έκδοση του εν λόγω έργου στα ελληνικά, τόσο για τη γνωριμία με το έργο ενός σημαντικού σύγχρονου Ευρωπαίου ιστορικού, (που πολιτικά ανήκει στο σοσιαλδημοκρατικό ρεύμα) όσο και για μια περιεκτική εισαγωγή στην ιστορία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής . Ο συγγραφέας επιχειρεί αρχικά μια γενεαλογία της χρήσης του όρου καπιταλισμός, επισημαίνοντας ότι ο όρος επανήλθε δυναμικά στο δημόσιο λόγο, είτε αυστηρά επιστημονικό, είτε στο λόγο της πολιτικής διαπάλης, μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Ο όρος καθιερώνεται στα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα κι εξαρχής είναι...

Podcast – Πώς το Ενιαίο Μέτωπο τσάκισε τους φασίστες: η Μάχη της Cable Street

Νέο επεισόδιο στο ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Podcast. Ακούστε πώς η μέθοδος δράσης του Ενιαίου Εργατικού Μετώπου τσάκισε τους φασίστες στη Βρετανία, το 1936, στην περίφημη Μάχη της Cable Street στο Λονδίνο. Ομιλητής: Βαγγέλης Σταθόπουλος. Διαθέσιμο εδώ και εδώ. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στη μάχη αυτή έλαβε ενεργά μέρος ο ιδρυτής του ιστορικού βρετανικού «Militant» και της διεθνούς μας τάσης, Τεντ Γκραντ.  

«Κείμενα για τον φασισμό», Λέον Τρότσκι: μια πολύ επίκαιρη έκδοση

Στον απόηχο των νέων, απανωτών φασιστικών προκλήσεων και επιθέσεων ενάντια σε αντιφασίστες αγωνιστές σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, οι εκδόσεις «Μαρξιστική Φωνή», το εκδοτικό σχήμα της Κομμουνιστικής Τάσης, κυκλοφορούν ένα νέο βιβλίο με σημαντικά κείμενα του Λέον Τρότσκι για τον φασισμό. Τα γραπτά του Τρότσκι για τον φασισμό, συμπεριλαμβανομένων όσων υπάρχουν σε αυτήν τη νέα έκδοση, δίνουν μια εξαιρετική εικόνα για την ανατομία του φασιστικού φαινομένου και τον τρόπο που αυτό μπορεί να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά και να ξεριζωθεί. Η μελέτη τους μπορεί και πρέπει να γίνει το έναυσμα για την ανακάλυψη του έργου του μεγάλου μπολσεβίκου επαναστάτη από τη νέα γενιά, η οποία θα βρει σ’ αυτό έναν πολιτικό θησαυρό ανεκτίμητης αξίας. Το βιβλίο περιλαμβάνει μια νέα και βελτιωμένη μετάφραση του αριστουργηματικού κείμενου του Τρότσκι με τίτλο «Τι είναι εθνικοσοσιαλισμός;» και του χαρακτηριστικού αποσπάσματος από μια σημαντική συνομιλία του με Αμερικάνους τροτσκιστές, καθώς και τέσσερα ακόμα κείμενά του, τα οποία μεταφράστηκαν και εκδίδονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. Στην αρχή της έκδοσης παρατίθεται ένα αναλυτικό χρονολόγιο με τα γεγονότα που σημάδεψαν την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, στη Γερμανία του Μεσοπολέμου, με σκοπό να βοηθηθεί ο αναγνώστης να κατανοήσει καλύτερα τα γεγονότα για τα οποία γράφει ο Τρότσκι. Η πηγή για την ελληνική...

«H Ιστορία της Φιλοσοφίας»: Νέο βιβλίο του Άλαν Γουντς από τις εκδόσεις Wellred Books

Το βιβλίο του Άλαν Γουντς Η Ιστορία της Φιλοσοφίας προσφέρει από μία μαρξιστική σκοπιά μια μοναδική ματιά στην εξέλιξη της φιλοσοφικής σκέψης από τους αρχαίους Έλληνες, στην Αναγέννηση και μετά από αυτήν, μέχρι, τελικά, την εμφάνιση του διαλεκτικού υλισμού και την φιλοσοφική προσέγγιση του μαρξισμού. Ο Άλαν Γουντς είναι ένας διακεκριμένος θεωρητικός του μαρξισμού, με ενεργή συμμετοχή στο επαναστατικό κίνημα για πάνω από 60 χρόνια. Το πλούσιο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει πληθώρα θεμάτων, με βιβλία όπως ο Μπολσεβικισμός: Ο Δρόμος για την Επανάσταση, μέχρι την απάντηση του στο σύγχρονο ρεβιζιονιστικό ρεύμα, με το βιβλίο Ρεφορμισμός ή Επανάσταση. Έχει επίσης γράψει αρκετά βιβλία πάνω σε συγκεκριμένες ιστορικές διεργασίες, από την Μετάβαση και την πτώση της δικτατορίας του Φράνκο στην Ισπανία, το εθνικό ζήτημα στην Ιρλανδία, την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, και πολλά ακόμη. Αναφορικά με το τελευταίο έργο του, κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί: Είναι πραγματικά απαραίτητο να μελετήσουμε τη φιλοσοφία για να κατανοήσουμε τον κόσμο; Καθώς η κοινωνία εξελισσόταν με το πέρασμα του χρόνου, η επιστήμη επέκτεινε τους ορίζοντες της γνώσης. Με την συσσώρευση της γνώσης, κατέστη απολύτως ξεκάθαρο ότι η φιλοσοφική προσέγγιση που υιοθετούμε μπορεί είτε να μας βοηθήσει να φτάσουμε σε περισσότερη σαφήνεια και κατανόηση, είτε μπορεί να συσκοτίσει την κατανόηση...

Podcast: Τι είναι ο σοσιαλισμός

Ακούστε στο ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Podcast. Τι είναι ο σοσιαλισμός;

«Η συνάντησή μας με τον Τρότσκι» – Νίτσα Τσαγανέα

Με αφορμή τη σημερινή, θλιβερή 81η επέτειο από τον θάνατο του Λέον Τρότσκι ως αποτέλεσμα απόπειρας δολοφονίας από τον πράκτορα της Γκε-Πε-Ου, Ραμόν Μερκαντέρ, κατ' εντολή του Ιωσήφ Στάλιν στο Κογιοακάν του Μεξικού, στις 21 Αυγούστου 1940, δημοσιεύουμε μια εξαιρετική συνέντευξη-ντοκουμέντο. Είναι μια συνέντευξη της γνωστής παλιάς ηθοποιού και αγωνίστριας του ελληνικού τροτσκιστικού κινήματος, Νίτσας Τσαγανέα-Βιτσώρη, στον Λουκά Καρλιάφτη για τις εντυπώσεις της από την επίσκεψη που έκανε στις 15/12/1932 με τον συζυγό της, επίσης ηθοποιό και ιστορικό στέλεχος του ελληνικού τροτσκισμού, Γιώργο Βιτσώρη, στον Τρότσκι στην Πρίγκηπο, όπου ο τελευταίος βρισκόταν εξόριστος. Η συνέντευξη έχει δημοσιευτεί στο βιβλίο του Λ. Καρλιάφτη «Ίδρυση της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Μπολσεβίκων Λενινιστών Ελλάδας (Αρχειομαρξιστές – Τροτσκιστές 1930)», το οποίο δημοσιεύτηκε σε 4 μέρη από το περιοδικό «Διεθνιστής» της Εργατικής Πρωτοπορίας. Ερ.: Γιατί θελήσατε να πάτε με τον Γ. Βιτσώρη στον Τρότσκι; Απ.: Ε! Καλά! Απ’ την μία από χαρά και ενθουσιασμό ότι θα συναντούσα τον μεγάλο αυτό σύντροφο, κι απ’ την άλλη, για να βοηθήσω τον Γ. Βιτσώρη να ‘ρθει σ’ επαφή με τον Τρότσκι δίχως να κινδυνεύσει. Ερ.: Τι κινδύνους διέτρεχε; Απ.: Απ’ την αστυνομοκρατία, μα περισσότερο απ’ τους Σταλινικούς. Ο σ. Καστρίτης ξέρει ότι στο Παρίσι, απ’ όπου θα ερχόταν, συμμετέχοντας στο Συνέδριο το Αντιπολεμικό...