Και το 2026 συνεχίζεται ο διαρκής εφιάλτης των γυναικοκτονιών, με αλλεπάλληλα περιστατικά να δημοσιοποιούνται κάθε λίγες εβδομάδες ή και μέρες. Μόνο το πρώτο 15ήμερο του Ιούνη, καταγράφηκαν τρεις φρικιαστικές γυναικοκτονίες, με τα θύματα να δέχονται από τους αντίστοιχους δράστες πολλαπλές μαχαιριές μέχρι θανάτου.
Στις αρχές του μήνα, βρέθηκαν με αυτόν τον τρόπο δολοφονημένοι στον Λόγγο Αχαΐας μια 54χρονη γυναίκα και ο 26χρονος γιος της, με κατηγορούμενο ως δράστη τον 65χρονο Ιταλό σύντροφο της γυναίκας. Λίγες μέρες αργότερα, η 39χρονη Βασιλική δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα από τον 41χρονο σύζυγό της, ενώ τα δύο ανήλικα παιδιά τους κοιμούνταν στο διπλανό δωμάτιο. Ο σύζυγός της, τη ζήλευε παθολογικά, είχε εγκαταστήσει συσκευές παρακολούθησης στο αυτοκίνητό της και το σπίτι τους, και είχε δημιουργήσει ψεύτικο λογαριασμό στο Instagram για να την «εποπτεύει». Στα μέσα του μήνα, η 45χρονη Αντιγόνη, αστυνομικός στο επάγγελμα, δολοφονήθηκε από τον, επίσης αστυνομικό, 50χρονο εν διαστάσει σύζυγό της και πατέρα των δυο παιδιών τους, ο οποίος στη συνέχεια αυτοκτόνησε. Ο δράστης, σύμφωνα με μαρτυρίες, αρνούνταν να αποδεχτεί τον πρόσφατο χωρισμό τους, ενώ ταυτόχρονα επί σειρά ετών έπαιρνε αναβολικά και είχε εκρήξεις θυμού και βίας – χωρίς ωστόσο αυτό να κινήσει οποιαδήποτε επαναξιολόγησή του από την Αστυνομία.
Έμφυλη βία και καπιταλισμός
Οι γυναικοκτονίες δεν είναι παρά μία από τις πιο ακραίες εκφράσεις της βίας κατά των γυναικών, η οποία είναι ένα διεθνές φαινόμενο, απόρροια της συνολικότερης καταπίεσης των γυναικών μέσα στο καπιταλιστικό – αλλά και κάθε προηγούμενο ταξικό – κοινωνικό σύστημα.
Για να αναπαράξει από γενιά σε γενιά τον διαχωρισμό της κοινωνίας ανάμεσα σε μια μειοψηφική τάξη καπιταλιστών που κατέχουν τα μεγάλα μέσα παραγωγής και στην εκμεταλλευόμενη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία της εργατικής τάξης και των άλλων εργαζόμενων στρωμάτων, ο καπιταλισμός έχει απόλυτη ανάγκη την πατριαρχική μονογαμική οικογένεια ως «κύτταρο» οργάνωσης της κοινωνίας. Σε κάθε ταξική κοινωνία, οι άνδρες μέλη της άρχουσας τάξης – οι οποίοι στις πρώτες μορφές ταξικής κοινωνίας βρέθηκαν για ιστορικούς λόγους στη θέση των ατομικών ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής που προηγουμένως αποτελούσαν ιδιοκτησία όλης της κοινότητας – εξασφαλίζουν μέσα από την πατριαρχική μονογαμική οικογένεια ότι αυτή τους η ατομική ιδιοκτησία, δηλαδή η ταξική τους θέση, θα κληροδοτηθεί στους πραγματικούς απογόνους τους. Για την «πάταξη» κάθε πιθανής αμφισβήτησης αυτής της μορφής οικογένειας και της πατριαρχίας, λοιπόν, έχει δημιουργηθεί ιστορικά και συντηρείται «ευλαβικά» από τις κυβερνήσεις, τα ΜΜΕ, την Εκκλησία, τους εκπαιδευτικούς φορείς κ.ο.κ., ένα γιγάντιο εποικοδόμημα θεσμών, νόμων, θρησκευτικών δογμάτων, προκαταλήψεων και στερεοτύπων, «προτύπων» νέων κλπ., το οποίο με κάθε τρόπο εξασφαλίζει ότι η γυναίκα θα παραμένει σε μια υποδεέστερη θέση στην οικογένεια και συνολικά στην κοινωνία.
Επιπρόσθετα, στη σημερινή φάση ιστορικού αδιεξόδου και παρακμής του, ο καπιταλισμός γενικεύει χωρίς προηγούμενο την ακραία φτώχεια, την εξαθλίωση και εξαχρείωση, την καθημερινή ψυχολογική διάλυση των ανθρώπων – με άλλα λόγια τις κοινωνικές συνθήκες για να «ανθίσουν» κάθε είδους βίαια και ειδεχθή εγκλήματα, με τα περισσότερο καταπιεζόμενα τμήματα της κοινωνίας να αποτελούν σε δυσανάλογο βαθμό τα θύματά τους.
Έτσι, η βία κατά των γυναικών λαμβάνει χαρακτήρα «πανδημίας»: σύμφωνα με στοιχεία του 2023 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μία στις τρεις (31,6%) γυναίκες στον κόσμο έχουν υποστεί στη ζωή τους φυσική ή/και σεξουαλική βία μέσα σε σχέση τους, ή σεξουαλική βία από τρίτο άτομο. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τέτοια στοιχεία, σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο, τείνουν να υποεκτιμούν το μέγεθος του φαινομένου, καθώς, ανάλογα με το «θεσμικό πλαίσιο», σε πολλές περιπτώσεις δεν καταγράφονται πράξεις ενάντια σε γυναίκες που ανήκουν στα πιο καταπιεσμένα τμήματα και αποτελούν ακόμα συχνότερα θύματα έμφυλης βίας, όπως μετανάστριες χωρίς χαρτιά, θύματα τράφικινγκ, τρανς γυναίκες κ.ά.
Καπιταλιστικοί θεσμοί «μπροστάρηδες» στην έμφυλη βία
Ο ρόλος των προαναφερθέντων θεσμών-«πυλώνων» του καπιταλιστικού συστήματος στην καταπίεση και τη βία κατά των γυναικών, δεν περιορίζεται μόνο σε μια αφηρημένη «φροντίδα» για τη διαιώνιση ενός σοβινιστικού-σεξιστικού «πλαισίου λειτουργίας» της κοινωνίας. Αρκετά συχνά, «πρωταγωνιστούν» άμεσα σε πράξεις βίας κατά των γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των γυναικοκτονιών.
Στην Ελλάδα το 2025, σύμφωνα με το Ελληνικό Τμήμα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τη Γυναικοκτονία, καταγράφηκαν – με πηγή τις σχετικές αναφορές στα ΜΜΕ – συνολικά 21 γυναικοκτονίες. Από την ανάλυσή τους, προκύπτει ότι οι 14 (δηλαδή 2 στις 3) διαπράχθηκαν από νυν ή πρώην συζύγους και συντρόφους (οι 9), ή άλλα μέλη της οικογένειας (οι 5). Έτσι, η πλειοψηφία των γυναικοκτονιών – τουλάχιστον εκείνων που καταγράφονται – διαπράττονται μέσα στη στενότερη ή ευρύτερη «εστία» της σύγχρονης μορφής της πατριαρχικής μονογαμικής οικογένειας.
Παράλληλα, είναι αρκετά συχνό μοτίβο οι δράστες γυναικοκτονιών ή αποπειρών να είναι μέλη των ένοπλων σωμάτων του καπιταλιστικού κράτους. Αυτό είναι απόρροια της οργανικής ανάγκης αυτών των θεσμών να εμφυσούν διαρκώς μια βίαιη και καταπιεστική συμπεριφορά στα μέλη τους, προκειμένου να λειτουργούν αποτελεσματικά ως σώματα αστυνόμευσης και καταστολής της εργατικής τάξης, διατήρησης των κάθε είδους διακρίσεων (με βάση το φύλο, την εθνικότητα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό κ.ο.κ.) που φέρει στο «DNA» του το καπιταλιστικό σύστημα και, με αυτόν τον τρόπο, διαφύλαξης της προνομιούχας θέσης των καπιταλιστών ως άρχουσα τάξη της κοινωνίας.
Την ίδια στιγμή, σε πλήθος περιστατικών έχει υπάρξει προκλητική η απραγία και αδιαφορία της Αστυνομίας στις εκκλήσεις μελλοντικών θυμάτων, όπως συνέβη χαρακτηριστικά στην περίπτωση της δολοφονίας της Κυριακής Γρίβα από τον πρώην σύντροφό της το 2024, ενώ επιβλαβής τείνει να είναι συχνά και ο ρόλος της Εκκλησίας, που θεωρεί κάθε γάμο «ιερό»: πριν την πρόσφατη δολοφονία της Αντιγόνης στη Δράμα από τον αστυνομικό εν διαστάσει σύζυγό της, ο παπάς στον οποίο απευθύνθηκε την είχε παρακινήσει «να κρατήσει τον γάμο της».
Οι αναγκαίες διεκδικήσεις και ο επαναστατικός αγώνας ενάντια στον καπιταλισμό
Ο αγώνας ενάντια στην – τροφοδοτούμενη από το καπιταλιστικό σύστημα και τους θεσμούς του – έμφυλη βία πρέπει να δοθεί αποφασιστικά από κοινού από γυναίκες και άνδρες εργαζόμενους και νέους. Κάθε υποτίμηση αυτής της υπόθεσης από τις ηγεσίες των μαζικών οργανώσεων του εργατικού κινήματος και της νεολαίας συνιστά ανοιχτό ή έμμεσο συμβιβασμό με τον κυρίαρχο σοβινισμό-σεξισμό που καλλιεργεί ο καπιταλισμός. Η εργατική τάξη και η νεολαία πρέπει να κινητοποιηθούν με διαδηλώσεις, συλλαλητήρια και συντονισμένες στάσεις εργασίας, διεκδικώντας:
– Καμία ανοχή και παθητικότητα μπροστά στις γυναικοκτονίες, μαζική δράση για να υπερασπιστούμε τις ζωές χιλιάδων υποψήφιων θυμάτων!
– Ρητή νομική αναγνώριση του όρου «γυναικοκτονία» και συνολικά του σεξισμού ως πρόσθετο ειδεχθές-ρατσιστικό κίνητρο στα εγκλήματα βίας κατά των γυναικών.
– Καμία συγκάλυψη ευθυνών των αστυνομικών και λοιπών κρατικών οργάνων που ολιγωρούν ή αγνοούν καταγγελίες γυναικών για κακοποιητικές συμπεριφορές.
– Δημιουργία κατάλληλα στελεχωμένων και εξοπλισμένων δημόσιων και δωρεάν δομών υποδοχής καταγγελιών, υποστήριξης και στέγασης των θυμάτων κακοποίησης σε κάθε Δήμο. Εφ’ όρου ζωής οικονομική βοήθεια, ιατροφαρμακευτική-ασφαλιστική κάλυψη και ψυχολογική υποστήριξη από ειδικευμένους επιστήμονες.
– Κοινός αγώνας γυναικών και ανδρών εργατών! Στην κυρίαρχη κοινωνική πρακτική και κουλτούρα της γυναικείας καταπίεσης, του ανδρικού σοβινισμού και του σεξισμού να απαντήσουμε με την καλλιέργεια πνεύματος ταξικής και πολιτικής αλληλεγγύης μεταξύ εργαζόμενων ανδρών και γυναικών στον αγώνα ενάντια στην ακρίβεια, τη λιτότητα, για αξιοπρεπείς μισθούς και θέσεις εργασίας για όλους, δημοκρατικά δικαιώματα, δημόσια και δωρεάν Υγεία, Παιδεία και Ασφάλιση, και εργατικό έλεγχο στην οικονομία και το κράτος.
– Αγώνας του εργατικού κινήματος και της νεολαίας ενάντια στον σεξισμό, τον ανδρικό σοβινισμό, τη γυναικεία καταπίεση και το καπιταλιστικό σύστημα που τα αναπαράγει! Ανατροπή της αντιδραστικής κυβέρνησης της ΝΔ, που αδιαφορεί και συγκαλύπτει τη βία κατά των γυναικών! Για μια εργατική κυβέρνηση και για τον επαναστατικό σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, που θα ξεριζώσει κάθε μορφή βίας και καταπίεσης ενάντια στις γυναίκες.
Πάτροκλος Ψάλτης