Το 2025, το 26,4% του πληθυσμού της Ελλάδας ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους σε έξοδα στέγασης. Αυτό το ποσοστό ήταν το υψηλότερο στην ΕΕ, στην οποίο ο μέσος όρος ήταν στο 7,7%.
Η ΕΛΣΤΑΤ έδειξε ότι τον Μάρτιο του 2026 στην Ελλάδα υπήρχαν 203.122 ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ωστόσο, το 2025 έρευνα του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ για τα νοικοκυριά (Συνομοσπονδία Μικρών Επιχειρήσεων Ελλάδος για Επαγγελματίες, Βιοτεχνίες και Εμπόρους) διαπίστωσε ότι το 62,1% των ελληνικών νοικοκυριών είχε επαρκές εισόδημα για κατά μέσο όρο μόλις 18 μέρες τον μήνα. Το 54% των νοικοκυριών μείωσε τις δαπάνες για βασικές ανάγκες και το 10,9% ανέφερε ότι τουλάχιστον ένα μέλος του νοικοκυριού είχε μεταναστεύσει για εργασία τα τελευταία πέντε χρόνια.
Η απογραφή του 2021 κατέγραψε 6,6 εκατομμύρια κατοικίες στην Ελλάδα, εκ των οποίων οι 2,28 εκατομμύρια ήταν κενές – περίπου το 34,5%. Μια δημοσίευση των Γιαννουλάκη, Σταύρακα και Τσουκαλά τον Ιούνιο του 2026 διαπίστωσε ότι 1,8 εκατομμύρια κατοικίες ήταν κενές και μη διαθέσιμες προς ενοικίαση ή πώληση. Εκτιμούν επίσης ότι περισσότερες κατοικίες έχουν εξαφανιστεί από την αγορά από ό,τι υποδηλώνουν τα επίσημα στοιχεία, ωθώντας τις τιμές προς τα πάνω έως και 20%.
Σε μια αγορά αυξανόμενων τιμών, ένα ολοένα και μεγαλύτερο μέρος αυτού του ανενεργού αποθέματος κατέχεται από παρασιτικούς κερδοσκόπους. Τον Ιούλιο, ο γραμματέας του ΚΚΕ Δ. Κουτσούμπας δήλωσε ότι «…περισσότερα από 20.000 ακίνητα έχουν περάσει στα χέρια τραπεζών και διαχειριστών κεφαλαίων μέσω πλειστηριασμών, τα περισσότερα από αυτά ήταν κατοικίες ανθρώπων, και τώρα τα κρατούν κλειστά».
Παράλληλα, όταν το 2023 η κυβέρνηση αυστηροποίησε το πρόγραμμα Golden Visa για ορισμένες περιοχές, η Τράπεζα της Ελλάδος διαπίστωσε ότι η αύξηση των τιμών των κατοικιών επιβραδύνθηκε σε σύγκριση με τις περιοχές όπου διατηρήθηκε το χαμηλότερο όριο επένδυσης.
Ταξική οργή
Οι ξένοι τουρίστες δαπάνησαν 23,6 δισεκατομμύρια ευρώ στην Ελλάδα το 2025, αλλά τον Μάιο του 2026 οι μισοί Έλληνες που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι δεν σχεδιάζουν καθόλου καλοκαιρινές διακοπές.
Τα παραπάνω στοιχεία καταδεικνύουν γιατί η απαίτηση οι «τουρίστες να πάνε σπίτι τους» («Tourists Go Home»), που υιοθετήθηκε από ορισμένους αναρχικούς και ήταν ορατή σε γκράφιτι στους τοίχους της Αθήνας, αντανακλά μια δικαιολογημένη ταξική οργή για τις αδικίες που βιώνουν οι Έλληνες εργαζόμενοι.
Η τουριστική βιομηχανία πραγματοποιεί κέρδη δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ η ζωή για τους απλούς ανθρώπους επιδεινώνεται. Κάποιοι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι ίδιοι οι τουρίστες είναι υπεύθυνοι για την αύξηση των ενοικίων, δημιουργώντας ζήτηση για έναν κλάδο που έχει ενδεχομένως προσελκύσει περισσότερα από 200.000 σπίτια στην αγορά βραχυπρόθεσμης μίσθωσης.
Ωστόσο, το σύνθημα «Tourists Go Home» είναι λανθασμένο και συγχυσμένο. Ουσιαστικά, δεν αμφισβητεί το ίδιο το σύστημα.
Σύγχυση
Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που λειτουργεί με γνώμονα το κέρδος, όχι την κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών. Αν μπορούν να εξαχθούν μεγαλύτερα κέρδη από την ενοικίαση ενός διαμερίσματος για ένα μέρος του έτους σε τουρίστες, παρά για ολόκληρο τον χρόνο σε μια οικογένεια της εργατικής τάξης, τότε τα μεγαλύτερα κέρδη βαραίνουν περισσότερο στη ζυγαριά.
Αυτή η εμπορευματοποίηση της στέγασης προσελκύει όχι μόνο καπιταλιστές και κερδοσκόπους, αλλά και ιδιοκτήτες κατοικιών που προέρχονται από την εργατική τάξη, οι οποίοι επιδιώκουν να τα βγάλουν πέρα. Αλλά το να κατηγορείς έναν Βρετανό, Γάλλο ή Γερμανό εργάτη για τις αυξήσεις των ενοικίων είναι σαν να κατηγορείς τους μετανάστες εργάτες για την αυξανόμενη τιμή του ψωμιού.
Αν κάποιος πιστεύει ότι κανένα άλλο σύστημα εκτός από τον καπιταλισμό δεν είναι εφικτό, πρέπει να αποδεχτεί τους νόμους του, συμπεριλαμβανομένου του νόμου της προσφοράς και της ζήτησης. Περισσότεροι μετανάστες που κυνηγούν περισσότερο ψωμί αυξάνουν την τιμή, εφόσον όλοι οι άλλοι παράγοντες παραμένουν ίδιοι. Περισσότεροι άνθρωποι που κυνηγούν τις ίδιες κατοικίες αυξάνουν τα ενοίκια, εφόσον όλοι οι άλλοι παράγοντες παραμένουν ίδιοι. Αν ο καπιταλισμός είναι το όριο του ορίζοντά σου, τότε αναπόφευκτα η μόνη λύση που υπάρχει είναι η μείωση της ζήτησης μέσω ρατσιστικών, αντιδραστικών ή ακόμα και μαλθουσιανών μέσων.
Επομένως, το σύνθημα «Tourists Go Home» έχει νόημα μόνο αν δεν πιστεύεις ή δεν καταλαβαίνεις πώς η εργατική τάξη μπορεί να αλλάξει την κοινωνία και να εγκαθιδρύσει ένα κοινωνικό σύστημα για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών και όχι για το κέρδος. Οι αναρχικοί και οι καλοπροαίρετοι εργάτες που λένε «Tourists Go Home» συσκοτίζουν το ταξικό ζήτημα. Είναι ένα δώρο για τους αστούς, που βρίσκονται στην ευχάριστη θέση να εκτρέπουν την οργή από την πραγματική αιτία των δεινών του συστήματός τους.
Στέγαση: ένα δικαίωμα των εργατών
Υπό μια εργατική κυβέρνηση, η στέγαση θα ήταν εξασφαλισμένο δικαίωμα. Σήμερα, ωστόσο, το εργατικό κίνημα μπορεί να υιοθετήσει άμεσα τα ακόλουθα αιτήματα:
1. Μια Εργατική Επιτροπή που θα διερευνήσει τις επιπτώσεις του τουρισμού στις εργατικές κατοικίες, συμπεριλαμβανομένων των 200.000 ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Ελλάδα. Στη βάση του πορίσματος αυτής της επιτροπής, οι περιπτώσεις κερδοσκοπίας θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με άμεση κοινωνικοποίηση των συγκεκριμένων κατοικιών και διάθεσης τους με φθηνό ενοίκιο σε εργατικές οικογένειες. Αποζημίωση θα πρέπει να δίνεται μόνο σε μικροϊδιοκτήτες βάσει αποδεδειγμένης ανάγκης. Η υλοποίηση αυτού του αιτήματος και μόνο, θα είχε τεράστιο θετικό αντίκτυπο στη δεινή στεγαστική κατάσταση της Ελλάδας.
2. Κατάργηση της Golden Visa.
3. Απαγόρευση πλατφορμών τύπου Airbnb και βραχυχρόνιων μισθώσεων.
4. Πλαφόν στα ενοίκια κατοικιών στο 20% του κατώτατου μισθού και πλήρης επιδότηση του ενοικίου για τους ανέργους.
5. Κατάργηση των πλειστηριασμών σε βάρος της λαϊκής κατοικίας και περιουσίας και ακύρωση όσων έχουν διενεργηθεί.
6. Όλα τα ακίνητα που παραμένουν αδρανή ως μέσο καπιταλιστικής κερδοσκοπίας ή που έχουν εγκαταλειφθεί για άλλους λόγους, να κοινωνικοποιηθούν άμεσα και να προστεθούν στο δημόσιο απόθεμα κατοικιών για να βοηθήσουν στην ανακούφιση της στεγαστικής κρίσης.
Αυτά τα αιτήματα είναι εφικτά εδώ και τώρα. Ωστόσο, μπορούν να διατηρηθούν μόνο με την ανάδειξη στην εξουσία μιας εργατικής κυβέρνησης, ως μέρος του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας στην Ελλάδα και διεθνώς.
Μπεν Πεκ
Μετάφραση: Κωνσταντίνος Αυγέρος