Από τις αρχές Σεπτεμβρίου έχει ξεσπάσει ένα κίνημα μαθητών που γρήγορα αγκάλιασε πλατύτερα στρώματα της νεολαίας και τώρα τείνει να συμπαρασύρει και την εργατική τάξη. Στις 6 Οκτωβρίου, 100.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στο Παρίσι και συνολικά 450.000 σε ολόκληρη τη χώρα. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά νεανικό κίνημα, με τους μαθητές να δίνουν τον τόνο.
Η κινητοποίηση δεν περιορίζεται πλέον σε μερικές συμβολικές διαμαρτυρίες. Στις 5 Οκτωβρίου περίπου 2.000 λύκεια, πάνω από τα μισά της χώρας, προχώρησαν σε καταλήψεις, ενώ στις 6 Οκτωβρίου συμμετείχε στο κίνημα περίπου το 90% των πανεπιστημίων, ύστερα από γενικές συνελεύσεις με τη συμμετοχή χιλιάδων φοιτητών. Τα αρχικά αιτήματα αφορούσαν τις ελλείψεις στις υποδομές, τη χρηματοδότηση και το αδιαφανές σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια. Σήμερα όμως το κίνημα έχει πάει πολύ πιο μακριά και έχει μετατραπεί σε μια εξέγερση μιας ολόκληρης γενιάς.
Άγρια κρατική καταστολή
Η κυβέρνηση απάντησε με άγρια καταστολή. Από την έναρξη του κινήματος στις 28 Σεπτεμβρίου περίπου 6.500 άνθρωποι έχουν συλληφθεί και περίπου 1.800 αντιμετωπίζουν δικαστικές διώξεις, στην πλειονότητά τους ανήλικοι. Οι εικόνες αστυνομικής βίας έχουν τροφοδοτήσει ακόμη περισσότερο την οργή. Μαθητές έχουν τραυματιστεί σοβαρά από χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και δακρυγόνα. Ένας 15χρονος έχασε το αριστερό του χέρι όταν χειροβομβίδα κρότου λάμψης έσκασε πάνω του. Στα πανεπιστήμια οι δυνάμεις καταστολής έχουν πραγματοποιήσει εφόδους για να διαλύσουν τις γενικές συνελεύσεις. Η καταστολή όμως δεν πέτυχε τον στόχο της. Αντί να φοβίσει τη νεολαία, ενίσχυσε την αποφασιστικότητά της αλλά και την υποστήριξη της κοινωνίας. Συγκεκριμένα, το 62% του πληθυσμού δηλώνει ότι το μαθητικό κίνημα έχει δίκιο.
Το εργατικό κίνημα έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην περιφρούρηση του αγώνα. Συνδικαλιστές σε ολόκληρη τη χώρα οργανώνουν περιφρουρήσεις για την προστασία των μαθητών και των σχολείων από την αστυνομία και τους φασίστες. Οι εκπαιδευτικοί από την πλευρά τους έχουν προχωρήσει σε απεργιακές κινητοποιήσεις. Παράλληλα, εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα βρίσκονται ήδη σε κινητοποιήσεις ή προετοιμάζουν απεργίες.
Το κίνημα έχει επίσης διευρύνει τα αιτήματά του. Οι νέοι δεν στρέφονται απλώς εναντίον μιας συγκεκριμένης εκπαιδευτικής πολιτικής, αλλά εναντίον του κατεστημένου. Το σύνθημα «Μακρόν παραιτήσου» ακούγεται μαζικά, ενώ πλακάτ μιλούν για «τη γενιά του “6-7” που κάνει έναν νέο Μάη του ’68». Το κίνημα ξεκίνησε ιδιαίτερα δυναμικά από υποβαθμισμένα λύκεια των εργατικών προαστίων και έχει έντονο αντιρατσιστικό και αντιφασιστικό χαρακτήρα. Τα συνθήματα ενάντια στον Εθνικό Συναγερμό της Λεπέν εκφράζουν την απόρριψη της Ακροδεξιάς από τη νεολαία.
Ο Εθνικός Συναγερμός βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Ενώ προσπαθεί να εμφανίζεται ως δύναμη «αντισυστημικής» διαμαρτυρίας, όταν ξεσπά ένα πραγματικό μαζικό κίνημα βρίσκεται απέναντί του, στην ίδια πλευρά με την κυβέρνηση. Αντίθετα, η Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν στηρίζει ανοιχτά τις κινητοποιήσεις και έχει καλέσει τους εκλεγμένους αντιπροσώπους της να βρεθούν στα λύκεια και να υπερασπιστούν τους μαθητές από την καταστολή.
Ο γαλλικός καπιταλισμός σε κρίση
Πίσω από τις άμεσες διεκδικήσεις βρίσκεται η βαθιά κρίση του γαλλικού καπιταλισμού. Το κρατικό χρέος έχει φτάσει στο 119% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα βρίσκεται στο 5,4% του ΑΕΠ. Η άρχουσα τάξη απαιτεί περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, όμως ακριβώς αυτές οι περικοπές κάνουν οποιαδήποτε κυβέρνηση βαθιά αντιδημοφιλή. Έτσι καταρρέει η εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά κόμματα και ενισχύονται τόσο η Ακροδεξιά όσο και η Αριστερά.
Η κυβέρνηση βρίσκεται σε δίλημμα. Αν κάνει παραχωρήσεις στους μαθητές, οι αγορές μπορεί να θεωρήσουν ότι εγκαταλείπει τη δημοσιονομική πειθαρχία και η οικονομική κρίση θα βαθύνει. Αν αρνηθεί να υποχωρήσει, υπάρχει ο κίνδυνος το κίνημα να διευρυνθεί και να συνδεθεί με την εργατική τάξη, μετατρέποντας το κίνημα σε έναν πραγματικό νέο Μάη του ’68. Η ίδια η αστική τάξη αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο. Δημοσιεύματα του διεθνούς οικονομικού Τύπου περιγράφουν τη Γαλλία ως χώρα παγιδευμένη «ανάμεσα στις αγορές ομολόγων και τα οδοφράγματα», ενώ γίνεται λόγος όχι μόνο για οικονομική αλλά και για πολιτική και συνταγματική κρίση.
Οι εργαζόμενοι και η νεολαία έχουν επί χρόνια υποστεί περικοπές, λιτότητα και επιδείνωση των συνθηκών ζωής τους, ενώ καλούνται ξανά να πληρώσουν για την κρίση. Δεν είναι διατεθειμένοι να περιμένουν τις προεδρικές εκλογές του 2027 για να εκφράσουν την οργή τους. Το ζήτημα πλέον είναι με ποιο πρόγραμμα και με ποιες μορφές αγώνα μπορεί να νικήσει το κίνημα.
Πώς θα νικήσει το κίνημα;
Τα άμεσα αιτήματα του κινήματος – για τους μισθούς, την απασχόληση και τις συνθήκες εκπαίδευσης και εργασίας – πρέπει να συνδεθούν με την προοπτική της ανατροπής της κυβέρνησης του Λεκορνύ και του συστήματος που αυτή υπερασπίζεται.
Όσο για τις μορφές δράσης του εργατικού κινήματος, αυτές δεν μπορούν να περιοριστούν στις μονοήμερες κινητοποιήσεις ρουτίνας που ονομάστηκαν «ημέρες δράσης». Καμία «ημέρα δράσης», όσο μαζική κι αν είναι, δεν πρόκειται να κάνει την κυβέρνηση και τους υποστηρικτές της να υποχωρήσουν ούτε κατά ένα χιλιοστό.
Οι ηγεσίες της Αριστεράς και του εργατικού κινήματος – με πρώτη τη συνομοσπονδία CGT και την Ανυπότακτη Γαλλία – πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να οικοδομήσουν ένα ισχυρό κίνημα κλιμακούμενων απεργιών.
Τέλος, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν και οι σύντροφοί του δεν πρέπει να περιοριστούν απλώς στο να στηρίζουν τις διάφορες εκφράσεις της κοινωνικής οργής – εκτρέποντάς την, ουσιαστικά, προς τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου και του Μαΐου 2027. Η Ανυπότακτη Γαλλία πρέπει να ρίξει όλες της τις δυνάμεις στις μάχες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Όπως έκανε πριν από τις 10 Σεπτεμβρίου του 2025, ο Μελανσόν πρέπει να καλέσει την ηγεσία του εργατικού κινήματος να θέσει στην ημερήσια διάταξη έναν πανεθνικό οικονομικό αποκλεισμό. Όποια κι αν είναι η έκβαση, αυτό θα ενίσχυε την επιρροή και το κύρος της Ανυπότακτης Γαλλίας στη νεολαία, τους φτωχούς και τους εργαζομένους, ενώ παράλληλα θα ανάγκαζε τη Μαρίν Λεπέν και την κλίκα της να κρυφτούν – όπως κάνουν πάντα όταν οι εργαζόμενοι και ο λαός ξεσηκώνονται ενάντια στους εκμεταλλευτές και τους κερδοσκόπους.
Ζερόμ Ματελίς – Γαλλικό τμήμα της RCI
Μετάφραση σύνοψη από marxist.com: Η.Κ.
Σημείωση: το άρθρο γράφτηκε στις 7 Οκτωβρίου