Ελληνικές προοπτικές – Μέρος Γ’

xreokopia-elladas.jpg
Το «σχέδιο διάσωσης»

Όπως εξηγήσαμε από την πρώτη στιγμή, το σχέδιο δεν σώζει, αλλά βυθίζει ακόμα πιο βαθειά την Ελλάδα στην κρίση. Με το ληστρικό του επιτόκιο και τις περικοπές που επιβάλει στην αγοραστική δύναμη των εργαζόμενων μαζών, οξύνει τη ύφεση και ανεβάζει το δημόσιο χρέος.

Το «σχέδιο διάσωσης» επιβλήθηκε στην Ελλάδα για να σωθεί το ευρώ από τις επιπτώσεις μιας ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας της χώρας και να διασφαλιστούν τα συμφέροντα των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών. Η σκληρή στάση της Γερμανίας σχετικά με τους όρους δανειοδότησης και την εφαρμογή τους, πήγαζε από την ανάγκη να αποτρέψει τις βλέψεις των άλλων υπερχρεωμένων χωρών της Ευρωζώνης για μια εύκολη προσφυγή σε ένα αντίστοιχο «σχέδιο διάσωσης», χωρίς πρώτα να εξαντληθούν όλα τα περιθώρια δραστικών περικοπών και άγριας λιτότητας.

Τι είναι όμως στην ουσία του το «σχέδιο διάσωσης»; Είναι ένα καλοστημένο ληστρικό εγχείρημα προς όφελος των μεγάλων τραπεζών, ντόπιων και ξένων και των ισχυρότερων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Ευρώπης και ιδιαίτερα της Γερμανίας. Μέσα από αυτό, τα ελληνικά ομόλογα που κατέχουν οι τράπεζες και λήγουν αυτή την περίοδο, αποπληρώνονται σε ένα μεγάλο τους μέρος από δάνεια από τα  Ευρωπαϊκά κράτη, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα). Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα ανταλλάσσει εκκρεμή χρέη που είναι ευκολότερο  να διευθετηθούν («αναδιαρθρωθούν») με συμφέροντες όρους, με χρέος που είναι πιο δύσκολο να αναδιαρθρωθεί με συμφέροντες όρους.

Διότι, όπως πρόσφατα σημείωσαν οι «Financial Times», πριν από το «σχέδιο διάσωσης» το 90% του ελληνικού χρέους ενέπιπτε στην ελληνική νομοθεσία και έτσι οι όροι μιας ενδεχόμενης αναδιάρθρωσης θα μπορούσαν να περάσουν απλά από το ελληνικό κοινοβούλιο, υποχρεώνοντας όλους τους πιστωτές της χώρας να τους αποδεχθούν. Αντίθετα όμως, τα δάνεια από την ΕΕ, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ δεν μπορούν να αναδιαρθρωθούν εύκολα, γιατί η καπιταλιστική Ελλάδα θα συνεχίσει να χρειάζεται χρηματοδότηση από αυτές τις πηγές. Όπως γλαφυρά σημειώνει το δημοσίευμα των «Financial Times» «..είναι σαν οι Έλληνες να δανείζονται από έναν τοκογλύφο της Μαφίας για να αποπληρώσουν ένα δάνειο από τη γιαγιά τους…».

Έτσι λοιπόν, το δάνειο των 110 δις ευρώ της «τρόικα», δεν το παίρνει η Ελλάδα για να μειώσει το χρέος, αλλά τελικά για να αντικαταστήσει τα ομόλογα που χρωστά, με ενυπόθηκα δάνεια. Οι ιδιώτες πιστωτές δηλαδή, αν η Ελλάδα δήλωνε παύση πληρωμών ή κάνει μερική διαγραφή των χρεών της, θα ήταν αναγκασμένοι να το δεχτούν. Όμως οι δόσεις που λαμβάνονται κάθε τρίμηνο από την «τροϊκα» είναι υποθήκες, που αν δεν πληρωθούν, οι πιστωτές μπορούν να κατασχέσουν οποιοδήποτε τμήμα του εθνικού πλούτου. Αυτό είναι το «κατόρθωμα» για το οποίο καυχιέται η πλήρως υποδουλωμένη στο ντόπιο και ξένο κεφάλαιο κυβέρνηση Παπανδρέου.
 
Στο χείλος της χρεοκοπίας

Η φετινή χρονιά από οικονομική άποψη ήταν για την Ελλάδα η χειρότερη από τη λήξη του Εμφυλίου πολέμου.

Στον κρίσιμο τομέα των επενδύσεων βλέπουμε μια δραματική «βουτιά» που ξεκίνησε από πέρσι (-11,4%) και που η κυβέρνηση στο σχέδιο του προϋπολογισμού υπολογίζει ότι θα είναι τουλάχιστον τριετούς διάρκειας (-17,4% φέτος και -7,5% το 2011). Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, η συνολική συρρίκνωση της βιομηχανικής παραγωγής για φέτος κινείται στο 8%. Ο βαθμός αξιοποίησης της παραγωγικής ικανότητας στη βιομηχανία κινείται μόλις στο 68,6%. Το πάζλ της ύφεσης συμπληρώνει η κάθετη πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 4,1% φέτος και κατά 4,3% το 2011, σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο του προϋπολογισμού. 

Το α’, το β’ και το γ’ τρίμηνο του 2010, το ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, δηλαδή το σύνολο των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών της χώρας σε διάστημα ενός έτους) υπέστη καθίζηση 2,7%, 4% και 4,5% αντίστοιχα συγκριτικά με το 2009, γεγονός που αντικατοπτρίζει την διαρκή επιδείνωση της ύφεσης. Για το δ’ τρίμηνο του 2010, η ύφεση, σύμφωνα με την εκτίμηση της Τράπεζας της Ελλάδας αναμένεται να διαμορφωθεί στο 4,9%, ενώ στο πρώτο τρίμηνο του 2011, θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο, στο 5,1%.
 
Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις κυβέρνησης και «τρόικας», ήδη έχουν κάνει την εμφάνισή τους εκτιμήσεις που μιλάνε για μια ύφεση που θα εκτείνεται και πέρα από το 2011. Έτσι οι αναλυτές του δικτύου «Bloomberg» κάνουν λόγο για ύφεση 2,7% το 2011 και 0,1% το 2012. Εάν επαληθευτούν οι προβλέψεις αυτές, αναμένεται μια πρωτοφανής συρρίκνωσή της ελληνικής οικονομίας, της τάξης του 9% συνολικά κατά την περίοδο 2009 – 2012! Το κύριο συμπέρασμα που προκύπτει από αυτό, είναι ότι με μια τόσο βαθειά ύφεση είναι αδύνατο να αποτραπεί η πορεία του ελληνικού καπιταλισμού προς την χρεοκοπία με την οποιαδήποτε μορφή (ανεξέλεγκτη, «ελεγχόμενη», «αναδιάρθρωση χρέους» κλπ).

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών το έλλειμμα του 2010 εκτιμάται στο 9,4% του ΑΕΠ από 8,1% που προέβλεπε το Μνημόνιο. Η απόκλιση αυτή θα σημάνει για το 2011 τη σκληρότερη λιτότητα στην ιστορία της χώρας, καθώς τα μέτρα που θα ληφθούν, είτε ως περικοπές κονδυλίων, είτε ως πρόσθετα φορολογικά έσοδα θα είναι συνολικού ύψους 14,33 δισ. ευρώ, με στόχο το έλλειμμα να φθάσει στο 7,4% του ΑΕΠ το 2011.

Το δημόσιο χρέος του 2010 εκτιμάται από το υπουργείο Οικονομικών ότι θα ανέλθει στα 343,2 δις ευρώ ή 148,0% του ΑΕΠ, έναντι 298,52 δις ευρώ και 127,0% του ΑΕΠ το 2009. Το χρέος του έτους 2011 προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί στο 152,6% του ΑΕΠ. Κατά τη νέα χρονιά, οι δαπάνες μόνο για τόκους θα φτάσουν τα 15,9 δισ. ευρώ και για χρεολύσια (αποπληρωμές χρέους) τα 28 δισ. ευρώ! Τα ποσά αυτά ισοδυναμούν σχεδόν με το άθροισμα των κρατικών δαπανών για την Παιδεία και την Υγεία μιας πενταετίας κι αυτή η σύγκριση μας δείχνει το μέγεθος της κοινωνικής καταστροφής που συντελείται στο βωμό της υπεράσπισης του σάπιου και παρασιτικού καπιταλιστικού συστήματος.

Τι σημαίνει όμως πρακτικά ένα χρέος σαν κι αυτό; Σημαίνει ότι οι δανειστές της χώρας καταναλώνουν ολοένα και πιο μεγάλο κομμάτι από τον παραγόμενο πλούτο και αλυσοδένουν και το ίδιο το μέλλον της χώρας. Σημαίνει – σύμφωνα με τους διεθνείς «οίκους αξιολόγησης» – ότι για να αποπληρωθεί ουσιαστικά το ελληνικό δημόσιο χρέος απαιτούνται ρυθμοί ανάπτυξης τουλάχιστον 5% ετησίως για μια εικοσαετία, σενάριο που ανήκει καθαρά στη σφαίρα της φαντασίας, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για τις ισχυρότερες χώρες της Ευρωζώνης. Σημαίνει ότι όσο παραμένει αυτό το χρέος δεν υπάρχει καμία πιθανότητα για ουσιαστική ανάπτυξη στην Ελλάδα, καθώς το κράτος που παραδοσιακά είχε μεγάλο μερίδιο στις επενδύσεις και την κατανάλωση στη χώρα, θα περικόπτει διαρκώς αυτού του είδους τις δαπάνες προς όφελος των δανειστών.

Το χρέος που σήμερα έχει η χώρα δεν μπορεί να αποπληρωθεί, παρά το «σχέδιο διάσωσης» και παρά τη διακηρυγμένη πρόθεση για επιμήκυνση της αποπληρωμής του δανείου της «τρόικας» στα 11 χρόνια (μέχρι το 2024).

Η επιμήκυνση της αποπληρωμής των δανείων, στην οποία σήμερα φαίνεται να δίνουν τη συγκατάθεσή τους οι ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές, δεν πρόκειται να δώσει καμία λύση στο πρόβλημα του ελληνικού δημόσιου χρέους, αντίθετα, θα το κάνει οξύτερο. Επιμήκυνση πρακτικά σημαίνει πληρωμή περισσότερων χρημάτων στους δανειστές, μέσα από την αύξηση των επιτοκίων και για περισσότερο χρόνο. Αν υιοθετηθούν οι όροι επιμήκυνσης που συζητούνται (6 % επιτόκιο περίπου), τότε ενώ για τα 110 δις που θα πάρει η Ελλάδα από την «τρόικα» θα έπρεπε να επιστρέψει 130, με την επιμήκυνση θα πρέπει να επιστρέψει 200! Η επιμήκυνση θα σημάνει την παράταση της άγριας λιτότητας, με αποτέλεσμα μια κατάσταση μόνιμης ύφεσης στην ελληνική οικονομία που θα τροφοδοτεί διαρκώς το δημόσιο χρέος.

Το πρώτο κρίσιμο «τεστ» για το χρέος θα έρθει τον Μάρτιο του νέου χρόνου, καθώς το ελληνικό κράτος θα πρέπει να ξεπληρώσει ομόλογα ύψους 8,8 δισ. ευρώ. Η εκπλήρωση αυτής της υποχρέωσης μπορεί να γίνει μόνο με την προϋπόθεση ότι έως τότε θα έχουν εκταμιευθεί και τα 6,5 δισ. ευρώ της τρίτης δόσης του «σχεδίου διάσωσης», αλλά και τα 15 δισ. ευρώ, που είναι η τέταρτη δόση, την οποία όμως, ήδη η «τρόικα» χρησιμοποιεί σαν μέσο πίεσης για νέα αντεργατικά μέτρα και κανένας δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο μια εσωτερική ή εξωτερική επιδείνωση της κατάστασης στην οικονομίας να φέρει ακόμα και τη ματαίωσή της μέσα σε ένα περιβάλλον συγκρούσεων, αντεγκλήσεων και πανικού μεταξύ των «εταίρων» της Ευρωζώνης.

Ακόμα όμως και αν όλα εξελιχθούν σύμφωνα με το «σχέδιο διάσωσης», το πρόβλημα του χρέους αναμένεται να αρχίζει να κορυφώνεται το 2013, καθώς τότε λήγουν ομόλογα ύψους 34,1 δισ. ευρώ και δάνεια ύψους 6,2 δισ. από την «τρόικα» (σύνολο 40,3 δισ. ευρώ), αλλά η προβλεπόμενη βοήθεια από το «σχέδιο διάσωσης» αυτή τη χρονιά, θα είναι μόλις 8 δισ. ευρώ.

Την επόμενη διετία η κατάσταση θα είναι ακόμα πιο αδιέξοδη. Το 2014 θα λήξουν ομόλογα ύψους 40,6 δισ. ευρώ, αλλά και δάνεια της «τρόικας» ύψους 28,6 δισ. ευρώ, ενώ πλέον θα έχει σταματήσει η παροχή οικονομικής βοήθειας από το «σχέδιο διάσωσης». Το 2015 θα λήξουν ομόλογα αξίας 36,8 δισ. ευρώ και δάνεια από την «τρόικα» ύψους 38,9 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας τις δανειακές υποχρεώσεις συνολικά σε επίπεδα πάνω από 75 δισ. ευρώ, χωρίς  και πάλι να υπάρχει «σχέδιο διάσωσης».

Έτσι λοιπόν, τη διετία 2014-2015 που πλέον θα έχει τελειώσει η εισροή χρημάτων από το «σχέδιο διάσωσης» και η χώρα υποτίθεται ότι θα μπορεί να δανειστεί από τις «αγορές», μόνο για χρεολύσια χρειάζεται να δαπανηθούν περίπου 145 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 77,5 δισ. ευρώ, αποτελούν λήξεις παλαιών ομολόγων και τα 67,5 δισ. ευρώ λήξεις από τα δάνεια του «σχεδίου διάσωσης». Ακόμα και αν μειωθούν στο 50% οι υποχρεώσεις έναντι της «τρόικα» αυτή την περίοδο εξαιτίας μια πιθανής επιμήκυνσης της αποπληρωμής των δανείων της «τρόικα», με δεδομένο ότι το σύνολο των κρατικών εσόδων το 2009 – μια χρονιά που δεν είχε ακόμα μπει η χώρα σε βαθειά ύφεση – ήταν 56,9 δις ευρώ, καταλαβαίνουμε καλά ότι το χρέος είναι αδύνατο να εξυπηρετηθεί.

Καθοριστικό στοιχείο στις εξελίξεις θα είναι η συνέχιση της αδυναμίας της χώρας να δανειστεί από τις «αγορές», λόγω του τεράστιου επιτοκίου δανεισμού του ελληνικού κράτους. Σύμφωνα με το Μνημόνιο θα έπρεπε η χώρα να έχει ήδη δει το επιτόκιο δανεισμού της (βλέπε «spread», δηλαδή διαφορά του επιτοκίου των ελληνικών δεκαετών ομολόγων σε σχέση με τα αντίστοιχα γερμανικά) να μειώνεται σαν αποτέλεσμα του «σχεδίου διάσωσης». Όμως αυτό που βλέπουμε τους τελευταίους μήνες, είναι ακριβώς το αντίθετο, καθώς τα «spread» των ελληνικών ομολόγων κυμαίνονται σταθερά κοντά στις 900 μονάδες βάσεις.

Το Μνημόνιο προέβλεπε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να ξεκινήσει από το 2012 να δανείζεται από τις «αγορές». Όμως ο καθένας μπορεί να καταλάβει κατά πόσο είναι εφικτό να συμβεί αυτό σχεδόν μόλις σε ένα χρόνο από τώρα, καθώς το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αυξάνεται. Ποιος θα είναι τόσο τρελός να δανείσει μια χώρα που όχι μόνο δε «σώθηκε», αλλά βρίσκεται στο χείλος της χρεοκοπίας, μια χώρα της οποίας το δημόσιο χρέος από το 115% του ΑΕΠ που ήταν στην αρχή της «διάσωσης», έφθασε πάνω από στο 150% στο τέλος της;

Συνεχίζεται…

Επιστροφή στη σελίδα <Ελληνικές προοπτικές 2011 >