Μαζί με τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στο Ιράν έχει κηρυχθεί και ένας πόλεμος στο βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων και των φτωχών σε παγκόσμιο επίπεδο μέσα από την άνοδο των τιμών. Μέσα σε 2 βδομάδες, η τιμή του πετρελαίου σκαρφάλωσε σε πάνω από 110 δολάρια το βαρέλι από τα 68 δολάρια πριν τον πόλεμο. Την ίδια στιγμή, η τιμή της βενζίνης στη χώρα έχει ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο από 1,75 ευρώ.
Ακόμη όμως και πριν τον πόλεμο, οι εργατικές οικογένειες στέναζαν κάτω από το βάρος της ακρίβειας. Τον Φεβρουάριο, ο πληθωρισμός βρισκόταν στο 2,7%, ενώ ο πληθωρισμός στα τρόφιμα ήταν στο 5,2%. Σε πολλά βασικά είδη όμως οι αυξήσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες (π.χ. μοσχαρίσιο κρέας 26%).
Η κυβέρνηση επανέφερε το παραμύθι της «εισαγόμενης» ακρίβειας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ακρίβεια τροφοδοτείται από την απρόκλητη ιμπεριαλιστική επίθεση στο Ιράν στην οποία η ελληνική άρχουσα τάξη συμμετέχει ενεργά, με βάσεις, φρεγάτες και συστήματα Patriot. Οι Έλληνες καπιταλιστές είναι λοιπόν άμεσα υπεύθυνοι για αυτή την «εισαγόμενη» ακρίβεια, που τώρα επιχειρούν να φορτώσουν στις πλάτες των εργαζόμενων.
Ανεξάρτητα όμως από τις συγκεκριμένες αφορμές, πίσω από την άνοδο των τιμών βρίσκεται η επιδίωξη των καπιταλιστών να βγάλουν κέρδη. Σύμφωνα μάλιστα με το ΔΝΤ, το 45% της ακρίβειας στην Ευρώπη το 2022-2023 οφειλόταν στον «πληθωρισμό απληστίας», δηλαδή, στην «αξιοποίηση» της κρίσης από τους καπιταλιστές για κερδοσκοπία.
Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, τα ιδιωτικά μονοπώλια σημειώνουν ρεκόρ κερδοφορίας. Από το 2019 ως το 2025, οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ αύξησαν τον τζίρο τους κατά 78%. Η ΔΕΗ έβγαλε 450 εκατ. ευρώ κέρδη το 2025. Πίσω από το παραμύθι της «ελεύθερης αγοράς» βρίσκονται μονοπώλια και ολιγοπώλια που καθορίζουν αυθαίρετα τις τιμές. Αυτό αναγκάστηκε να το παραδεχθεί ακόμη και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γ. Στουρνάρας, λέγοντας πρόσφατα ότι «έχουμε ολιγοπώλια στα τρόφιμα, στα καύσιμα, στις τράπεζες και στην ιδιωτική περίθαλψη».
Αντίστοιχα στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, η HELLENiQ Energy και η Motor Oil, ελέγχουν σχεδόν το σύνολο της διύλισης στη χώρα. Το 2025, αυτές οι εταιρείες είχαν κέρδη άνω των 500 εκατομμυρίων ευρώ η κάθε μία. Τώρα βγάζουν υπερκέρδη γιατί, από τη μία πλευρά, έχουν αποθέματα αργού πετρελαίου για περισσότερες από 90 μέρες. Δηλαδή έχουν αγοράσει αργό πετρέλαιο σε χαμηλές τιμές και πουλάνε βενζίνη με τιμές διεθνούς αγοράς. Από την άλλη πλευρά κάνουν μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας πετρελαίου που δεν επηρεάζονται πλήρως από τις τρέχουσες διεθνείς τιμές, κάτι που τους δίνει μεγάλα περιθώρια κέρδους.
Μέτρα-κοροϊδία
Η κυβέρνηση της άρχουσας τάξης έρχεται να εφαρμόσει μέτρα-κοροϊδία, επιβάλλοντας πλαφόν κερδών σε κάποια βασικά προϊόντα, στη βενζίνη στα βενζινάδικα και τις εταιρείες εμπορίας καυσίμων, άλλα όχι στους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους που αισχροκερδούν.
Επιπρόσθετα, η κυβέρνηση αρνείται να μειώσει τους υπέρογκους έμμεσους φόρους, τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και τον ΦΠΑ (24%), που επιβάλλεται μάλιστα πάνω στον ΕΦΚ, συνιστώντας έτσι επιπρόσθετη φορολογία ενός φόρου. Με άλλα λόγια στα 2 ευρώ το λίτρο που πληρώνει κανείς για βενζίνη, το 1,09 ευρώ, δηλαδή 55% είναι ληστρικοί φόροι.
Στις 23/3, η κυβέρνηση ανακοίνωσε επιπρόσθετα μέτρα την επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο στη ντίζελ κίνησης, 36 λεπτά στη βενζίνη με ανώτατο όριο τα 50 ευρώ ανά δίμηνο, την επιδότηση 15% στα λιπάσματα και την επιδότηση στις ακτοπλοϊκές εταιρείες. Ωστόσο, αυτά τα μέτρα καλύπτουν μόνο ένα μέρος των αυξήσεων. Για παράδειγμα, οι αυξήσεις στα λιπάσματα φτάνουν το 30%. Πάνω απ’ όλα, οι επιδοτήσεις δεν αγγίζουν την πηγή του προβλήματος, την αισχροκέρδεια του μεγάλου κεφαλαίου. Αντίθετα επιδοτούν αυτή την αισχροκέρδεια με τα λεφτά των φορολογούμενων, περνώντας ξανά τον λογαριασμό στην εργατική τάξη.
Η εργατική τάξη δεν μπορεί να έχει καμία εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση της άρχουσας τάξης που έχει δείξει μέχρι τώρα ότι λειτουργεί ως συντονιστής της κερδοσκοπίας παρά ως πολέμιός της. Ο μόνος τρόπος για την εργατική τάξη να υπερασπίσει το βιοτικό της επίπεδο από μία ακόμη κατάρρευση είναι ο μαζικός αγώνας, που θα συνοδεύεται από τις κατάλληλες διεκδικήσεις. Διεκδικήσεις όπως η επιβολή εργατικού ελέγχου στις μεγάλες επιχειρήσεις για να αποκαλυφθεί η κερδοσκοπία, η κατάργηση των έμμεσων φόρων σε καύσιμα και τρόφιμα, η απαλλοτρίωση των μεγάλων ομίλων ενέργειας, των τροφίμων – ποτών και των σούπερ μάρκετ, η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών, συντάξεων και επιδομάτων.
Ηλίας Κυρούσης