Όπως είναι γνωστό, η πολεμική επιθετικότητα των ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η οποία δεν έχει ακόμα οριστικά κοπάσει παρά την υπογραφείσα αρχική συμφωνία εκεχειρίας, απειλεί να οδηγήσει τον πλανήτη σε μια επισιτιστική καταστροφή, με ολέθριες συνέπειες για εκατομμύρια ανθρώπους. Παρότι, καθώς γράφονται αυτές οι γραμμές, πραγματοποιείται το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ, θα χρειαστούν μήνες μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η τροφοδοσία της παγκόσμιας οικονομίας με υγρά καύσιμα, φυσικό αέριο αλλά και με τις πρώτες ύλες λιπασμάτων, για τις οποίες οι χώρες του Kόλπου είναι βασικός τροφοδότης.
Από τα Στενά του Ορμούζ περνά περίπου το 20% υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και το 25% του θαλάσσια μεταφερόμενου πετρελαίου. Την ίδια στιγμή, περνούν από εκεί περίπου 16 εκατομμύρια τόνοι λιπασμάτων τον χρόνο, δηλαδή το 30% της παγκόσμιας παραγωγής.
Η παρατεταμένη στέρηση από την παγκόσμια αγορά, μεγάλων ποσοστών της παγκόσμιας παραγωγής καυσίμων, λιπασμάτων και άλλων πρώτων υλών είναι ένα γιγάντιο σοκ που μένει να αποτυπωθεί τους επόμενους μήνες. Αυτό το σοκ ήρθε να προστεθεί στα προηγούμενα όπως το σοκ της COVID-19 και του πολέμου στην Ουκρανία, που προκάλεσαν τη μεγαλύτερη αύξηση στις τιμές των τροφίμων από την πετρελαϊκή κρίση του 1973.
Οι επιπτώσεις του πολέμου στην αγροτική παραγωγή
Οι τιμές των λιπασμάτων μέχρι τώρα έχουν ήδη αυξηθεί κατά 80%, ενώ σε πολλές χώρες αρχίζουν να εμφανίζονται σοβαρές ελλείψεις. Στην Ινδία, τα εργοστάσια λιπασμάτων αναγκάζονται να μειώσουν δραστικά την παραγωγή τους. Στο Μπανγκλαντές, τέσσερα από τα πέντε κρατικά εργοστάσια λιπασμάτων έχουν σταματήσει να λειτουργούν.
Οι συνέπειες για τη γεωργία είναι δραματικές. Οι αγρότες, ιδιαίτερα οι μικροί και μεσαίοι αγρότες, δέχονται τεράστιες πιέσεις με τα αυξανόμενα κόστη παραγωγής και τις απαιτήσεις για χαμηλές τιμές πώλησης των προϊόντων τους. Σε πολλές χώρες οι αγρότες χρεοκοπούν ή εγκαταλείπουν τη γη τους. Στις ΗΠΑ έχουν κλείσει 160.000 αγροκτήματα την τελευταία δεκαετία, ενώ στην Ευρώπη οι αγροτικές κινητοποιήσεις και οι αποκλεισμοί δρόμων έχουν γίνει καθημερινό φαινόμενο. Τώρα η κρίση βαθαίνει ακόμη περισσότερο. Πολλοί παραγωγοί δεν μπορούν πλέον να αγοράσουν το αναγκαίο λίπασμα, είτε γιατί είναι υπερβολικά ακριβό, είτε γιατί απλώς δεν υπάρχει.
Το δίλημμα που έχουν οι αγρότες είναι είτε να καλλιεργήσουν με αυξημένο κόστος με κίνδυνο να μη μπορούν να πουλήσουν την παραγωγή τους, είτε να αφήσουν τα χωράφια τους ακαλλιέργητα. Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη συγκομιδή θα είναι μικρότερη και η πίεση στην παγκόσμια προσφορά τροφίμων θα μεγαλώσει. Σε χώρες όπως η Αυστραλία, προβλέπεται μείωση της καλλιέργειας σιταριού έως και 20%. Στην Υποσαχάρια Αφρική, ακόμη και μια μικρή μείωση στη διαθεσιμότητα λιπασμάτων μπορεί να ρίξει την παραγωγή βασικών δημητριακών έως και 25%.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι επιστήμονες προειδοποιούν για ένα από τα πιο βίαια φαινόμενα Ελ Νίνιο των τελευταίων δεκαετιών, με ακραία ζέστη και πλημμύρες. Το προηγούμενο Ελ Νίνιο είχε καταστρέψει μεγάλο μέρος της σοδειάς στη Νότια Αφρική. Αν τώρα προστεθούν καύσωνες, πλημμύρες και ελλείψεις, οι κακές σοδειές θα συνεχιστούν και το 2027, επιμηκύνοντας την κρίση για χρόνια.
Κερδοσκοπία πάνω στην πείνα
Τη στιγμή που οι αγρότες, οι εργαζόμενοι και οι φτωχοί του κόσμου υποφέρουν, το μεγάλο κεφάλαιο κερδοσκοπεί πάνω στην πείνα. Οι μεγάλες αγροτικές εταιρείες αποκομίζουν τεράστια κέρδη. Οι μονοπωλιακοί όμιλοι επωφελούνται από την άνοδο των τιμών και βλέπουν την καταστροφή ως «ευκαιρία» για φθηνές εξαγορές και κερδοσκοπία στα αγροτικά προϊόντα.
Οι εργαζόμενοι και οι φτωχοί του κόσμου θα κληθούν για μια ακόμη φορά να πληρώσουν τον λογαριασμό. Σε μια σειρά από χώρες, προβλέπονται σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, ενώ βασικά προϊόντα όπως το κοτόπουλο και το χοιρινό γίνονται όλο και ακριβότερα. Σε χώρες όπου οι άνθρωποι ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για φαγητό, όπως σε πολλά κράτη της Αφρικής και της Ασίας, ακόμη και μικρές αυξήσεις στις τιμές μπορούν να οδηγήσουν εκατομμύρια ανθρώπους στην πείνα.
Σήμερα, 673 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται στο φάσμα της πείνας. Κάθε χρόνο 9 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από πείνα. Κάθε 10 δευτερόλεπτα, ένα παιδί πεθαίνει κάπου στον κόσμο από ασιτία ή από ασθένειες που σχετίζονται με αυτή. Ωστόσο, αυτή η εφιαλτική στατιστική δεν είναι αναγκαίο κακό. Μπορεί να τερματιστεί άμεσα. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες, παράγεται σήμερα διπλάσια ποσότητα τροφής από τις ανάγκες του πληθυσμού του πλανήτη. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη παραγωγικών δυνατοτήτων, αλλά το γεγονός ότι η παραγωγή και η διανομή γίνονται με κριτήριο το κέρδος και όχι τις ανθρώπινες ανάγκες.
Η λύση δεν μπορεί να έρθει από τις εκκλήσεις προς διεθνείς θεσμούς ή από τη φιλανθρωπία. Απαιτείται η ανατροπή αυτού του συστήματος και η οργάνωση της παραγωγής με βάση τις κοινωνικές ανάγκες. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να αφαιρεθούν τα ηνία της οικονομίας από τα χέρια των υπερπλούσιων καπιταλιστών του κόσμου και να περάσουν στα χέρια της εργατικής τάξης.
Τζορτζ Ρίγκμπι
Μετάφραση – σύνοψη από marxist.com: Η.Κ.