Του Τεντ Γκραντ
Με αφορμή τα πρόσφατα καταιγιστικά γεγονότα στο Ιράν, αυτό το ένθετο «Κ» είναι αφιερωμένο στην Ιρανική Επανάσταση του 1979. Περιλαμβάνει ένα μεγάλο άρθρο του θεωρητικού θεμελιωτή της Διεθνούς μας οργάνωσης, Τεντ Γκραντ, το οποίο γράφτηκε τμηματικά στις αρχές και στα τέλη του Φεβρουαρίου του 1979, καθώς εξελισσόταν η Ιρανική Επανάσταση. Δημοσιεύθηκε σε δύο μέρη με χρονική απόσταση 15 περίπου ημερών, στο Militant, την εφημερίδα της ομώνυμης και ισχυρής κατά τις δεκαετίες 1970 και 1980, τροτσκιστικής Τάσης του Εργατικού Κόμματος στη Βρετανία.
Αυτό το άρθρο θεωρούμε ότι αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο ανάγνωσμα για κάθε αγωνιστή που επιθυμεί να κατανοήσει το πώς το μισητό καθεστώς του Σάχη ανατράπηκε από μια εργατική επανάσταση, αλλά και το γιατί αυτή η επανάσταση έγινε αντικείμενο σφετερισμού από τους αντιδραστικούς φονταμενταλιστές μουλάδες.
Μετάφραση: Ηλίας Κυρούσης
Επιμέλεια – σημειώσεις: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος
Πρώτο μέρος
Την περασμένη εβδομάδα, σε μία από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην Ιστορία, πάνω από τρία εκατομμύρια Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους της Τεχεράνης για να υποδεχτούν τον θρησκευτικό ηγέτη Αγιατολάχ Χομεϊνί (1). Την προηγούμενη εβδομάδα είχαν στηθεί οδοφράγματα και εργάτες συγκρούονταν με τον στρατό. Σε σκηνές που θύμιζαν τη Φεβρουαριανή Επανάσταση στη Ρωσία του 1917, στρατιώτες που υποτίθεται ότι στήριζαν το παλιό καθεστώς, «έκλειναν το μάτι» στα πλήθη και φώναζαν «Είμαστε με τον λαό!».
Το Ιράν είναι μια χώρα που βρίσκεται στη δίνη της επανάστασης. Οι δυνάμεις που βρίσκονται σε ασυμφιλίωτη σύγκρουση είναι, από τη μία πλευρά, εκείνες της απολυταρχικής μοναρχίας, υποστηριζόμενες από την αστική τάξη και τους μεγάλους γαιοκτήμονες, με στήριγμα το στρατό και την αστυνομία. Απέναντί τους βρίσκεται η εργατική τάξη και τα μικροαστικά στρώματα, που στρέφονται προς τον μουσουλμανικό κλήρο, ιδιαίτερα προς τον Αγιατολάχ («Άγιο Άνδρα») Χομεϊνί, ο οποίος βρισκόταν σε εξορία στο Παρίσι.
Η ανάλυση που ακολουθεί εδώ, επιχειρεί να δείξει την πραγματική κατάσταση που υπάρχει στο Ιράν και τις βασικές κατευθύνσεις που μπορεί να ακολουθήσει η επανάσταση. Η επανάσταση ουσιαστικά ξεκίνησε πριν από έναν χρόνο, με τις διαδηλώσεις ενάντια στον Σάχη (2) και τη μισητή μυστική του αστυνομία, τη ΣΑΒΑΚ.
Ένα ολοκληρωτικό καθεστώς μπορεί να διατηρηθεί μόνο μέσω της τρομοκρατίας και ενός συστήματος χαφιέδων, όσο οι μάζες παραμένουν αδρανείς. Όμως, μόλις οι μάζες κινητοποιηθούν ενάντια στο καθεστώς, αυτό σηματοδοτεί την αρχή του τέλους. Η τερατώδης μυστική αστυνομία αποδεικνύεται ανίσχυρη μπροστά στο κίνημα των μαζών.
Η πίεση «από τα κάτω» προκαλεί ρήγματα «στις κορυφές», δηλαδή μέσα στην άρχουσα τάξη. Φοβούμενοι οι εκπρόσωποί της ότι θα ανατραπούν, προσπαθούν να περάσουν μεταρρυθμίσεις «από τα πάνω», προκειμένου να αποτρέψουν την επανάσταση «από τα κάτω». Έτσι εξηγείται η εκ των υστέρων «μετάνοια» του Σάχη και η καθυστερημένη ανακοίνωση μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα η σύσταση ενός «Κοινοβουλίου», το οποίο ωστόσο παρέμενε υποταγμένο στη μοναρχία.
Ωστόσο, αυτές οι «μεταρρυθμίσεις» άνοιξαν τον δρόμο για την ανατροπή της εξουσίας του Σάχη. Προετοίμασαν το έδαφος για την άμεση παρέμβαση στη σκηνή της ιστορίας της εργατικής τάξης, μαζί με τα διαφορετικά στρώματα των μικροαστικών στρωμάτων.
Ο μονάρχης της δυναστείας των Παχλαβί αναγκάστηκε σε μια άδοξη φυγή από το Ιράν. Αυτό συνέβη παρά την αντίσταση του ιμπεριαλισμού, ιδιαίτερα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Οι Όουεν και Κάλαχαν (Σ.τ.Μ.: ο Υπουργός Εξωτερικών και ο Πρωθυπουργός της κυβέρνησης των Εργατικών στη Βρετανία ) ντρόπιασαν το εργατικό κίνημα, τασσόμενοι ανοιχτά υπέρ του Σάχη. Οι πανικόβλητες προσπάθειές τους να στηρίξουν τη σαθρή ιρανική μοναρχία απέτυχαν.
Το πετρέλαιο, φυσικά, υπήρξε το «ζήτημα – κλειδί» για τις πολιτικές του βρετανικού και του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, οι οποίοι έχουν τεράστιες επενδύσεις στο Ιράν. Το Ιράν είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο μετά τη Σαουδική Αραβία. Αυτό το πετρέλαιο είναι ζωτικής σημασίας για τα δυτικά καπιταλιστικά κράτη και αποτελεί έναν από τους παράγοντες που καθορίζουν τις πολιτικές του βρετανικού και αμερικανικού ιμπεριαλισμού σε σχέση με το Ιράν.
Είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο. Το 1976, το Ιράν παρήγαγε 295 εκατομμύρια τόνους (10% της παγκόσμιας παραγωγής), η Σοβιετική Ένωση παρήγαγε 515 εκατομμύρια τόνους (17,6%), οι ΗΠΑ παρήγαγαν πάνω από 404 εκατομμύρια τόνους (13,8%) και η Σαουδική Αραβία παρήγαγε σχεδόν 422 εκατομμύρια τόνους.
Μεταβατική κατάσταση
Η κυριαρχία του Σάχη μετά το 1953 έκανε το Ιράν μια χώρα σε μετάβαση. Έχει μετατραπεί σε ημι-αποικιακή χώρα, μισο-αναπτυγμένη βιομηχανικά. Παρά το ότι παρέμενε υπό την κυριαρχία του αμερικανο-βρετανικού ιμπεριαλισμού, επιχείρησε να ακολουθήσει και η ίδια μια ιμπεριαλιστική πορεία. Για παράδειγμα, στον Περσικό Κόλπο, μετά την αποχώρηση του βρετανικού ιμπεριαλισμού από αυτή την περιοχή του κόσμου, το Ιράν κατέλαβε μερικά νησιά και προσπάθησε να παίξει το ρόλο του αστυνόμου των κρατών του Κόλπου.
Ο Σάχης διατήρησε το καθεστώς του, τελειοποιώντας ένα όργανο τρόμου και καταπίεσης υπό τη μορφή της ΣΑΒΑΚ, της Μυστικής Αστυνομίας. Αυτή θα μπορούσε να συγκριθεί καλύτερα με τη Γκεστάπο σε ό,τι αφορά τις άθλιες μεθόδους βασανισμού, τις δολοφονίες, τις εκτελέσεις και τις φρικαλεότητες που επέβαλε στον ιρανικό λαό.
Ταυτόχρονα, σε μια προσπάθεια να κάνει το Ιράν μια από τις μεγάλες δυνάμεις του κόσμου, ο Σάχης προώθησε την εκβιομηχάνιση του Ιράν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές μετά το 1973, όταν η τιμή του πετρελαίου τετραπλασιάστηκε. Αυτό παρείχε τεράστια ποσά στον Σάχη για να κάνει επενδύσεις.
Ο Σάχης επιδίωκε να παίξει τον ρόλο του απόλυτου μονάρχη με την παλιά έννοια του ιρανικού καθεστώτος. Ταυτόχρονα επιχειρούσε να εκσυγχρονίσει την οικονομία της χώρας. Για να αποκτήσει μια κοινωνική βάση εισήγαγε «αγροτικές μεταρρυθμίσεις». Αυτές οι «αγροτικές μεταρρυθμίσεις» πλούτισαν τους ευγενείς, τους γαιοκτήμονες που κυριαρχούσαν στο Ιράν. Έλαβαν τεράστιες αποζημιώσεις, τις οποίες στη συνέχεια μπορούσαν να επενδύσουν στη βιομηχανία. Η ιδέα ήταν να μετατραπούν οι ευγενείς σε αστική τάξη, σε μια κυρίαρχη τάξη κατά το δυτικό πρότυπο.
Το πραγματικό κίνητρο πίσω από τη μεταρρύθμιση στη γη ήταν να απομακρύνουν τους αγρότες από τη γη, ώστε να δημιουργήσουν εργατικό δυναμικό για τα εργοστάσια. Ο Economist σχολίασε τα ακόλουθα: «Στη θέση των αγροτικών οικογενειών του Ιράν, [Ο Σάχης ] επέτρεψε στον προηγούμενο πρωθυπουργό του, κ. Χοβίντα, να δημιουργήσει διχασμένα “αγροτικά στρατόπεδα”, υπονομεύοντας όλο το πνεύμα της αγροτικής μεταρρύθμισης».
Η μαζική εκβιομηχάνιση που άρχισε υπό τον Σάχη εξέπληξε πλήρως εκείνους που ισχυρίζονται ή φιλοδοξούν να ηγηθούν των Ιρανών εργατών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το Κομμουνιστικό Κόμμα (που ονομάζεται «Τουντέχ»). Κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας του Σάχη αυτό έδρασε σαν να ήταν νεκρό. Δεν πρότεινε καμία ανεξάρτητη πολιτική δράση. Αυτό εξηγείται από την εξωτερική πολιτική της ρωσικής γραφειοκρατίας. Το Κόμμα Τουντέχ στο Ιράν είναι, σε μεγάλο βαθμό, ένα κόμμα στο οποίο κυριαρχεί η ρωσική γραφειοκρατία.
Η ρωσική γραφειοκρατία δεν ήθελε καμία σύγκρουση με τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό στο Ιράν εξαιτίας της τεράστιας σημασίας του Ιράν ως παραγωγού πετρελαίου. Εδώ και πολύ καιρό, η σοβιετική γραφειοκρατία έχει εγκαταλείψει κάθε ιδέα επαναστατικών εξελίξεων που θα απειλούσαν άμεσα τα ζωτικά συμφέροντα του ιμπεριαλισμού, ιδίως του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, λόγω της αναπόφευκτης επιδείνωσης που κάτι τέτοιο θα επέφερε στις σχέσεις Ρωσίας και Αμερικής.
«Κίτρινος Τύπος»
Ο «κίτρινος Τύπος» στη Βρετανία κάνει λάθος να υποστηρίζει ότι αυτά τα γεγονότα οφείλονται στην επέμβαση και υπονόμευση της ρωσικής γραφειοκρατίας, της Σοβιετικής Ένωσης και του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Αντιθέτως, η ρωσική γραφειοκρατία προσπάθησε να στηρίξει τον Σάχη. Είχε επικερδείς εμπορικές συναλλαγές με τον Σάχη, συμφώνησε την εξαγωγή τεράστιων ποσοτήτων φυσικού αερίου από το Ιράν στη Σοβιετική Ένωση και γενικά επιδίωξε τη διατήρηση φιλικών σχέσεων με τον Σάχη. Ήταν εχθρικοί απέναντι σε επαναστατικές εξελίξεις σε μια γειτονική χώρα, ιδίως σε μια χώρα με μεγάλο εργατικό δυναμικό που έδειξε τον επαναστατικό του χαρακτήρα κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων.
Η μεταβολή του συσχετισμού δυνάμεων σε παγκόσμια κλίμακα είχε ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση τεράστιας δύναμης στη σοβιετική γραφειοκρατία, ενώ ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός έχει αποδυναμωθεί συγκριτικά με το παρελθόν. Αν και δεν ήταν πρόθυμη να αναλάβει η ίδια δράση, η σοβιετική γραφειοκρατία προειδοποίησε εναντίον οποιασδήποτε άμεσης παρέμβασης από πλευράς του αμερικανικού ιμπεριαλισμού στις υποθέσεις του Ιράν. Όπως τόνισαν, αυτό θα προκαλούσε άμεση αντίδραση από τη Σοβιετική Ένωση, η οποία τότε θα έστελνε στρατεύματα στο Ιράν.
Αυτή η προειδοποίηση από τη σοβιετική γραφειοκρατία εισακούστηκε από τους διπλωμάτες των ΗΠΑ. Οι μανιακοί του Πενταγώνου είχαν προτείνει να σταλούν αεροπλανοφόρα και πεζοναύτες στον Περσικό Κόλπο, με σκοπό την παρέμβαση ενάντια στην ιρανική επανάσταση. Αυτό αποτράπηκε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο κατάλαβε τις επιπτώσεις που αυτό θα είχε σε παγκόσμια κλίμακα στον αποικιακό κόσμο και, φυσικά, τις επιπτώσεις στο Ιράν και στη Σοβιετική Ένωση.
Αυτό δείχνει τη φθίνουσα ισχύ του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Οι ΗΠΑ δεν δίστασαν να παρέμβουν στο Βιετνάμ, στον Λίβανο ή στην Δομινίκα. Τώρα, εξαιτίας εσωτερικών και διεθνών παραγόντων, οι Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές στάθηκαν ανίκανοι να επέμβουν άμεσα στις υποθέσεις του Ιράν.
Σε αυτή την κατάσταση η κύρια ασχολία του ιρανικού Κομμουνιστικού Κόμματος υπήρξε να συστρατευθεί με τη θρησκευτική αντίδραση και τον Αγιατολάχ, απαιτώντας την ίδρυση κάποιου είδους «Ρεπουμπλικανικής Μουσουλμανικής Δημοκρατίας».
Αλλά δεν είναι μόνο το ιρανικό Κομμουνιστικό Κόμμα που έδειξε πενιχρή πρωτοβουλία στο Ιράν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων γεγονότων. Οι αριστερίστικες σέκτες επίσης διαδραμάτισαν, όπως συνήθως, αρνητικό ρόλο. Κάποιες από αυτές εξέφρασαν συμπάθεια και στήριξη προς τους «επαναστάτες» φοιτητές στο Ιράν.
Οι φοιτητές
Όμως οι επαναστάτες φοιτητές στο Ιράν δεν κατευθύνθηκαν ούτε προς την εργατική τάξη, ούτε διατύπωσαν ένα πρόγραμμα για εργατική δράση, αλλά, αντιθέτως, ακολουθώντας τις συμβουλές των σεχτών, στραφήκαν στις αδιέξοδες μεθόδους της ατομικής τρομοκρατίας. Όπως συμβαίνει πάντα με τις σέχτες, θεωρούσαν την εργατική τάξη ανίσχυρη, αμόρφωτη, αγράμματη και απολύτως ανίκανη να αλλάξει τους συσχετισμούς δυνάμεων που υπήρχαν στο Ιράν. Οι αντιλήψεις τους ενισχύθηκαν από το γεγονός ότι η εργατική τάξη ήταν ανενεργή οργανωτικά πριν από τα πρόσφατα γεγονότα.
Το επιχείρημα των σεχτών και εκείνων που στράφηκαν στην ατομική τρομοκρατία ήταν ότι ο Σάχης εκβιομηχάνιζε τη χώρα, και επομένως όλα τα «χαρτιά» ήταν στα χέρια του. Ότι είχε ανεβάσει το βιοτικό επίπεδο της εργατικής τάξης, είχε κάνει τεράστιες παραχωρήσεις στην εργατική τάξη και επίσης στην αγροτιά και έτσι, αυτό με τη σειρά του θα οδηγούσε στη σταθερότητα του καθεστώτος του. Ισχυρίστηκαν μάλιστα, ότι ο Σάχης θα μπορούσε να διατηρηθεί για δεκαετίες στην εξουσία ως αποτέλεσμα της «Λευκής Επανάστασης» (3) και της ανάπτυξης της βιομηχανίας. Παρεμπιπτόντως, αυτή η ιδέα είχε γίνει δεκτή και από τους ιμπεριαλιστές. Για παράδειγμα, η CIA εξέδωσε έκθεση ακόμα και τον Σεπτέμβριο του 1978 γράφοντας ότι ο Σάχης είχε ένα σταθερό καθεστώς και ότι θα συνέχιζε να διατηρεί την εξουσία του τουλάχιστον για τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε χρόνια!
Η πραγματική τραγωδία του Ιράν είναι το γεγονός ότι δεν υπήρχε καμία Τάση μαρξιστών, ούτε στις τάξεις της εργατικής τάξης ούτε στους φοιτητές, που να έχει προετοιμαστεί γι’ αυτά τα μεγάλα γεγονότα, όπως ο Λένιν και οι Μπολσεβίκοι προετοιμάστηκαν για τα επαναστατικά γεγονότα στη Ρωσία του 1917.
Οι κοντόφθαλμες σέχτες μπορούσαν να βλέπουν μόνο ζοφερό μέλλον στην τεράστια ανάπτυξη της βιομηχανίας. Το Militant, αντιθέτως, διακήρυττε ότι η ανάπτυξη της βιομηχανίας αύξανε επίσης κατακόρυφα την ισχύ της εργατικής τάξης, μια ισχύ η οποία έχει εκδηλωθεί πρόσφατα στη Βρετανία, την Ισπανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία και τη Δυτική Γερμανία.
Οι μαζικές απεργίες είναι ένα ξεκάθαρο τεκμήριο για την αφύπνιση και τη δύναμη των εργαζομένων. Τα απερίγραπτα βασανιστήρια, η έλλειψη δικαιωμάτων και ελευθεριών, οι ταπεινώσεις που υπέστησαν οι μάζες και ειδικά η εργατική τάξη του Ιράν, προκάλεσαν ένα μαζικό κίνημα των μαζών. Εξωτερικά, ο Σάχης φαινόταν να κυριαρχεί, και αυτό ήταν το μόνο που μπορούσαν δυστυχώς να δουν οι «ριζοσπάστες» στο Ιράν. Άλλωστε ήταν μόλις πριν από περίπου έξι με οκτώ μήνες, που ο Σάχης έδινε συμβουλές στη Βρετανία σχετικά με το πώς να αντιμετωπίζει απεργίες, και τη «μόνιμη αστάθεια» των «δημοκρατικών θεσμών!
Ωστόσο, ο γερο-τυφλοπόντικας της επανάστασης έσκαβε κάτω από την φαινομενικά ολοκληρωτική γαλήνη που υπήρχε στο Ιράν. Η CIA και ο ιμπεριαλισμός πιάστηκαν στον ύπνο, όπως και οι οργανώσεις της εργατικής τάξης.
Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια υπήρχαν πολλά συμπτώματα κρίσης του καθεστώτος. Εξαιτίας της απαγόρευσης όλων των οργανώσεων που αντιτίθενται στο «κόμμα» του Σάχη, η αντιπολίτευση έτεινε να συγκεντρώνεται στα τεμένη. Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα για την αγροτιά, τη μεσαία τάξη και ακόμη και για τους εμπόρους που αντιτίθενται στο καθεστώς του Σάχη.
Εξαιτίας των αποτυχιών του Κομμουνιστικού Κόμματος και των ριζοσπαστών, ακόμη και στο να επιχειρήσουν να οργανώσουν την αντιπολίτευση μέσα στις τάξεις της εργατικής τάξης, η δυσαρέσκεια αναδύθηκε στα τεμένη. Κηρύσσονταν ριζοσπαστικά κηρύγματα, τα οποία, αν και θολά και νεφελώδη, ερμηνεύονταν από τις μάζες κατά τον δικό τους τρόπο.
Ο Σάχης απαλλοτρίωσε τα κτήματα των μουλάδων. Αυτό δεν ωφέλησε τους αγρότες, αλλά μόνο την αριστοκρατία. Αυτό σήμαινε ότι οι Αγιατολάχ, ή οι «ιεροί άνδρες», οι κύριοι εκπρόσωποι του μουσουλμανικού κλήρου στο Ιράν, αναγκάστηκαν να αντιπολιτευτούν το καθεστώς.
Οι μάζες ερμήνευσαν τα κηρύγματα των μουλάδων ως πραγματική έκφραση αγώνα ενάντια στο ολοκληρωτικό και αυταρχικό καθεστώς του Σάχη. Οι μουλάδες έθεσαν το αίτημα για την επαναφορά του συντάγματος του 1906.
Πρέπει να θυμηθούμε ότι σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού στο Ιράν είναι ακόμη αναλφάβητοι. Αυτό είναι συνέπεια της κληρονομιάς της σαπίλας του παλιού καθεστώτος των γαιοκτημόνων και της αριστοκρατίας.
Διαδηλώσεις
Μεταξύ Οκτωβρίου 1977 και Φεβρουαρίου 1978 σημειώθηκαν μαζικές παράνομες διαδηλώσεις που απαιτούσαν δημοκρατικά δικαιώματα. Έπειτα, προς τους τελευταίους μήνες του 1978, υπήρξαν μεγάλες κινητοποιήσεις των φοιτητών, των εμπόρων και τώρα, επίσης, διαδηλώσεις της εργατικής τάξης. Χρησιμοποιώντας τις θρησκευτικές γιορτές ως πρόσχημα, άρχισαν να λαμβάνουν χώρα διαδηλώσεις χιλιάδων ανθρώπων. Η καταστολή από τις δυνάμεις του Σάχη, από τον στρατό και την αστυνομία, απλώς εξόργισε τον πληθυσμό και είχε ως αποτέλεσμα όλο και μεγαλύτερα κινήματα στην Τεχεράνη και σε όλες τις πόλεις του Ιράν.
Καθώς ο αγώνας βάθαινε, το κίνημα της εργατικής τάξης έγινε, όπως στη Ρωσία, όπλο για την αφύπνιση του λαού. Στην πρώτη Ρωσική Επανάσταση του 1905, η επανάσταση άρχισε με μια διαδήλωση υπό την ηγεσία του Παπά Γκαπόν, ο οποίος ζητούσε παραχωρήσεις και καλούσε τον Τσάρο, τον «Πατερούλη», να διορθώσει τα πράγματα. Αυτό οδήγησε στο άνοιγμα πυρ από τον στρατό εναντίον του λαού. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και χιλιάδες τραυματίστηκαν, και έτσι άρχισε η Ρωσική Επανάσταση του 1905. Ομοίως, έτσι είχαμε την αρχή της επανάστασης στο Ιράν.
Ωστόσο υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ της Ρωσίας το 1905 και του παρόντος κινήματος στο Ιράν. Η Ιρανική Επανάσταση ξεκίνησε με πολύ μεγαλύτερη συνειδητότητα από την πλευρά των μαζών. Η μάζα του λαού δεν ζητούσε χάρη από «τον Πατέρα», τον Σάχη, αλλά, αντιθέτως, απαίτησε το τέλος της μοναρχίας. Τα συνθήματα ήταν «Κάτω ο Σάχης!» και «Θάνατος στον Σάχη!».
Η εργατική τάξη στο Ιράν αποτελεί πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού από αυτό που αποτελούσε η ρωσική εργατική τάξη πριν από την επανάσταση του 1917. Υπάρχουν δύο εκατομμύρια Ιρανοί εργάτες μόνο στη μεταποίηση, και ακόμη 750.000 στον τομέα των μεταφορών και σε άλλες βιομηχανίες. Επιπλέον, υπάρχουν ευρείες ομάδες κοντά στη βιομηχανική εργατική τάξη, όπως υπάλληλοι γραφείων, δημόσιοι υπάλληλοι, εργαζόμενοι στην εστίαση και σε μικρές επιχειρήσεις παρόμοιας φύσης.
Η πλειονότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας στο Ιράν είναι μικρή, ωστόσο υπάρχουν ορισμένα γιγάντια μονοπώλια που κυριαρχούν. Κάποια απ’ αυτά απασχολούν εκατοντάδες, χιλιάδες ακόμα και δεκάδες χιλιάδες εργάτες. Στη Ρωσία, η εργατική τάξη ήταν μόλις τέσσερα εκατομμύρια σε έναν πληθυσμό 150 εκατομμυρίων. Στο Ιράν η εργατική τάξη είναι τουλάχιστον 3 ή 4 εκατομμύρια, σ’ έναν πληθυσμό 35 εκατομμυρίων.
Με άλλα λόγια, ο συσχετισμός δύναμης στην εργατική τάξη όσον αφορά την αριθμητική της δύναμη, είναι ακόμα πιο ευνοϊκός στο Ιράν απ’ ό,τι ήταν στη Ρωσία το 1905 ή το 1917.
Εργάτες
Αλλά, από την άλλη πλευρά, στη Ρωσία υπήρχαν μπολσεβίκικα στελέχη, το κόμμα, και μια ορισμένη σοσιαλιστική συνειδητότητα, τουλάχιστον στα πιο προχωρημένα στρώματα της εργατικής τάξης.
Ο ρόλος της εργατικής τάξης στην παραγωγή σημαίνει αναπόφευκτα ότι αναπτύσσει μια συλλογική συνείδηση, τόσο στη διαδικασία της εργασίας, όσο και στη διαδικασία του αγώνα ενάντια στους καταπιεστές της. Αυτός είναι ο λόγος που μόνο η εργατική τάξη μπορεί να αλλάξει την κοινωνία.
Πάνω απ’ όλα, το κίνημα των εργαζομένων στα πετρέλαια, στο υποτιθέμενο προνομιούχο τμήμα της εργατικής τάξης στο Ιράν, ήταν στην πραγματικότητα αυτό που υπονόμευσε αποφασιστικά το καθεστώς. Τους τελευταίους δύο μήνες υπήρξαν κατά διαστήματα γενικές απεργίες από τους εργαζόμενους στα πετρέλαια. Παρά την καταστολή από τον στρατό, τις συλλήψεις ηγετών και τις εκτελέσεις, οι εργαζόμενοι στα πετρέλαια στάθηκαν ακλόνητοι και αρνήθηκαν να εργαστούν για να παράγουν πετρέλαιο για το μισητό καθεστώς μέχρι να φύγει ο Σάχης. Ξανά και ξανά οι μάζες, συμπεριλαμβανομένης της μεσαίας τάξης, διαδήλωσαν.
Η ΣΑΒΑΚ
Η δημόσια διοίκηση και οι τραπεζικοί υπάλληλοι διαδραμάτισαν, όπως και στην Πορτογαλία, καθοριστικό ρόλο στο να γονατίσουν την απόλυτη μοναρχία. Η απεργία τους είχε ως αποτέλεσμα την παράλυση των οικονομικών της χώρας. Η απεργία, ιδίως της Κεντρικής Τράπεζας στο Ιράν, ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική. Ακολούθησε το κάψιμο 400 τραπεζών από τα εξοργισμένα πλήθη.
Οι τραπεζικοί υπάλληλοι, όταν απέργησαν, αποκάλυψαν ότι κατά τους τελευταίους τρεις μήνες £1 δισ. είχαν μεταφερθεί στο εξωτερικό από 178 μέλη της άρχουσας ελίτ, συμπεριλαμβανομένων των συγγενών του Σάχη. Τώρα, προετοιμαζόμενος για την εξορία αφού είχε στείλει την οικογένειά του στο εξωτερικό, ο Σάχης έχει μεταφέρει £1 δισ. σε τράπεζες στην Αμερική. Αυτό το ποσό προστίθεται στα περίπου £1 δισ. που φυλάσσονται σε τράπεζες στη Βόννη, την Ελβετία και σε άλλα μέρη του κόσμου. Το ιρανικό δημόσιο ταμείο έχει λεηλατηθεί από την μοναρχία.
Η επανάσταση έχει συμπεριλάβει τα περισσότερα κοινωνικά στρώματα της χώρας εκτός από μια χούφτα καπιταλιστών, τους γαιοκτήμονες, τους υποστηρικτές του μονάρχη και το μεγαλύτερο μέρος των αξιωματικών του στρατού. Οι έμποροι και οι μικροκαταστηματάρχες έχουν καταστραφεί από την ανάπτυξη του σύγχρονου καπιταλισμού στο Ιράν. Αυτό έχει τροφοδοτήσει το μίσος τους προς τον απόλυτο ηγεμόνα, τον οποίο θεωρούν πηγή των δεινών τους. Χιλιάδες έχουν σκοτωθεί ως αποτέλεσμα της καταστολής από τις δυνάμεις του κράτους, την αστυνομία, τη ΣΑΒΑΚ και τον στρατό. Κάθε πόλη στο Ιράν έχει γίνει μάρτυρας διαδηλώσεων, έχει δει αυτές τις διαδηλώσεις να δέχονται πυρά και έχει δει την προσπάθεια οργάνωσης αντίδρασης εναντίον της εργατικής τάξης και εναντίον του λαού.
Σε πολλές από τις μικρότερες πόλεις, έχουν υπάρξει φασιστικές επιθέσεις από τον στρατό και την αστυνομία με επιλεγμένους τραμπούκους, όπως οι Μαύρες Εκατονταρχίες (5) στη Ρωσία πριν την επανάσταση. Έχουν χρησιμοποιηθεί για ξυλοδαρμούς και βιασμούς, με σκοπό να τρομοκρατήσουν τους χωρικούς και την εργατική τάξη στις μικρές πόλεις του Ιράν. Αναμφίβολα, αν μπορούσαν να το κάνουν, θα είχαν χρησιμοποιήσει παρόμοιες μεθόδους στις μεγάλες πόλεις.
Ο Σάχης, για να διατηρήσει την υστεροφημία του, έδωσε το ταπεινό (γι’ αυτόν) ποσό των £25 εκατομμυρίων σε φιλανθρωπικό ίδρυμα. Αλλά βεβαίως, συνηθισμένος στα μεγαλεία του καθεστώτος στο Ιράν, ο Σάχης, καθώς εισερχόταν σε κάτι που θα ήταν ισοδύναμο με εξορία, δεν ήθελε βεβαίως να είναι φτωχός, και πήρε μαζί του κάποια «ψιλά» – £1,000 εκατομμύρια.
Εκατομμύρια
Η τάση σε όλες τις σύγχρονες επαναστάσεις είναι οι μάζες να βγαίνουν στους δρόμους κατά εκατομμύρια. Έτσι, οι διαδηλώσεις στην Πορτογαλία είχαν άνω του ενός εκατομμυρίου κόσμου μετά την πτώση του καθεστώτος του Καετάνο (5). Στο Ιράν, εκατομμύρια έχουν διαδηλώσει. Σύμφωνα με τις μεροληπτικές αναφορές του καπιταλιστικού τύπου, τουλάχιστον ένα έως δύο εκατομμύρια έχουν διαδηλώσει στους δρόμους της Τεχεράνης με σκοπό την ανατροπή του Σάχη. Εκατοντάδες χιλιάδες έχουν διαδηλώσει σε όλες τις πόλεις με μεγάλο πληθυσμό στο Ιράν. Δεκάδες χιλιάδες στις μικρότερες πόλεις του Ιράν.
Πρόκειται για ένα κίνημα των φτωχών, των κατατρεγμένων, των εκμεταλλευομένων, που περιλαμβάνει τους εργάτες, τη μεσαία τάξη, τους υπαλλήλους γραφείου, τους εμπόρους, και ακόμη, παρασυρμένο στο κίνημα για δικούς τους σκοπούς και συμφέροντα, ένα τμήμα των καπιταλιστών. Επιθυμούν να εκμεταλλευτούν το κίνημα των εργατών και της μεσαίας τάξης για δικούς τους λόγους.
Δεύτερο μέρος
Εισαγωγή όπως δημοσιεύθηκε στο Militant
Την προηγούμενη εβδομάδα είδαμε την πτώση της κυβέρνησης Μπαχτιάρ (6). Στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, την Τεχεράνη και το Ισφαχάν, η εξουσία πέρασε στους δρόμους. Οι ένοπλες δυνάμεις αναγκάστηκαν να αποσυρθούν στα στρατόπεδα, καθώς απειλούνταν με διάλυση υπό την επίδραση της επανάστασης. Το ακόλουθο άρθρο, γραμμένο πριν από την ανατροπή του Μπαχτιάρ, προέβλεψε την κατάρρευσή του και αναλύει ποια πορεία θα μπορούσε να ακολουθήσει η αναπτυσσόμενη Ιρανική Επανάσταση.
Η φυγή του Σάχη σηματοδοτεί το τέλος της πρώτης φάσης της επανάστασης. Είναι ένα αντιδραστικό όνειρο εκ μέρους του Σάχη το ότι μπορεί να κάνει μια γρήγορη επάνοδο παρά τους ελιγμούς του Μπαχτιάρ.
Η μοναρχία στο Ιράν έχει τελικά εκδιωχθεί ως αποτέλεσμα των υπερβολών, της διαφθοράς, της αγριότητας, των βασανιστηρίων του τελευταίου τετάρτου αιώνα. Δεν θα μπορέσει ποτέ ξανά να επιβληθεί με το ζόρι στον ιρανικό λαό όσο εκείνος διαθέτει ακόμη και το ελάχιστο των δικαιωμάτων.
Ο στρατός
Το αποφασιστικό γνώρισμα της Ιρανικής Επανάστασης, όπως σε όλες τις επαναστάσεις, ήταν ο ρόλος που έπαιξε ο στρατός. Είναι σαφές ότι ο Σάχης ουσιαστικά παραιτήθηκε από την εξουσία, γιατί θα ήταν αδύνατο να διατηρήσει τον έλεγχο του στρατού για πολύ περισσότερο χρόνο. Ο στρατός «ράγισε» σε πολλά σημεία. Εδώ βλέπουμε ξανά τη ρηχότητα της θέσης του ρεφορμισμού που δηλώνει ότι η επανάσταση είναι αδύνατη υπό τις σύγχρονες συνθήκες λόγω του ρόλου που παίζει ο στρατός.
Ο σύγχρονος στρατός είναι πιο ευάλωτος στα κινήματα εκ μέρους του λαού, εκ μέρους της εργατικής τάξης, απ’ ό,τι οποιοσδήποτε στρατός στην ιστορία. Δεν πρόκειται πια για το φτωχό, αιματοβαμμένο πεζικό, τους κουρασμένους πεζικάριους, χωρίς καμία πραγματική εκπαίδευση, χωρίς καμία πραγματική κατανόηση. Αντίθετα, ο στρατός πρέπει να έχει υψηλή ειδίκευση και να είναι μηχανοποιημένος. Εκτελεί εργασίες όπως άλλοι εργάτες και σκέφτεται όπως σκέφτονται οι εργάτες.
Με αυτόν τον τρόπο, ο στρατός καθίσταται πολύ πιο επιρρεπής στην επιρροή από το εργατικό κίνημα. Ο στρατός αποτελείται από τους γιους, τα αδέλφια και τους συγγενείς των εργατών, των αγροτών και της μεσαίας τάξης. Σε κάθε επανάσταση στην Ιστορία, ιδιαίτερα στη Ρωσική Επανάσταση του 1917 και στη Γερμανική Επανάσταση του 1918, βλέπουμε πως οι μάζες των ένοπλων δυνάμεων πέρασαν στο πλευρό του λαού, όταν είδαν την πιθανότητα μιας ολοκληρωτικής ρήξης με το παλιό καθεστώς.
Στο Ιράν υπήρξαν περιστατικά όπως εκείνο στο οποίο ένας στρατιώτης πυροβόλησε δύο από τους αξιωματικούς του όταν δόθηκε η εντολή να ανοίξουν πυρ κατά των διαδηλωτών, και στη συνέχεια αυτοκτόνησε.
Από την άλλη πλευρά, υπήρξε το κίνημα των μαζών, αλλά δεν υπήρξε σαφής κάλεσμα προς τον στρατό να περάσει στο πλευρό του λαού. Ως συνέπεια αυτού, οι στρατιώτες εξακολουθούσαν να αισθάνονται το βαρύ χέρι της στρατιωτικής πειθαρχίας και την απειλή του στρατοδικείου για στάση.
Υπήρξαν πολλά περιστατικά όπου στρατιώτες ενώθηκαν με τους διαδηλωτές ή επέτρεψαν σε διαδηλωτές να ανεβούν στις κορφές των αρμάτων. Άλλα περιστατικά δείχνουν τα αντίθετα χαρακτηριστικά. Αξιωματικοί πυροβόλησαν πέντε στρατιωτικούς δόκιμους που προσπάθησαν να φύγουν από τα στρατόπεδα για να ενωθούν με τους διαδηλωτές.
Σε πολλές περιπτώσεις στις κύριες πόλεις του Ιράν υπήρξαν παρόμοια περιστατικά άρνησης των στρατιωτών να ανοίξουν πυρ, αδελφοποίησης με τους διαδηλωτές και δράσης εκ μέρους στρατιωτών εναντίον των αξιωματικών τους. Πολλοί από τους νεότερους αξιωματικούς επίσης δείχνουν συμπάθεια προς το κίνημα των μαζών.
Ο λόγος που ο στρατός δεν πέρασε στο πλευρό της εργατικής τάξης, στο πλευρό του λαού, όπως στη Ρωσία το 1917 και τη Γερμανία το 1918, είναι ότι δεν υπήρχε οργάνωση ικανή να παράσχει ηγεσία.
Αν είχε προσφερθεί μια σοσιαλιστική εναλλακτική λύση στους εργάτες και τους στρατιώτες, αναμφίβολα, ολόκληρη η κατάσταση στο Ιράν θα είχε αλλάξει. Εκατομμύρια προκηρύξεις θα μπορούσαν να είχαν διανεμηθεί στους στρατιώτες. Ακόμη και μια οργάνωση μερικών εκατοντάδων ή μερικών χιλιάδων μελών, θα μπορούσε να μοιράσει εκατομμύρια φυλλάδια στους εργάτες και τους στρατιώτες. Θα μπορούσαν να εξηγήσουν τα ζητήματα που αντιμετωπίζει το Ιράν τη δεδομένη στιγμή, και υπό αυτές τις συνθήκες, θα ήταν σχεδόν αναπόφευκτο ο στρατός να περάσει στο πλευρό του λαού.
Η επανάσταση, όπως η Ισπανική Επανάσταση του 1931–37, θα έχει πολλά σκαμπανεβάσματα. Οι μάζες μπορεί να υποχωρήσουν μετά από μια περίοδο αγώνα. Η αντίδραση μπορεί να καταφέρει να οργανωθεί.
Αλλά δεν θα είναι δυνατόν στο άμεσο μέλλον για τον στρατό να εγκαθιδρύσει μια στρατιωτική δικτατορία, όπως θα ήθελε η ιμπεριαλιστική Δύση. Οποιαδήποτε απόπειρα στρατιωτικής δικτατορίας θα απαντηθεί με ένα ακόμη πιο οργισμένο κίνημα εκ μέρους των μαζών και θα οδηγήσει σε ρήξη στον στρατό.
Οι φιλελεύθεροι
Η ωριμότητα της κατάστασης στο Ιράν για τη σοσιαλιστική επανάσταση υποδηλώνεται από το γεγονός ότι οι φιλελεύθεροι, το λεγόμενο Εθνικό Μέτωπο του Ιράν, στην πραγματικότητα έχουν αναγκαστεί να υιοθετήσουν ένα «σοσιαλιστικό» ή ημι-σοσιαλιστικό πρόγραμμα. Θα ήταν σαν οι Καντέτοι (οι φιλελεύθεροι στη Ρωσία πριν το 1911) να ενώνονταν σε ένα ενιαίο κόμμα με τους Σοσιαλεπαναστάτες (το κόμμα της ριζοσπαστικής αγροτικής μεταρρύθμισης) και να ισχυρίζονταν ότι είναι ένα σοσιαλιστικό κόμμα.
Αλλά όπως οι φιλελεύθεροι στη Ρωσία, οι ηγέτες του Εθνικού Μετώπου, όπως ο Σαντζάμπι (7), προερχόμενοι από τα ανώτερα στρώματα της μεσαίας τάξης (ή ακόμη και από το εσωτερικό της αστικής τάξης), εκδηλώνουν τεράστιο φόβο απέναντι στις μάζες. Ο Μπαχτιάρ, παρότι έχει ήδη διαγραφεί από το Εθνικό Μέτωπο, σχημάτισε μια κυβέρνηση με τη βοήθεια και την υποστήριξη του Σάχη και του στρατού.
Ο Σαντζάμπι, καθώς και ο Μπαχτιάρ, θα ήθελαν να διατηρήσουν τη μοναρχία. Βλέπουν τη μοναρχία «εξημερωμένη» σε κάποιο βαθμό, έτσι ώστε μια συνταγματική μοναρχία να μπορέσει να λειτουργήσει ως προπύργιο ενάντια στην επανάσταση, ενάντια στην εργατική τάξη. Έχουν διατηρήσει τον κλασικό ρόλο των φιλελεύθερων στην επανάσταση. Οι κύριες τους προσπάθειες στρέφονται στο να καταπνίξουν την επανάσταση και να επιτύχουν αλλαγή καθεστώτος, χωρίς να αλλάξουν τις βασικές δομές της σημερινής κοινωνίας.
Βλέπουμε αυτό στο οποίο ο Τρότσκι αναφερόταν ως ο νόμος της συνδυασμένης ανάπτυξης να εκδηλώνεται στο Ιράν. Υπάρχουν όλα τα στοιχεία για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Οι φιλελεύθεροι δεν μπορούν ποτέ να ικανοποιήσουν τους στόχους και τις ανάγκες του εργαζόμενου λαού ή ακόμη και των αγροτών. Εν τέλει, είναι εκπρόσωποι της καπιταλιστικής τάξης και του χρηματιστηριακού κεφαλαίου.
Σε συνέντευξη, ο Σαντζάμπι, ο ηγέτης του Εθνικού Μετώπου, δήλωσε τα εξής: «Εμείς στο Εθνικό Μέτωπο θέλουμε να διατηρήσουμε τον στρατό, θέλουμε έναν ισχυρό στρατό και δεν θέλουμε να κάνουμε τίποτα που να τον αποθαρρύνει… Ποτέ δεν έχουμε καλέσει σε λιποταξίες ή προσπαθήσει να δημιουργήσουμε ανυπακοή. Αλλά αναπόφευκτα αυτό συμβαίνει και αν συνεχιστεί θα μπορούσε να είναι επικίνδυνο.».
Ο ιμπεριαλισμός, και βεβαίως ο ίδιος ο Σάχης έχουν αντιταχθεί στην προσπάθεια εγκαθίδρυσης στρατιωτικής δικτατορίας διότι υπό τις παρούσες συνθήκες αυτή θα ήταν εντελώς ανίκανη να διατηρηθεί απέναντι στην αντίσταση των μαζών.
Η κυβέρνηση Μπαχτιάρ εξ ορισμού μπορεί μόνο να είναι μια προσωρινή και μεταβατική κυβέρνηση. Ακόμη και οι ιμπεριαλιστές βλέπουν ότι το καθεστώς Μπαχτιάρ δεν θα μπορέσει να διατηρηθεί για πολύ και γι’ αυτό προσεγγίζουν τον Αγιατολάχ Χομεϊνί.
Πιθανές προοπτικές
Ο Χομεϊνί έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να εγκαθιδρύσει μια αντιδραστική στρατιωτική δικτατορία ή να εγκαθιδρύσει μια ημιφεουδαρχική δικτατορία. Είναι αυτό το στοιχείο στο πρόγραμμά τους, όπου οι μουλάδες ισχυρίζονται ότι τάσσονται υπέρ της ελευθερίας και της δημοκρατίας, που αποτελεί ισχυρό πόλο έλξης για τις μάζες της μεσαίας τάξης και, φυσικά, για τμήματα των εργαζομένων επίσης.
Αλλά το ουτοπικό πρόγραμμα του Χομεϊνί δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να λύσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ιρανικός λαός αυτή τη στιγμή. Ο Χομεϊνί έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα δεχθεί τίποτε λιγότερο από την κατάργηση της μοναρχίας. Το Συμβούλιο Αντιβασιλείας που έχει συγκροτηθεί από την κυβέρνηση Μπαχτιάρ δεν θα μπορέσει να διατηρήσει τον έλεγχο ή να κρατήσει τη θέση «ζεστή» για τον Σάχη. Ακόμη και η παραίτηση του Σάχη δεν θα ήταν πλέον επαρκής. Πλέον είναι ζήτημα κατάργησης της μοναρχίας.
Οι μεγάλες αντικειμενικές δυνατότητες για τον μαρξισμό
Στην κατάσταση που επικρατεί στο Ιράν, μια οργάνωση ακόμη και χιλίων μαρξιστών, χιλίων επαναστατών, θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά. Είναι πιθανό ότι μια τέτοια οργάνωση θα μπορούσε να προέλθει από τις δυνάμεις που συσπειρώνονται γύρω από το Εθνικό Μέτωπο.
Το ίδιο το Εθνικό Μέτωπο, μόλις αρχίσει να αποκτά μαζική βάση, αναπόφευκτα θα διχαστεί. Το λεγόμενο Κομμουνιστικό Κόμμα (Τουντέχ) σέρνεται πίσω από τους Αγιατολάχ, ιδίως πίσω από τον Χομεϊνί. Δεν έχουν προοπτική, κανένα πρόγραμμα, καμιά πολιτική, εκτός από το να υποστηρίξουν την αστική επανάσταση σε αυτό το συγκεκριμένο στάδιο.
Χωρίς μια εναλλακτική οργάνωση είναι πιθανό, ίσως ακόμη και βέβαιο, ότι θα υπάρξει ταχύτατη ανάπτυξη του κόμματος Τουντέχ. Μια τέτοια ανάπτυξη υπό αυτές τις συνθήκες θα οδηγήσει σε ρήξη εντός του Κομμουνιστικού Κόμματος. Θα αναπτυχθούν αντιθέσεις μεταξύ μελών και ηγεσίας. Θα εμφανιστούν σχίσματα, καθώς τα μέλη προερχόμενα από την εργατική τάξη θα έρχονται σε σύγκρουση με την ηγεσία που προέρχεται από τα μικροαστικά στρώματα.. Επιθυμούν να στηρίξουν τον θεοκρατικό μεσσιανισμό των Αγιατολάχ χωρίς κριτική ή διαφορετική πολιτική ή προοπτική.
Αλλά η γύμνια των φιλελεύθερων και των μουλάδων θα εκφραστεί γρήγορα κατά τη διάρκεια της ίδιας της επανάστασης. Η επανάσταση από τη φύση της δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Η Ιρανική Επανάσταση θα διαρκέσει αρκετά χρόνια. Οι μάζες θα μάθουν στο σχολείο της σκληρής εμπειρίας. Ο στρατός θα ριζοσπαστικοποιηθεί, καθώς οι στρατιώτες θα συνηθίσουν στο γεγονός ότι ήταν το κίνημα των μαζών που ανάγκασε την παραίτηση του Σάχη. Ο στρατός θα επηρεαστεί από τη διάθεση των μαζών, και δεν θα είναι δυνατόν για τους παλιούς στρατηγούς του Σάχη να αποκαταστήσουν την πειθαρχία, πάρα τις προσπάθειες του Χομεϊνί ή των φιλελεύθερων.
Είναι πιθανό ο Χομεϊνί να έρθει στην εξουσία. Όλες οι εκκλήσεις του Μπαχτιάρ ότι το κράτος δεν μπορεί να επιτρέψει στην Εκκλησία να παίξει άμεσο και ηγετικό ρόλο στην πολιτική θα είναι μάταιες. Αλλά μόλις φτάσει στην εξουσία, η ματαιότητα των αντιδραστικών και μεσαιωνικών ιδεών της κατάργησης του τόκου χωρίς να αλλάξει η οικονομική βάση της κοινωνίας θα αποδειχθεί ότι οδηγεί σε χάος.
Η διατήρηση ακέραιου του εμπορικού και βιομηχανικού κεφαλαίου ενώ καταργείται ο τόκος ή το χρέος είναι εντελώς ουτοπική. Ακόμη και στα μεσαιωνικά χρόνια, όταν η διδασκαλία τόσο της χριστιανικής εκκλησίας όσο και του Ισλάμ τασσόταν ενάντια στο τόκο, αυτός συνέχισε να υπάρχει με πολλές μορφές. Η κατάργησή του θα είχε καταστροφικές συνέπειες όσο ο καπιταλισμός διατηρούταν στην οικονομία του Ιράν, και αναπόφευκτα θα έπρεπε να εγκαταλειφθεί.
Η υποστήριξη προς τον Χομεϊνί θα αρχίσει να υποχωρεί μόλις σχηματίσει κυβέρνηση. Η αποτυχία του προγράμματος της ισλαμικής θεοκρατικής δημοκρατίας να λύσει τα προβλήματα του ιρανικού λαού θα καταστεί εμφανής.
Οι μάζες του λαού έχουν διεκδικήσεις, όχι μόνο για δημοκρατικά δικαιώματα αλλά και για υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Τα συνδικάτα στο Ιράν θα γνωρίσουν εκρηκτική ανάπτυξη. Ήδη εμφανίζονται μαζικά, καθώς οι εργάτες νιώθουν την στοιχειώδη ανάγκη για οργάνωση. Θα αποκτήσουν τεράστιο εύρος στην περίοδο που έρχεται. Όπως στην Πορτογαλία, όπου το 82% της εργατικής τάξης είναι τώρα οργανωμένο σε συνδικάτα, παρόμοια αποτελέσματα θα επιτευχθούν στο Ιράν τους επόμενους μήνες και χρόνια. Ενδεχομένως η πλειοψηφία και ακόμη και το μεγαλύτερο μέρος της εργατικής τάξης στο Ιράν θα οργανωθεί.
Η καπιταλιστική δημοκρατία υπό τις σύγχρονες συνθήκες και με την κρίση του καπιταλισμού σε παγκόσμια κλίμακα δεν μπορεί να διατηρηθεί για πολύ στο Ιράν. Οι εργάτες έχουν ήδη μάθει και θα μάθουν ακόμη περισσότερα στη διάρκεια του αναπτυσσόμενου αγώνα. Αν οι μάζες ηττηθούν και εγκαθιδρυθεί μια καπιταλιστική βοναπαρτιστική στρατιωτική δικτατορία, αυτή δεν θα είναι σταθερή, όπως είδαμε με τις λατινοαμερικάνικες καπιταλιστικές στρατιωτικο-αστυνομικές δικτατορίες και τη δικτατορία στο Πακιστάν.
Ακόμη και στην χειρότερη περίπτωση, η αντίδραση θα ετοιμάσει το δρόμο για εκδίκηση εκ μέρους των μαζών, σε όχι πολύ μακρινή ημερομηνία. Θα ήταν σαν το 1905 στη Ρωσία να επαναλαμβανόταν.
Η Επανάσταση και η σοβιετική γραφειοκρατία
Αλλά ένα τέτοιο τέλος δεν είναι καθόλου αναγκαίο. Αν οι δυνάμεις του Μαρξισμού πετύχουν να κερδίσουν στήριξη στο Ιράν, τότε αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια λαμπρή νίκη στα πρότυπα της επανάστασης στη Ρωσία του 1917.
Μια υγιής εξέλιξη της επανάστασης θα ήταν απόλυτη καταστροφή για τη γραφειοκρατία της Μόσχας. Υπάρχει μεγάλος ασιατικός πληθυσμός που τυπικά είναι μουσουλμανικός, ή τμήματα του οποίου είναι μουσουλμανικά, στο ασιατικό τμήμα της Ρωσίας και στον Καύκασο. Επιπλέον, αν ένα υγιές εργατικό κράτος εδραιωνόταν στο Ιράν στα σύνορα της Σοβιετικής Ένωσης, θα είχε άμεση επίδραση στους εργάτες σε όλα τα κύρια κέντρα της Σοβιετικής Ένωσης — Μόσχα, Λένινγκραντ, Χάρκοβο, Οδησσό, Νοβοσιμπίρσκ, κ.λπ.
Αλλά αυτό θα μπορούσε να συμβεί μόνο με την ανάπτυξη μιας μαρξιστικής Τάσης που θα είχε αφομοιώσει τα μαθήματα των τελευταίων 50 ετών, ιδιαίτερα τα μαθήματα από την άνοδο του σταλινισμού στη Ρωσία. Η γραφειοκρατία της Μόσχας δεν ήθελε τις εξελίξεις που έλαβαν χώρα στο Ιράν. Όμως αν υπήρχε πιθανότητα ανάπτυξης ενός καθεστώτος προλεταριακού βοναπαρτισμού στο Ιράν, ενός ολοκληρωτικού παραμορφωμένου μονοκομματικού κράτους όπως στην Κίνα ή τη Ρωσία, θα δεχόταν ένα τέτοιο δώρο με ευγνωμοσύνη, παρ’ όλες τις επιπλοκές με τις ΗΠΑ.
Αυτό είναι επίσης ένας από τους παράγοντες της κατάστασης, καθώς το Ιράν είναι μόνο μια μισο-βιομηχανική χώρα και εξακολουθεί να παραμένει μια ημι-αποικιακή χώρα. Δεδομένης της έλλειψης μιας μαζικής επαναστατικής μαρξιστικής παράδοσης στο Ιράν, μια τέτοια εξέλιξη μεταξύ των κατώτερων αξιωματικών και ενός τμήματος της ελίτ, στηριζόμενη στην υποστήριξη των εργατών και των αγροτών, είναι δυνατή.
Η Μόσχα δεν ήθελε την Ιρανική επανάσταση, αλλά δεν θα αρνιόταν να αποδεχθεί τον καρπό μιας επανάστασης που θα ενίσχυε πάρα πολύ τη δύναμή της στη Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στον Περσικό Κόλπο. Θα έπρεπε να εξηγήσει στους ιμπεριαλιστικούς της ανταγωνιστές στην ΕΟΚ, την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι αυτό θα ήταν ένα μικρότερο κακό από την ανάπτυξη μιας προλεταριακής δημοκρατίας στο Ιράν.
Οι κεντρικές μαρξιστικές διεκδικήσεις
Οποιοδήποτε μαρξιστικό σοσιαλιστικό κόμμα θα ξεκινούσε με το αίτημα για ελευθερία οργάνωσης, ελευθερία λόγου, ελευθερία εκλογών, ελευθερία του τύπου και όλων των δημοκρατικών δικαιωμάτων που έχουν κατακτήσει οι εργάτες της Δύσης μέσα από γενεές αγώνων.
Θα απαιτούσε το 8ωρο, την 5ήμερη εβδομάδα, και μια κινητή κλίμακα μισθών συνδεδεμένη με τις τιμές. Αυτά θα συνδέονταν με το αίτημα για μια επαναστατική Συντακτική Συνέλευση, ταυτόχρονα, θέτοντας ένα πρόγραμμα επαναστατικών αιτημάτων για την απαλλοτρίωση της διεφθαρμένης συμμορίας που ελέγχει το Ιράν εδώ και τόσα χρόνια.
Για την απαλλοτρίωση του πλούτου του Σάχη, την απαλλοτρίωση των γαιοκτημόνων που επένδυσαν τα χρήματα που τους χορήγησε το κράτος μετά από γενεές εκμετάλλευσης του αγροτικού πληθυσμού, την εθνικοποίηση της βιομηχανίας χωρίς αποζημίωση ή με αποζημίωση μόνο στους μικρομετόχους, και μια εργατική κυβέρνηση, για τον εργατικό έλεγχο της βιομηχανίας και την εργατική διαχείριση της βιομηχανίας και του κράτους.
Για να επιτευχθούν αυτά, θα ήταν αναγκαίο να σχηματιστούν επιτροπές δράσης στην εργατική τάξη, προτείνοντας να επεκταθούν επίσης στις ένοπλες δυνάμεις και στους μικροκαταστηματάρχες, τους μικρούς επιχειρηματίες, συνδεδεμένες μεταξύ τους, όπως τα Σοβιέτ συνδέθηκαν στη Γερμανία και τη Ρωσία στις επαναστάσεις του 1917 και 1918. Δυστυχώς, δεν υπάρχει επί του παρόντος πολιτική οργάνωση στο Ιράν που να προωθεί αυτές τις μαρξιστικές θέσεις.
Το εργατικό κίνημα στη Βρετανία θα πρέπει να έχει ως ένα από τα πρωτεύοντα δημοκρατικά του αιτήματα το σύνθημα «Καμιά παρέμβαση στην πολιτική του Ιράν, ας αποφασίσει ο ιρανικός λαός!». Οι πρωτοπόροι εργάτες, από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να βοηθήσουν στην ανάπτυξη ενός μαρξιστικού σοσιαλιστικού κόμματος στο Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στη νίκη.