Καθώς η καπιταλιστική παρακμή καλπάζει, η Ιστορία σε πείσμα των γνωστών και ξεχασμένων πια, ανόητων αστικών θεωριών, δεν λέει να τελειώσει. Ο πλανήτης βρίσκεται για τα καλά σε μια δίνη οικονομικής αστάθειας και ιμπεριαλιστικών πολέμων, η οποία προετοιμάζει εντατικά ένα νέο διεθνές κύμα μεγάλων ταξικών αγώνων και αντικαπιταλιστικής ριζοσπαστικοποίησης.
Η άρχουσα τάξη κολυμπά στο χρυσάφι
Η καπιταλιστική παρακμή αποτυπώνεται με τον πιο αυθεντικό και προκλητικό τρόπο στην τρομακτική έκρηξη της παγκόσμιας ανισότητας. Η άρχουσα τάξη στηριγμένη στην υπερεκμετάλλευση της παγκόσμιας εργατικής τάξης κυριολεκτικά κολυμπά στο χρυσάφι. Σύμφωνα με τα εύγλωττα στοιχεία από την ετήσια έκθεση της Boston Consulting Group (BCG) για το 2026, αλλά και τους αντίστοιχους υπολογισμούς της ελβετικής τράπεζας UBS, το μόλις 1,5% του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει σήμερα σχεδόν το 50% του συνολικού πλούτου! Αυτά τα στοιχεία δείχνουν τον ταξικό χαρακτήρα της καταγραφόμενης ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία συνοδεύεται από αύξηση του χάσματος μεταξύ καπιταλιστών και εργαζομένων.
Αυτή η ακραία πόλωση δεν αποτελεί μια δυσλειτουργία του συστήματος. Είναι έκφραση της νομοτέλειας της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Και την ίδια ώρα που οι εργαζόμενοι παγκόσμια έρχονται αντιμέτωποι με ακρίβεια και λιτότητα, η άρχουσα τάξη κρατά προκλητικά κρυμμένα 15,7 τρισ. δολάρια στα μεγαλύτερα διεθνή «offshore» κέντρα απόκρυψης πλούτου. Αυτά τα χρήματα ισοδυναμούν με το ετήσιο ΑΕΠ της Ευρωζώνης. Μια χούφτα παράσιτα δηλαδή, κρατούν κρυμμένο πλούτο ίσο με εκείνον που παράγουν εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι στις πιο προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες μέσα σε έναν χρόνο!
Παγκόσμια οικονομία: σύννεφα που φέρνουν καταιγίδα
Αυτή η συγκέντρωση πλούτου συντελείται σε ένα φόντο βαθιάς οργανικής κρίσης. Ο παγκόσμιος καπιταλισμός βρίσκεται εγκλωβισμένος στον στασιμοπληθωρισμό και πνίγεται στα βουνά των χρεών και τους εμπορικούς πολέμους. Οι κεντρικές τράπεζες, είναι παγιδευμένες σε ένα αδυσώπητο δίλημμα: η διατήρηση των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα για την αναχαίτιση του επίμονου πληθωρισμού στραγγαλίζει την αναιμική ανάπτυξη και διογκώνει το κόστος εξυπηρέτησης των θηριωδών χρεών, ενώ μια μείωσή τους θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν νέο πληθωριστικό κύκλο.
Την ίδια στιγμή, ο ενδοϊμπεριαλιστικός ανταγωνισμός και η πολεμική εργαλειοποίηση των δασμών έχουν διαρρήξει πλήρως τις εφοδιαστικές αλυσίδες, κατακερματίζοντας την παγκόσμια αγορά. Ο καταστροφικός εμπορικός πόλεμος με τελευταίο επεισόδιο τη σύγκρουση ΗΠΑ-Καναδά με τις εκατέρωθεν δασμολογικές επιδρομές του 50%, σε συνδυασμό με τις οικονομικές επιπτώσεις από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, σπρώχνουν τον πλανήτη σε αυτό που οι ίδιοι οι αναλυτές του ΔΝΤ αποκαλούν «παγκόσμια οικονομική δίνη». Με την παγκόσμια ανάπτυξη καθηλωμένη στο αναιμικό 3%, αποδεικνύεται περίτρανα ότι οι εθνικοί ανταγωνισμοί των αστών σακατεύουν τις παραγωγικές δυνάμεις, επιβεβαιώνοντας τη μαρξιστική εκτίμηση ότι το αστικό έθνος-κράτος αποτελεί έναν δεσμώτη της ανθρωπότητας.
Η «φούσκα» της AI
Ένας από τους πλέον επικίνδυνους παράγοντες για την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία είναι η γιγαντιαία «φούσκα» της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), η οποία απειλεί το σύστημα με ένα απότομο χρηματιστηριακό κραχ. Σε συνθήκες όπου η καπιταλιστική παραγωγή βρίσκεται σε οργανική στασιμότητα και η κερδοφορία στην παραδοσιακή βιομηχανία κατρακυλά, οι καπιταλιστές συσσωρεύουν τεράστια πλεονάσματα κεφαλαίων που αδυνατούν να επενδύσουν παραγωγικά. Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, οι τεχνολογικοί κολοσσοί, οι τράπεζες και τα funds ρίχνουν τυφλά εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στο πεδίο της AI, διογκώνοντας πλασματικά τις μετοχές εταιρειών-γιγάντων όπως η Nvidia και η Microsoft.
Η στιγμή που οι καπιταλιστές θα συνειδητοποιήσουν ότι τα προσδοκώμενα κέρδη τους είναι ανύπαρκτα πλησιάζει. Το αναπόφευκτο σκάσιμο αυτής της φούσκας θα φανερώσει για άλλη μια φορά την ιστορική χρεοκοπία της «ελεύθερης αγοράς», μετατρέποντας την αντικειμενικά πολύτιμη για την ανθρωπότητα τεχνολογική πρόοδο, εξαιτίας της φύσης του καπιταλισμού, σ’ έναν ακόμη μοχλό οικονομικής καταστροφής.
Εδώ ακριβώς αποδεικνύεται η ορθότητα και η επικαιρότητα της μαρξιστικής οικονομικής ανάλυσης, η οποία τονίζει ότι αυτό που βιώνουμε δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια κλασική κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου (ή αλλιώς κρίση υπερπαραγωγής). Όπως εξήγησε ο Μαρξ, έχει συσσωρευτεί παγκόσμια τέτοιος όγκος πλεονάζοντος κεφαλαίου, που είναι πλέον αδύνατο να λειτουργήσει ως κεφάλαιο. Δηλαδή να βγάλει επαρκή υπεραξία από την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης ώστε να διασφαλίσει το προσδοκώμενο κέρδος.
Σε αντίθεση με τη «φούσκα» των Dot-Com το 2000, η οποία τροφοδοτήθηκε από τον χρηματιστηριακό «αέρα» μικρών επιχειρήσεων που διέθεταν συχνά μια απλή ιστοσελίδα, η σημερινή υπερσυσσώρευση κεφαλαίου στην AI έχει καθαρά μονοπωλιακό χαρακτήρα και είναι αστρονομικά ακριβή. Σηματοδοτεί τη συγκέντρωση γιγαντιαίων υλικών υποδομών, από εκατομμύρια πανάκριβα μικροτσίπ της Nvidia μέχρι τεράστια Data Centers με τρομακτική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι όταν η «φούσκα» σκάσει, η καταστροφή θα αγγίξει άμεσα τις μεγαλύτερες τράπεζες και τους τεχνολογικούς μονοπωλιακούς κολοσσούς του πλανήτη (Microsoft, Google, Amazon), οι οποίοι έχουν εγκλωβίσει τα κεφάλαιά τους σε αυτές τις υποδομές.
Επιπλέον, ενώ το 2000 το καπιταλιστικό σύστημα βρισκόταν σε μια φάση σχετικής ανόδου και είχε τις αντοχές να απορροφήσει το σκάσιμο των Dot-Com, σήμερα η φούσκα της AI αναπτύσσεται στο χειρότερο δυνατό περιβάλλον: σε μια παγκόσμια αγορά κομματιασμένη από τους εμπορικούς πολέμους (ΗΠΑ-Καναδάς, ΗΠΑ-Κίνα), με τον πληθωρισμό να καλπάζει, τα χρέη στα ύψη και τον πλανήτη να δονείται από τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή.
Ενώ σε μια κεντρικά, δημοκρατικά και ορθολογικά σχεδιασμένη και κοινωνικοποιημένη οικονομία η AI θα αποτελούσε εργαλείο απελευθέρωσης της κοινωνίας στη βάση μιας γενικής μείωσης του χρόνου εργασίας για την εξάλειψη της ανεργίας, αλλά και της εξασφάλισης ενός αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου για όλους τους εργαζόμενους, υπό το υφιστάμενο καθεστώς της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας μετατρέπεται σε παράγοντα καταστροφικής αποσταθεροποίησης. Δεν ευθύνεται γι’ αυτό η ίδια η ΑΙ, αλλά η καπιταλιστική της χρήση.
Όταν οι καπιταλιστές απολύουν μαζικά εργαζόμενους για να μειώσουν με τη χρήση της AI το κόστος παραγωγής τους, αυξάνουν δραματικά την οργανική σύνθεση του κεφαλαίου, δηλαδή το τμήμα του κεφαλαίου στο οποίο συμπεριλαμβάνονται οι μηχανές (σταθερό κεφάλαιο), σε βάρος εκείνου που αντιπροσωπεύει τη ζωντανή εργασία (μεταβλητό κεφάλαιο). Καθώς όμως, όπως εξήγησε ο Μαρξ, η ζωντανή εργασία του εργάτη αποτελεί τη μοναδική πηγή υπεραξίας (από την οποία προέρχεται το καπιταλιστικό κέρδος), η αυξανόμενη εκδίωξή της από την παραγωγή στο πλαίσιο της καπιταλιστικής χρήσης της AI στερεύει μακροπρόθεσμα την ίδια την πηγή των κερδών και μέσω της αύξησης της ανεργίας περιορίζει δραστικά τη διαθέσιμη αγοραστική δύναμη στην κοινωνία, οξύνοντας την κρίση υπερπαραγωγής.
Κρίση στα κρατικά ομόλογα: τι προαναγγέλλει;
Η κρίση που γνωρίζει αυτές τις μέρες η παγκόσμια αγορά κρατικών ομολόγων αποτελεί την πιο καθαρή συμπύκνωση του ιστορικού αδιεξόδου του συστήματος. Τα κρατικά ομόλογα παραδοσιακά αποτελούσαν το πιο «ασφαλές» καταφύγιο του κεφαλαίου. Τώρα έχουν μετατραπεί σε εστία αστάθειας, καθώς το παγκόσμιο χρέος έχει εκτιναχθεί σύμφωνα με το IIF (Ινστιτούτο Διεθνών Χρηματοοικονομικών) στο αδιανόητο ιστορικό ρεκόρ των 353 τρισ. δολαρίων, αγγίζοντας το 305% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Αυτό είναι το αποτέλεσμα των τρισεκατομμυρίων που συσσωρεύτηκαν για τη διάσωση των τραπεζών το 2008, κατά την πανδημία, και τώρα για τη χρηματοδότηση των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Έτσι το σύστημα αδυνατεί πλέον να χρηματοδοτηθεί φθηνά. Μέσα σε έναν χρόνο, η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου εκτινάχθηκε από το 3,80% στο 4,45%, το γαλλικό 10ετές σκαρφάλωσε από το 2,90% στο 3,40%, ενώ και το ελληνικό 10ετές έχει σπάσει το φράγμα του 4%, κυμαινόμενο στο 4,05%, καταγράφοντας υψηλό 33 μηνών.
Αυτή η γενική άνοδος των κρατικών επιτοκίων προαναγγέλλει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο το τέλος εποχής του «φθηνού χρήματος», μέσω του οποίου η αστική τάξη μετέθετε τεχνητά την κρίση στο μέλλον. Τώρα πλέον κάθε δολάριο ή ευρώ που δανείζονται οι αστικές κυβερνήσεις για να επιδοτήσουν τα μονοπώλια της ενέργειας και να αγοράσουν όπλα κοστίζει πανάκριβα. Αυτό προαναγγέλλει μια άγρια παγκόσμια επίθεση λιτότητας ενάντια στην εργατική τάξη. Η κρίση των ομολόγων προαναγγέλλει τη βίαιη επιβολή νέων «μνημονίων» παντού, θέτοντας στο εργατικό κίνημα το ιστορικό καθήκον της αντικαπιταλιστικής πάλης και της άρνησης πληρωμής του χρέους των αστών.
Ιμπεριαλισμός χωρίς προσχήματα
Η σχετική ιστορική παρακμή του αμερικανικού ιμπεριαλισμού έναντι των ισχυρών ανταγωνιστών του όπως η Κίνα –η οποία ήδη ξεπερνά τη Δύση σε κρίσιμους τομείς, επενδύοντας στην πράσινη τεχνολογία περισσότερα από τις ΗΠΑ και την ΕΕ μαζί– ωθεί την Ουάσινγκτον σε μια πρωτοφανώς επιθετική στάση στη ζωτική της «αυλή». Το πιο τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί η Βενεζουέλα, όπου μετά τη στρατιωτική επέμβαση και την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, η Ουάσινγκτον εγκατέστησε μια υποτελή μεταβατική κυβέρνηση-μαριονέτα υπό την Ντέλσι Ροντρίγκες που λειτουργεί ως μεσολαβητής για το ξεπούλημα του εθνικού πλούτου, με αποκορύφωμα την αποικιοκρατική «πετρελαϊκή συμφωνία του αιώνα».
Η τραγική αυτή εξέλιξη, αποτελεί ένα ακόμα χαρακτηριστικό ιστορικό δείγμα χρεοκοπίας του ρεφορμισμού και της αντίληψής του ότι μπορεί να οικοδομηθεί ο «σοσιαλισμός» διατηρώντας άθικτο τον καπιταλισμό και το αστικό κράτος. Ωστόσο, η μετατροπή της Βενεζουέλας σε ένα απροκάλυπτο αμερικανικό προτεκτοράτο δεν θα φέρει τη σταθερότητα, αλλά θα τείνει να γεννήσει νομοτελειακά ένα νέο, αυθεντικό επαναστατικό κίνημα της εργατικής τάξης.
Την ίδια στιγμή, ο απάνθρωπος αποκλεισμός καυσίμων που έχει επιβάλει ο Τραμπ στην Κούβα από τις αρχές του έτους στερώντας ζωτικές ροές πετρελαίου έχει οδηγήσει σε καθολική παράλυση τις υποδομές, την υγεία και το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας. Δυστυχώς, η γραφειοκρατία της Αβάνας απαντά με αντιμεταρρυθμίσεις που οδηγούν άμεσα στην καπιταλιστική παλινόρθωση. Έτσι επιβεβαιώνονται οι ιστορικές προειδοποιήσεις του γνήσιου επαναστατικού κομμουνισμού, του τροτσκισμού, για τις προοπτικές της Κουβανικής Επανάστασης: αν δεν εγκαθιδρυθεί μια αυθεντική εργατική δημοκρατία στο νησί και δεν αναπτυχθεί ένα διεθνές επαναστατικό κίνημα αλληλεγγύης, η Κούβα θα μετατραπεί αναπόφευκτα σε μια ακόμη αποικία των ΗΠΑ.
Πόλεμοι δίχως τέλος
Σήμερα, ολόκληρος ο πλανήτης δονείται από τα απειλητικά «τύμπανα του ιμπεριαλιστικού πολέμου», με την εργατική τάξη να πληρώνει το βαρύ τίμημα των αστικών ανταγωνισμών και κυρίως των βάρβαρων επιλογών του Δυτικού ιμπεριαλισμού.
Η εύθραυστη εκεχειρία που είχε επιτευχθεί την άνοιξη μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν πρακτικά κατέρρευσε, οδηγώντας τη Μέση Ανατολή σε μια νέα εκατέρωθεν ανταλλαγή στρατιωτικών πληγμάτων. Η υπόσχεση του Τραμπ ότι αυτή η σύγκρουση θα ήταν σύντομη έχει συντριβεί παταγωδώς, αφού η Ουάσινγκτον, παρά την τεχνολογική της υπεροχή, αδυνατεί να πραγματοποιήσει μια χερσαία εισβολή στο Ιράν, γνωρίζοντας ότι αυτό θα πυροδοτούσε μια άμεση οικονομική καταστροφή και μια ανεξέλεγκτη αντιπολεμική κοινωνική έκρηξη στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Από την πλευρά του, το αντιδραστικό ιρανικό καθεστώς εκμεταλλεύεται την ιμπεριαλιστική επιθετικότητα της Δύσης για να συσπειρώσει τον πληθυσμό και να καταστείλει βίαια το εγχώριο εργατικό κίνημα, αν και η καλπάζουσα οικονομική εξαθλίωση και οι βομβαρδισμοί υποσκάπτουν μακροπρόθεσμα τη σταθερότητά του. Το αδιέξοδο είναι απόλυτο, καθώς αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να πλήξουν τις πυρηνικές ή πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν, η Τεχεράνη είναι έτοιμη να απαντήσει καταστρέφοντας τις πετρελαιοπηγές των υποτελών αμερικανικών καθεστώτων του Κόλπου. Η άκρως προβληματική διέλευση των Στενών του Ορμούζ προκαλεί νέες διαρκείς ανατιμήσεις στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, συμπιέζοντας άγρια την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και απειλώντας τον καπιταλιστικό κόσμο με ένα συστημικό κραχ.
Την ίδια στιγμή, ο αντιδραστικός πόλεμος δι’ αντιπροσώπων (proxy war) στην Ουκρανία μεταξύ του δυτικού ιμπεριαλισμού (ΗΠΑ-ΝΑΤΟ) και του ρωσικού ιμπεριαλισμού συνεχίζεται για πέμπτο χρόνο, με τη Μόσχα να επιταχύνει τη ρωσική προέλαση στο Ντονμπάς μέσω μαζικών επιθέσεων με νέα, ταχύτερα drones. Καθώς η προσοχή και οι εξοπλιστικοί πόροι της Ουάσινγκτον μετατοπίζονται δραματικά στη Μέση Ανατολή λόγω του ανοιχτού μετώπου με το Ιράν, η ροή δυτικής στήριξης προς την κυβέρνηση Ζελένσκι μειώνεται αισθητά, βυθίζοντας το Κίεβο σε μια οξεία κρίση. Η εξάρτηση της ουκρανικής αστικής τάξης από τους δυτικούς προστάτες της αποδεικνύεται μοιραία. Ο πόλεμος οδεύει νομοτελειακά προς μια ντε φάκτο διχοτόμηση της χώρας, όταν οι δυτικοί ιμπεριαλιστές αποφασίσουν τελικά να θυσιάσουν το Κίεβο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να κλείσουν το μέτωπο.
Η συνείδηση των μαζών αλλάζει
Η συσσωρευμένη ανισότητα, η οικονομική ασφυξία και ο ιμπεριαλιστικός όλεθρος επιδρούν καταλυτικά πάνω στη συνείδηση των μαζών διεθνώς. Το γεγονός ότι ο καπιταλισμός αδυνατεί πλέον να προσφέρει την παραμικρή σταθερότητα, αξιοπρεπείς μισθούς και ένα στοιχειώδες μέλλον, σπρώχνει εκατομμύρια νέους και εργαζόμενους στο ορθό συμπέρασμα ότι το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα αποτελεί τη ρίζα του προβλήματος. Οι αυταπάτες για μια βαθμιαία, ειρηνική βελτίωση της ζωής τους εντός των ορίων του συστήματος διαλύονται και η βουβή οργή αναπόφευκτα θα τείνει να μετατρέπεται σε ανοιχτή, μαχητική αμφισβήτηση της εξουσίας του κεφαλαίου.
Οι δύο τελευταίοι σταθμοί των μαζικών κινημάτων είναι ενδεικτικοί γι’ αυτή τη διαδικασία. Στην Αλβανία, η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», η οποία κορυφώθηκε στα τέλη Αυγούστου του 2026, συμπληρώνει 100 ημέρες καθημερινών κινητοποιήσεων της νεολαίας ενάντια στην κυβέρνηση Ράμα και τις ληστρικές ιμπεριαλιστικές επενδύσεις των ΗΠΑ.
Την ίδια ακριβώς στιγμή, στο πακιστανικά ελεγχόμενο Κασμίρ, εξελίσσεται ένα μαζικό και αιματηρό κίνημα των καταπιεσμένων μαζών. Αυτές οι εξεγέρσεις, από τα Βαλκάνια μέχρι την Ασία, αποτελούν την έμπρακτη απόδειξη ότι οι εργαζόμενοι και οι νέοι αρχίζουν να εισέρχονται και πάλι στο προσκήνιο της Ιστορίας.
ΕΕ: η καπιταλιστική παρακμή φέρνει «ελλαδοποίηση» παντού
Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση βιώνει μια φάση παρατεταμένης, ιστορικής παρακμής και βαθιάς αποσταθεροποίησης. Η ατμομηχανή του ευρωπαϊκού καπιταλισμού, η Γερμανία, κλονίζεται συθέμελα. Η πρόσφατη εκλογική νίκη της ακροδεξιάς «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD) στο φτωχότερο κρατίδιο της χώρας αντανακλά το μέγεθος της απελπισίας των μικροαστικών και λιγότερο συνειδητών εργατικών στρωμάτων μπροστά στην καλπάζουσα αποβιομηχάνιση και την ενεργειακή ακρίβεια. Η γερμανική αστική τάξη, εγκλωβισμένη στους δικούς της πανάκριβους ιμπεριαλιστικούς πολεμικούς σχεδιασμούς, αδυνατεί να εγγυηθεί την παλιά πολιτική σταθερότητα.
Η άνοδος της γερμανικής ακροδεξιάς είναι το άμεσο προϊόν της χρεοκοπίας της σοσιαλδημοκρατίας και των αστικών κυβερνήσεων συνεργασίας, που πάντα φορτώνουν τα βάρη της κρίσης στις πλάτες των εργαζομένων. Το παραδοσιακό γερμανικό πολιτικό οικοδόμημα καταρρέει κάτω από το βάρος της οικονομικής ύφεσης. Για το εργατικό κίνημα, η άνοδος της AfD αποτελεί «καμπανάκι κινδύνου» που υπογραμμίζει την τραγική απουσία μιας μαζικής, επαναστατικής κομμουνιστικής εναλλακτικής λύσης, ικανής να δώσει στη μαζική οργή μια αντικαπιταλιστική κατεύθυνση.
Στο επίκεντρο όμως της ευρωπαϊκής αστάθειας βρίσκεται σήμερα και η Γαλλία, όπου η πολιτική και οικονομική κρίση περνά σε μια εκρηκτική φάση. Με το δημόσιο χρέος να ανέρχεται στο αδιανόητο ιστορικό ρεκόρ των 3,536 τρισ. ευρώ ή αλλιώς στο 117,5% του γαλλικού ΑΕΠ και με το δημοσιονομικό έλλειμμα να καλπάζει στο 5,5%, το πολιτικό σκηνικό πολώνεται. Το «μακρονικό Κέντρο» απαξιώνεται, την ώρα που η ακροδεξιά της Λεπέν και του Μπαρντελά βιώνει ένα συστημικό ξεσκέπασμα στα μάτια των μαζών, δηλώνοντας έτοιμη να σεβαστεί τη «δημοσιονομική πειθαρχία» και μεταθέτοντας την κατάργηση της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης στο μέλλον. Μέσα σ’ αυτό το πολωμένο σκηνικό, ο ρεφορμιστής Μελανσόν και η «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI) παραμένουν ο βασικός πόλος έλξης για τη ριζοσπαστικοποιημένη νεολαία και το εξαθλιωμένο προλεταριάτο των πόλεων.
Ωστόσο, οι προβληματικές εξαγγελίες του Μελανσόν ότι μπορεί να λύσει το πρόβλημα του χρέους χωρίς ευθεία σύγκρουση με τον καπιταλισμό και την ΕΕ, προτείνοντας να «κάψει» τα γαλλικά ομόλογα που κατέχει η Κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας (τα οποία όμως υπάγονται στον έλεγχο της ΕΚΤ), προαναγγέλλουν πιθανότατα μια νέα συνθηκολόγηση τύπου ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα του 2015. Οι εκπρόσωποι του γαλλικού κεφαλαίου, όπως ο Εντουάρ Φιλίπ και ο Φρανσουά Ολάντ, προειδοποιούν κυνικά (βλ. «Το Βήμα της Κυριακής» 6/9/26) ότι αν δεν επιβληθεί άγρια λιτότητα, η Γαλλία θα έρθει αντιμέτωπη είτε με «αργό στραγγαλισμό» είτε με ένα «βίαιο σοκ» αντίστοιχο της ελληνικής περίπτωσης. Όπως μάλιστα εύστοχα το συνόψισε ο Φιλίπ, οι Γάλλοι (αστοί) λένε σήμερα «η Γαλλία δεν είναι Ελλάδα», όπως ακριβώς οι Έλληνες (αστοί) έλεγαν κάποτε «η Ελλάδα δεν είναι Αργεντινή», επιβεβαιώνοντας τη σταθερή μας εκτίμηση ότι η ελληνική κρίση του 2010-2015, όχι μόνο δεν επιλύθηκε, αλλά ήταν ο προάγγελος μιας γενικότερης ευρωπαϊκής καπιταλιστικής κρίσης.
Ο πόλεμος μας ξαναχτυπά την πόρτα
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό διεθνές περιβάλλον, η εκατέρωθεν αντιδραστική σύγκρουση οικονομικών-ενεργειακών συμφερόντων μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής αστικής τάξης βρίσκεται σε μια φάση νέας κλιμάκωσης, μετά από 2,5 χρόνια σχετικά «ήρεμων νερών».
Από τη μία πλευρά, το καθεστώς Ερντογάν, διεκδικώντας ρόλο περιφερειακής υπερδύναμης –τάση που ενισχύθηκε γεωπολιτικά με την πρόσφατη υπογραφή της «Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας» μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν τον Αύγουστο, επιμένει στο επεκτατικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Από την άλλη, η ελληνική άρχουσα τάξη, εντελώς υποκριτικά και εξίσου προκλητικά, στο όνομα της «άμυνας ενάντια στον τουρκικό επεκτατισμό» εξοπλίζει «σαν αστακό» τα νησιά του Αιγαίου και, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως ο πιο δεδομένος σύμμαχος του αμερικανονατοϊκού ιμπεριαλισμού, επιχειρεί να πιέσει ασφυκτικά την Άγκυρα χρησιμοποιώντας τη συμμαχία με το Ισραήλ.
Ο ανηλεής ανταγωνισμός μεταφράζεται σ’ ένα πρωτοφανές όργιο εξοπλιστικών προγραμμάτων, όπου τα δισεκατομμύρια για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», τα γαλλικά Rafale, τα F-35 και τις φρεγάτες Belharra από την πλευρά της ελληνικής αστικής τάξης, και για την εγχώρια πολεμική βιομηχανία drones και βαλλιστικών πυραύλων από την πλευρά της τουρκικής αστικής τάξης, αφαιρούνται απευθείας από την Υγεία, την Παιδεία και τους μισθούς των εργαζομένων και στις δύο «όχθες» του Αιγαίου.
Αυτή η αδυσώπητη αντιπαράθεση διαψεύδει την πλήρη αυταπάτη των ρεφορμιστών ότι η μόνιμη ειρήνευση μπορεί να διασφαλιστεί μέσα από νατοϊκές διαμεσολαβήσεις ή αστικά δικαστήρια όπως της Χάγης.
Επειδή οι καπιταλιστές και των δύο χωρών είναι υποχρεωμένοι να ανταγωνίζονται διαρκώς για νέα πεδία κερδοφορίας και ισχύος, κάθε διαδικασία ειρήνευσης και διαλόγου είναι προσωρινή. Εάν η παγκόσμια κρίση βαθύνει ή αν τα αστικά καθεστώτα σε Ελλάδα και Τουρκία κλονιστούν, θα μπουν στον πειρασμό να εξάγουν την κρίση προκαλώντας ένα θερμό επεισόδιο με πιθανή την ίδια την ανοικτή πολεμική κλιμάκωση, στον βωμό της απόπειρας να εγκλωβίσουν τις μάζες στον εθνικιστικό σοβινισμό. Για τον λόγο αυτόν, η μόνη πραγματική διέξοδος βρίσκεται στην κοινή, συντονισμένη πάλη της ελληνικής και της τουρκικής εργατικής τάξης ενάντια στις αστικές τους τάξεις, για το ξήλωμα των ιμπεριαλιστικών βάσεων και την οικοδόμηση μιας Σοσιαλιστικής Ομοσπονδίας της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων.
Κροίσοι αυτοί, κρίση εμείς
Πίσω από τις κυβερνητικές θριαμβολογίες, ο εγχώριος καπιταλισμός σαπίζει μέσα στην ίδια την παρασιτική του φύση. Την ώρα που η εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα στενάζουν κάτω από το βάρος της ακρίβειας, η ετήσια έκθεση της Boston Consulting Group (BCG) και η λίστα του Forbes για το 2026 αποκαλύπτουν ότι η εγχώρια ολιγαρχία ακμάζει, με την Ελλάδα να μετρά πλέον 82.000 εκατομμυριούχους και 21 δισεκατομμυριούχους.
Επιπλέον, η διαβόητη αναβάθμιση των ελληνικών τραπεζών από τον οίκο Fitch αντανακλά απλώς την εκρηκτική κερδοφορία των μετόχων τους, η οποία χρηματοδοτείται απευθείας από μια βίαιη και συστηματική αφαίμαξη του εισοδήματος του εργαζόμενου λαού.
Η κερδοφορία των 4 συστημικών τραπεζών, με τα καθαρά κέρδη να αγγίζουν το ρεκόρ των 4,63 δισεκατομμυρίων ευρώ, προήλθε αποκλειστικά από το πιο ληστρικό επιτόκιο σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Κρατώντας το επιτόκιο των καταθέσεων στο εξευτελιστικό 0,34% και εκτινάσσοντας το επιτόκιο του δανεισμού στο 4,63%, τα τραπεζικά παράσιτα διατηρούν μια προκλητική «ψαλίδα» 4,29 ποσοστιαίων μονάδων, αισχροκερδώντας παράλληλα μέσω καταχρηστικών προμηθειών (POS, εμβάσματα) που μόνο για το 2025 τους απέφεραν 2,44 δισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες επιβάλλουν έναν καθολικό αποκλεισμό στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις διοχετεύοντας τη ρευστότητα αποκλειστικά σε μεγάλους ομίλους και real estate μέσω των μηδενικού ρίσκου κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Τοξικά «κόκκινα δάνεια» ύψους 108 δισ. ευρώ (σχεδόν το 47% του συνόλου των δανείων, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη) μεταφέρθηκαν αντί εξευτελιστικού τιμήματος στα κοράκια των funds και των servicers, οι οποίοι, παραβιάζοντας προκλητικά το άρθρο 179 του Αστικού Κώδικα «περί αισχροκερδών δικαιοπραξιών», απειλούν τους δανειολήπτες με επιθετικούς πλειστηριασμούς στο 100% της αξίας τους.
Αυτός ο κανιβαλισμός και η λεηλασία της λαϊκής περιουσίας απολαμβάνουν ασφαλώς την πλήρη και απροκάλυπτη πολιτική κάλυψη του «επιτελικού κράτους» της κυβέρνησης που περιορίζεται σε άσφαιρες «συστάσεις» προς τους τραπεζίτες, με την Τράπεζα της Ελλάδος να λειτουργεί ως συνήγορος του ολιγοπωλίου, προστατεύοντας τα κέρδη του στις πλάτες του Έλληνα φορολογούμενου, ο οποίος όμως παραμένει ο τελικός εγγυητής μέσω των λεγόμενων αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (DTCs).
Αυτό το όργιο ληστρικής κερδοσκοπίας δεν αντιμετωπίζεται παρά μόνο ριζικά. Μόνο με την κοινωνικοποίηση ολόκληρου του τραπεζικού συστήματος χωρίς αποζημίωση για τους πειρατές-μεγαλομετόχους, με εργατικό και κοινωνικό έλεγχο.
Η περιβόητη «ιστορία επιτυχίας» του ελληνικού καπιταλισμού, αποτελεί ένα αποκύημα της αστικής προπαγάνδας, καθώς οι δείκτες της ΕΚΤ και του ΟΟΣΑ αποκαλύπτουν μια ζοφερή πραγματικότητα για την εργατική τάξη. Το 2026 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας παραμένει προκλητικά καθηλωμένο κατά 25% χαμηλότερα από εκείνο του 2009 και κατά 32% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Την ίδια στιγμή η παραγωγικότητα βρίσκεται στο εξευτελιστικό 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου!
Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός τον Αύγουστο του 2026 εκτινάχθηκε εκ νέου στο 3,7%. Στη βάση αυτής της πραγματικότητας εύκολα κατανοεί κανείς ότι οι «συμφωνίες κυρίων για μειώσεις τιμών» και τα περιβόητα «καλάθια» αποτελούν μια καθαρή απάτη, η οποία κρύβει με πλασματικές και ανεπαίσθητες μειώσεις τιμών τις τεράστιες σωρευτικές ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά διατροφής.
Η συστηματική φτωχοποίηση των μαζών είναι η άλλη όψη του νομίσματος της δημοσιονομικής «επιτυχίας» της ελληνικής άρχουσας τάξης, καθώς η κυβέρνηση σπεύδει προκλητικά να προπληρώσει 13 δισεκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρέους (δόσεις που φτάνουν έως το 2035) για να μειώσει πλασματικά το χρέος στο 137% του ΑΕΠ και να ικανοποιήσει τους ξένους πιστωτές.
Ταυτόχρονα, με το «αίμα» του εργαζόμενου λαού επιτυγχάνει πλεονάσματα που αναμένεται να ξεπεράσουν τα 10 δισ. ευρώ το 2026 (πάνω από 4% του ΑΕΠ), ενώ οδηγεί το δημόσιο σύστημα Υγείας σε πλήρη κατάρρευση, με το μόνιμο προσωπικό του ΕΣΥ να έχει συρρικνωθεί εγκληματικά από τους 93.580 εργαζόμενους το 2013 στους μόλις 70.096. Σύμφωνα με την έκθεση «Health at a glance», το 12,1% των Ελλήνων δηλώνει ανεκπλήρωτες ανάγκες υγείας έναντι μ.ο. 3,4% στον ΟΟΣΑ. Ενώ λοιπόν το αστικό κράτος προπληρώνει τις υποχρεώσεις του, αφήνει τις ζωτικές ανάγκες του λαού να σαπίζουν.
Η προχωρημένη αυτή κοινωνική αποσύνθεση αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύτηκαν τον περασμένο Απρίλιο, κατατάσσοντας την Ελλάδα στη 2η χειρότερη θέση της ΕΕ με το 27,5% του πληθυσμού να βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Στο πεδίο της στέγασης, η χώρα είναι η απόλυτη αρνητική πρωταθλήτρια, καθώς το 28,9% του πληθυσμού αναγκάζεται να διαθέτει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για «ένα κεραμίδι», εξαιτίας του στεγαστικού κραχ και των επιθετικών πλειστηριασμών των funds.
Την ίδια στιγμή, ο παραγωγικός ιστός της χώρας ελέγχεται απόλυτα από μια χούφτα μονοπώλια, καθώς από τις 2.500 επιχειρήσεις που αιτήθηκαν χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, η συντριπτική πλειοψηφία των μικρομεσαίων αποκλείστηκε με συνοπτικές διαδικασίες από τα τραπεζικά κριτήρια.
Αυτό το σκηνικό σήψης του ελληνικού καπιταλισμού υπογραμμίζει ως επίκαιρη την κεντρική θέση των κομμουνιστών: το κίνημα της εργατικής τάξης πρέπει να οργανώσει επειγόντως την αντικαπιταλιστική του αντεπίθεση για την ανατροπή της κυβέρνησης και του συστήματος, επιβάλλοντας τη μονομερή διαγραφή του χρέους και τον εργατικό έλεγχο στην παραγωγή.
Πολιτικό κενό και επαναστατική οργάνωση
Η ανησυχία της ελληνικής καπιταλιστικής ολιγαρχίας μπροστά στην υπόκωφη οργή της εργατικής τάξης αποτυπώνεται ανάγλυφα στις αναλύσεις των ίδιων των αστών δημοσιογράφων των μεγάλων συγκροτημάτων. Χαρακτηριστικότερη πρόσφατη περίπτωση είναι το άρθρο του Αντώνη Καρακούση στο «Βήμα της Κυριακής» του Β. Μαρινάκη («Η συμμαχία και το κενό», 25/8/26), το οποίο ομολογεί ότι η αστική τάξη, ελλείψει άμεσης εναλλακτικής λύσης, είναι αναγκασμένη να ξαναπαίξει το χαρτί Μητσοτάκη και της «συντηρητικής σταθερότητας» των μικρών βημάτων.
Ο «έγκριτος» αστός αναλυτής παραδέχεται κυνικά ότι η πολιτική της ΝΔ δεν έφερε κανένα άλμα ευημερίας για τη λαϊκή πλειοψηφία, αλλά εξασφάλισε τα κέρδη των επιχειρηματικών ομίλων, την ώρα που η κατακερματισμένη αντιπολίτευση (την «τσιπρική» εκδοχή της οποίας στηρίζει ο ιδιοκτήτης του «Βήματος») αδυνατεί να παρουσιάσει ένα βιώσιμο σχέδιο. Αυτά εκφράζουν το γεγονός ότι παρά τις εσωτερικές της διαιρέσεις, η ελληνική άρχουσα τάξη είναι υποχρεωμένη να στηρίξει τον λαομίσητο Μητσοτάκη και τη βούλησή του να εξαντλήσει την παρούσα κυβερνητική θητεία, παρά τη μεγάλη του φθορά από τα μεγάλα σκάνδαλα, μέχρι να προετοιμάσει τα επόμενα σενάρια αστικών κυβερνητικών συνεργασιών.
Ωστόσο, η μεγάλη φθορά της ΝΔ και η βέβαιη πλέον διάσπαση του Αντώνη Σαμαρά μαρτυρούν βαθιές εσωτερικές αντιθέσεις στο αστικό στρατόπεδο. Μάλιστα σε περίπτωση απώλειας της αυτοδυναμίας, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε σε ρεπορτάζ του το «Βήμα της Κυριακής» (6/9/26) αρκετοί εντός της ΝΔ προετοιμάζουν μεθοδικά το σενάριο μιας δεξιάς συγκυβέρνησης με το ακροδεξιό κόμμα του Κυριάκου Βελόπουλου.
Αυτές οι διεργασίες διευκολύνονται από την ιστορική κατάρρευση του μνημονιακού ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και την πλήρη αδυναμία του διεφθαρμένου μνημονιακού ΠΑΣΟΚ να αποτελέσει αξιόπιστο κυβερνητικό ανάχωμα για το σύστημα. Από την άλλη πλευρά, οι προτάσεις που κατέθεσε το κόμμα της ΕΛΑΣ ενόψει ΔΕΘ (όπως ο κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ το 2027, η «πατριωτική εισφορά» 1% για το πλουσιότερο 1% και η κατάργηση των Πανελλαδικών) είναι απολύτως άτολμες, βρίθουν αυταπατών για τον ελληνικό καπιταλισμό και υπολείπονται κατά πολύ σε ριζοσπαστισμό ακόμα και αυτών των προγραμματικών εξαγγελιών του απαξιωμένου σημερινού ΣΥΡΙΖΑ.
Σε αυτό το πολιτικό κενό εκπροσώπησης για την εργατική τάξη, η ηγεσία του ΚΚΕ επιδεικνύει για άλλη μια φορά την ιστορική της ανεπάρκεια. Παρά τη σημαντική αύξηση των δυνάμεων του ΠΑΜΕ στα συνδικάτα, η κεντρική πολιτική γραμμή του κόμματος παραμένει εγκλωβισμένη σε μια στενή αμυντική τακτική συμβολικών κινητοποιήσεων και κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης. Αντί το ΚΚΕ να μετατρέψει αυτή τη δυναμική στα συνδικάτα σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα πάλης για μια νικηφόρα εργατική αντεπίθεση που θα θέσει το ζήτημα της εξουσίας, περιορίζεται σε μια παθητική καταγραφή ποσοστών και σε διαμαρτυρίες στους αστικούς θεσμούς. Η άρνηση της ηγεσίας του κόμματος να προσφέρει μια ορατή επαναστατική λύση εξουσίας αφήνει την οργή της εργατικής τάξης ασυντόνιστη, επιτρέποντας στους αστούς να ελέγχουν τις πολιτικές εξελίξεις και να σχεδιάζουν τα επόμενα σενάρια για τη σταθερότητα του καθεστώτος.
Όμως η εργατική τάξη και η νεολαία δεν έχουν την πολυτέλεια να περιμένουν λύσεις από τους αστούς διαχειριστές ή τους ρεφορμιστές δικηγόρους του καπιταλισμού. Η συσσωρευμένη οργή στους χώρους δουλειάς και τα πανεπιστήμια πρέπει να αποκτήσει συνειδητή και οργανωμένη κατεύθυνση με το χτίσιμο ενός μαζικού επαναστατικού υποκειμενικού παράγοντα.
Αυτό είναι το κυρίαρχο καθήκον που θέτει η εποχή μας. Απευθύνουμε λοιπόν ανοιχτό, αγωνιστικό κάλεσμα στους πρωτοπόρους εργάτες και τους νέους που συμφωνούν με τις ιδέες μας να οργανωθούν στην Επαναστατική Κομμουνιστική Διεθνή (RCI) και στο ελληνικό της τμήμα, την Επαναστατική Κομμουνιστική Οργάνωση, για να παλέψουμε μαζί για την ανατροπή του καπιταλισμού και τη νίκη του σοσιαλισμού στην Ελλάδα, την Ευρώπη και παγκόσμια!