Ένα από τα μαζικότερα κινήματα των τελευταίων δεκαετιών έχει ξεσπάσει από τις αρχές Ιουνίου στη γειτονική Αλβανία. Η αφορμή για το ξέσπασμα του κινήματος δόθηκε από την απόφαση της κυβέρνησης του Έντι Ράμα να παραχωρήσει δικαιώματα σε ξένα κεφάλαια για την κατασκευή πολυτελών τουριστικών συγκροτημάτων στην προστατευόμενη περιοχή της λιμνοθάλασσας Νάρτα και στο νησί Σαζάν. Το κίνημα ξεκίνησε ως μια τοπική αντίδραση απέναντι σε αυτό το σχέδιο αλλά μετατράπηκε γρήγορα σε γενικευμένη αμφισβήτηση του πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου που κυριαρχεί στην Αλβανία μετά την παλινόρθωση του καπιταλισμού.
Το συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Τραμπ, και την εταιρεία Affinity Partners, η οποία σχεδιάζει το χτίσιμο πολυτελών τουριστικών εγκαταστάσεων σε μια περιοχή που φιλοξενεί προστατευόμενα οικοσυστήματα και σπάνια είδη πανίδας. Ανάμεσά τους βρίσκονται και τα φλαμίνγκο, τα οποία έχουν μετατραπεί σε σύμβολο του κινήματος και έδωσαν το όνομά τους στην αποκαλούμενη πλέον «Επανάσταση των Φλαμίνγκο».
Όταν ξεκίνησαν οι εργασίες, οι κάτοικοι της Σεβρνέτς ξύπνησαν και βρήκαν την περιοχή τους αποκλεισμένη με συρματοπλέγματα. Στον χώρο υπήρχε ιδιωτική ασφάλεια που δεν τους επέτρεπε να πάνε στη δουλειά τους ή να επισκεφτούν την ιδιοκτησία τους στην περιοχή που είχε περιφραχθεί. Καταλύτης στο ξέσπασμα των μαζικών διαδηλώσεων ήταν τα βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που έδειχναν την επίθεση ενός ιδιωτικού φρουρού σε διαδηλωτή την ώρα που η αστυνομία παρακολουθούσε άπραγη.
Πολύ γρήγορα, τα αιτήματα ξεπέρασαν το ζήτημα της συγκεκριμένης επένδυσης. Οι διαδηλώσεις υιοθέτησαν συνθήματα αμφισβήτησης της κυβέρνησης Ράμα και συνολικά της πολιτικής ελίτ. Τα συνθήματα που κυριαρχούν στους δρόμους των Τιράνων είναι: «Η Αλβανία ανήκει στους Αλβανούς, όχι στους ολιγάρχες», «Ράμα στη φυλακή, Μπερίσα στη φυλακή» και «Επανάσταση, επανάσταση». Η οργή δεν στρέφεται μόνο κατά της κυβέρνησης, αλλά και κατά της αντιπολίτευσης, των μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων και των ξένων επενδυτών που θεωρούνται συνυπεύθυνοι για το ξεπούλημα της χώρας.
Το σημερινό μαζικό κίνημα δεν μπορεί να γίνει κατανοητό έξω από το πλαίσιο της πορείας της Αλβανίας μετά τη δεκαετία του 1990. Από την κατάρρευση του σταλινικού καθεστώτος και τη μετάβαση στον καπιταλισμό, η πολιτική ζωή κυριαρχείται από δύο κόμματα: το Σοσιαλιστικό Κόμμα και το Δημοκρατικό Κόμμα. Για χρόνια οι Αλβανοί ψηφοφόροι στήριζαν στις κάλπες ένα από αυτά τα δύο κόμματα που είναι εξίσου βουτηγμένα στη διαφθορά και τα σκάνδαλα. Ένα από τα πιο εμβληματικά σκάνδαλα ήταν το σκάνδαλο των πυραμίδων το 1997 που οδήγησε χιλιάδες Αλβανούς πολίτες να χάσουν όλα τους τα χρήματα. Πρωθυπουργός της Αλβανίας εκείνη την περίοδο και βασικός αρχιτέκτονας του σκανδάλου ήταν ο Σαλί Μπερίσα. Σήμερα ηγείται της αλβανικής αντιπολίτευσης, ενώ αντιμετωπίζει δικαστικές διώξεις για υποθέσεις διαφθοράς και διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα.
Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει διαδηλώσεις και συγκρούσεις με την αστυνομία στην Αλβανία. Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις κινητοποιήσεις ελέγχονταν από την αντιπολίτευση και λειτουργούσαν ως μοχλός πίεσης στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης των δύο κομμάτων. Το παρόν κίνημα διαφέρει αποφασιστικά. Πρόκειται για ένα αυθόρμητο κίνημα χωρίς κεντρική καθοδήγηση, το οποίο αναπτύχθηκε μέσα από συντονισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πλέον έχει φτάσει σε επίπεδα μαζικότητας που μπορούν μόνο να συγκριθούν με τις μαζικές κινητοποιήσεις του 1991 που ανέτρεψαν το σταλινικό καθεστώς.
Στους δρόμους βρίσκονται κυρίως νέοι, φοιτητές και εργαζόμενοι, πολλοί από τους οποίους συμμετέχουν για πρώτη φορά σε κινητοποιήσεις. Για ένα μεγάλο τμήμα της νεολαίας, η Αλβανία έχει ταυτιστεί με τη διαφθορά, την κυριαρχία των ολιγαρχών, τις σχέσεις πολιτικής και οργανωμένου εγκλήματος και τη συνεχή εκποίηση δημόσιου πλούτου και φυσικών πόρων.
Το κίνημα στην Αλβανία δεν είναι ένα γεγονός ξεκομμένο από την παγκόσμια κατάσταση. Το πρόσφατο μαζικό κίνημα στη Σερβία, καθώς και τα μαζικά κινήματα για την Παλαιστίνη αλλά και οι λεγόμενες επαναστάσεις της γενιάς Ζ δείχνουν μια διεθνή τάση. Κοινό στοιχείο όλων αυτών των κινημάτων είναι η βαθιά δυσπιστία απέναντι στις κυβερνήσεις, τα παραδοσιακά κόμματα και το ίδιο το πολιτικό σύστημα.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποια θα είναι η εξέλιξη αυτού του αυθόρμητου κινήματος, πόσο θα διαρκέσει και αν θα καταφέρει να σημειώσει νίκες. Ωστόσο είναι σαφές ότι η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο» δεν εκφράζει απλώς την αντίθεση σε ένα επενδυτικό σχέδιο, αλλά τη συσσωρευμένη αγανάκτηση μιας ολόκληρης γενιάς απέναντι στη φτώχεια, τη διαφθορά, την ολιγαρχία και τις συνέπειες του καπιταλισμού στην Αλβανία. Όποια και αν είναι η κατάληξή του, αυτό το κίνημα είναι το πρώτο μεγάλο βήμα στους μαζικούς αγώνες που θα δούμε στην γειτονική χώρα και που μπορούν να βρουν τελική δικαίωση με την ανατροπή του σάπιου καπιταλισμού και της ολιγαρχίας που κυριάρχησε μετά την κατάρρευση του σταλινικού καθεστώτος της χώρας.
ΜΠ. Μ.
Μετάφραση-σύνοψη από www.marxist.com: Ηλίας Κυρούσης