Η στεγαστική κρίση αποτελεί πια ένα καθημερινό πρόβλημα στην Ελλάδα. Χιλιάδες εργαζόμενοι, νέοι, άνεργοι και χαμηλόμισθοι παλεύουν για να εξασφαλίσουν ένα σπίτι, ενώ η κερδοσκοπία και το κεφάλαιο μετατρέπουν το δικαίωμα στη στέγη σε είδος πολυτελείας. Η εκτόξευση των ενοικίων, η αδυναμία πρόσβασης σε ένα αξιοπρεπές σπίτι και η αύξηση των αστέγων αποτελούν καθαρό δείκτη της βαθιάς κρίσης του συστήματος που υπηρετούν οι κυβερνήσεις και οι πολιτικές της ΕΕ.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση στις τιμές των ενοικίων σε όλη την Ευρώπη. Φυσικά το γεγονός αυτό δε συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση στους μισθούς. Προγράμματα όπως η golden visa και πλατφόρμες όπως το Airbnb έχουν επιδεινώσει ιδιαίτερα την κατάσταση και αναγκάζουν χιλιάδες ανθρώπους και οικογένειες να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους. Οι λιγοστές επιδοτήσεις της κυβέρνησης προς κάποιους χαμηλόμισθους είναι εντελώς ανεπαρκείς.
Η αιτία αυτής της κρίσης δεν είναι οι «φυσιολογικοί» κύκλοι της αγοράς των ακινήτων. Αντίθετα βρίσκεται στον πυρήνα του καπιταλισμού όπου τα σπίτια δεν χτίζονται για να καλύψουν τις ανάγκες των ανθρώπων αλλά για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη των κατασκευαστικών ομίλων, των funds και των μεγαλοϊδιοκτητών ακινήτων. Οι πολιτικές απελευθέρωσης των ενοικίων, η φορολογική ασυλία για μεγάλες περιουσίες και η στήριξη του Airbnb αποτελούν την έκφραση της λογικής του καπιταλισμού που θυσιάζει τις κοινωνικές ανάγκες στον βωμό του κέρδους των λίγων.
Η κερδοσκοπία στη στέγη είναι μια ακόμα όψη της καπιταλιστικής κρίσης. Οι επιχειρηματικοί όμιλοι βλέπουν τη στέγη ως εμπόρευμα, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζονται ολόκληρες γειτονιές ως αγορά προς εκμετάλλευση. Ταυτόχρονα, η λιτότητα και οι πολιτικές υπέρ των τραπεζών έχουν οδηγήσει σε μειώσεις μισθών και αύξηση της ανεργίας εντείνοντας τη φτωχοποίηση και καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την πρόσβαση σε στέγη για όλο και περισσότερους ανθρώπους.
Προφανώς η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος δεν μπορεί να προέλθει με παρεμβάσεις και φιλοδωρήματα της κυβέρνησης και των κομμάτων του κεφαλαίου. Χρειάζεται μια οργανωμένη και μαζική απάντηση από το εργατικό κίνημα που θα επιβάλει οριστικά τη λύση υπέρ του εργαζόμενου λαού.
Καταρχάς πρέπει να επιβληθεί πλαφόν στα ενοίκια συνδεδεμένο με τον κατώτατο μισθό και τα πραγματικά εισοδήματα των εργαζόμενων ώστε κανείς να μην πληρώνει δυσανάλογο ποσό του εισοδήματός του για στέγη. Αυτονόητα η μετατροπή των κατοικιών σε Airbnb και συναφείς τουριστικές πλατφόρμες, που εκτινάσσουν τα ενοίκια και εξυπηρετούν μόνο την κερδοσκοπία χρειάζεται άμεσα να απαγορευτεί. Επίσης πρέπει να καταργηθεί ο ΕΝΦΙΑ και κάθε φόρος που πλήττει πρώτες κατοικίες των λαϊκών στρωμάτων.
Η επιδότηση των ενοικίων για άνεργους, νέους και πρώην άστεγους αποτελεί ένα άμεσα αναγκαίο μέτρο στο πλαίσιο κοινωνικοποιημένων, δημόσιων δομών στέγασης. Όλοι οι φοιτητές πρέπει να δικαιούνται να στεγάζονται δωρεάν σε εστίες σε όλη τη διάρκεια των σπουδών τους. Τέλος, χρειάζεται η δημόσια κατασκευή κατοικιών και η διαχείρισή τους υπό εργατικό και κοινωνικό έλεγχο εξασφαλίζοντας αξιοπρεπή στέγαση για όλους.
Οι παραπάνω λύσεις δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς σύγκρουση με το κεφάλαιο και τις κυβερνήσεις που το υπηρετούν. Τα αιτήματα για στέγη θα πρέπει να συνδεθούν με τον ευρύτερο αγώνα ενάντια στη λιτότητα, τις ιδιωτικοποιήσεις, την υποταγή στα συμφέροντα των τραπεζών, των funds και την ίδια την κυβέρνηση. Μόνο έτσι, μπορεί το εργατικό κίνημα να μετατρέψει τη στέγαση από εμπόρευμα σε κοινωνικό δικαίωμα για όλους.
Χρήστος Ελευθεριάνος