Εκατομμύρια εργαζόμενοι απέργησαν και έως δύο εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν στους δρόμους της Ισπανίας, στο πλαίσιο της γενικής απεργίας της 11ης Νοεμβρίου.
Η γενική απεργία προκηρύχθηκε έπειτα από την ανάπτυξη του μαζικού κινήματος για το δικαίωμα στη στέγη, που πυροδοτήθηκε από τη βίαιη έξωση της ηρωικής και αείμνηστης Μαρικάρμεν στις 23 Σεπτεμβρίου στη Μαδρίτη. Ένα αρπακτικό επενδυτικό κεφάλαιο, που είχε αγοράσει το κτίριο στο οποίο η 87χρονη γυναίκα με αναπηρία είχε ζήσει ολόκληρη τη ζωή της, απαίτησε να αυξηθεί το μηνιαίο ενοίκιό της από 500 σε περισσότερα από 2.600 ευρώ. Δύο εβδομάδες αργότερα, η Μαρικάρμεν πέθανε στο νοσοκομείο.
Ακολούθησαν μαζικές διαδηλώσεις στη Μαδρίτη, στη Βαρκελώνη και σε πολλές άλλες πόλεις, ενώ διαδηλωτές εγκατέστησαν μόνιμο καταυλισμό στην κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας. Το κίνημα ανέδειξε αυθόρμητα το αίτημα της γενικής απεργίας, αναγνωρίζοντας σε αυτήν τον αποτελεσματικότερο τρόπο ενίσχυσης και κλιμάκωσης του αγώνα.
Κάτω από την τεράστια πίεση της βάσης και παρά την απροθυμία τους, οι ηγεσίες των δύο μεγαλύτερων συνδικαλιστικών συνομοσπονδιών (CCOO και UGT) αναγκάστηκαν να προκηρύξουν γενική απεργία. Επέλεξαν, όμως, την πιο μακρινή δυνατή ημερομηνία, ελπίζοντας ότι στο μεταξύ το κίνημα θα είχε υποχωρήσει και ότι η κινητοποίηση θα λειτουργούσε απλώς ως μέσο προεκλογικής συσπείρωσης υπέρ του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) του Πέδρο Σάντσεθ, που είχε προκηρύξει πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου. Παράλληλα, η κεντρική συνδικαλιστική ηγεσία, που έχει απαξιωθεί στα μάτια πολλών εργαζομένων λόγω της διαχρονικά συμβιβαστικής στάσης της, δεν ανέλαβε ουσιαστικές πρωτοβουλίες για την προετοιμασία και την επιτυχία της απεργίας.
Επίδειξη δύναμης
Παρ’ όλα αυτά, η απεργία αποδείχθηκε εντυπωσιακά μαζική. Η αυτοκινητοβιομηχανία και τα λιμάνια παρέλυσαν, με τη συμμετοχή των εργαζομένων στην απεργία να ξεπερνά το 90%. Χιλιάδες εργάτες συγκρότησαν απεργιακές φρουρές, που κινητοποιήθηκαν πριν από τα μεσάνυχτα για να εξασφαλίσουν τη διακοπή της εργασίας στις νυχτερινές βάρδιες, την ακινητοποίηση των μέσων μεταφοράς και την παράλυση των βασικών εφοδιαστικών και μεταφορικών κόμβων. Η απεργία δεν ήταν καθολική σε όλους τους κλάδους. Αποτέλεσε, όμως, μια εντυπωσιακή επίδειξη της δύναμης της οργανωμένης εργατικής τάξης.
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της απεργίας ήταν η μαζική συμμετοχή της νεολαίας. Ιδιαίτερα μεγάλη ήταν επίσης η συμμετοχή των εργαζομένων και των νέων από τις καταπιεζόμενες εθνότητες της Ισπανίας, που ενώθηκαν με το σύνολο της εργατικής τάξης σε μια κοινή ημέρα αγώνα, συμβάλλοντας στην παράλυση της χώρας.
Η επιτυχία της γενικής απεργίας αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την εμπιστοσύνη των εργαζομένων στις δικές τους δυνάμεις, στην ικανότητά τους να οργανώνονται και να αγωνίζονται συλλογικά και στη δυνατότητά τους να αναλαμβάνουν άμεση δράση για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής τους.
Ο αντίκτυπος της απεργίας ενδέχεται να γίνει αισθητός και στις εθνικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, με τη μορφή αυξημένης στήριξης προς το PSOE και, ενδεχομένως σε μικρότερο βαθμό, προς το συμμαχικό σχήμα του Κομμουνιστικού Κόμματος, «Frente Amplio». Πολλοί εργαζόμενοι στην Ισπανία ανησυχούν για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης δεξιάς συγκυβέρνησης του Λαϊκού Κόμματος (PP) και του Vox και ενδέχεται να ψηφίσουν με βασικό κριτήριο την αποτροπή της.
Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι η άνοδος του ακροδεξιού Vox στις δημοσκοπήσεις μετά τις προηγούμενες εκλογές, κυρίως σε βάρος του παραδοσιακού δεξιού PP, συνδέεται με τη δυσαρέσκεια που έχουν προκαλέσει τα περιορισμένα και συμβιβαστικά μέτρα της κυβέρνησης Σάντσεθ. Η πολιτική της κυβέρνησης δεν έχει δώσει ουσιαστική λύση στα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι και η νεολαία, αφήνοντας περιθώρια στην ακροδεξιά δημαγωγία.
Ριζοσπαστικοποίηση
Το μαζικό κίνημα για τη στέγη ανέδειξε την τεράστια συσσωρευμένη δυσαρέσκεια της νεολαίας, που βρίσκει ανταπόκριση και υποστήριξη σε πλατιά τμήματα της εργατικής τάξης. Η αντίληψη ότι η καπιταλιστική αγορά αδυνατεί να λύσει το στεγαστικό πρόβλημα έχει πλέον αποκτήσει ευρεία απήχηση.
Σε αυξανόμενα τμήματα της νεολαίας αναπτύσσεται η συνείδηση ότι απαιτείται αγώνας ενάντια στον ίδιο τον καπιταλισμό. Τα σοσιαλιστικά και εργατικά συνθήματα διαδίδονται πλατιά, ενώ όλο και περισσότεροι νέοι στρέφονται προς τις κομμουνιστικές ιδέες, αναζητώντας μια συνολική εναλλακτική προοπτική απέναντι στο υπάρχον σύστημα.
Οι σύντροφοι της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Οργάνωσης, του ισπανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), παρεμβαίνουν ενεργά στο κίνημα και συμμετείχαν μαχητικά στη γενική απεργία. Οι δυνάμεις μας παραμένουν ακόμη σχετικά μικρές, αλλά αναπτύσσονται με ταχύ ρυθμό μέσα σε αυτό το κλίμα αγωνιστικής ανάτασης και πολιτικής ριζοσπαστικοποίησης.
Είναι δύσκολο να προβλεφθεί με ακρίβεια τι θα ακολουθήσει το αμέσως επόμενο διάστημα. Είναι πιθανό η προσοχή μεγάλου μέρους του πληθυσμού να στραφεί τώρα στις εκλογές. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει σημειώσει μικρή άνοδο στις δημοσκοπήσεις, αλλά εξακολουθεί να συγκεντρώνει χαμηλότερα ποσοστά από εκείνα των εκλογών του 2023. Το PP διατηρεί περίπου τα ποσοστά του 2023, ενώ το Vox, που βρίσκεται στα δεξιά του, έχει ενισχυθεί σημαντικά. Τα κόμματα στα αριστερά του PSOE φαίνεται να πληρώνουν το τίμημα της συμμετοχής τους στην κυβέρνηση, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το PP και το Vox θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν από κοινού την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Μια δεξιά συγκυβέρνηση που θα εξαπέλυε σκληρή επίθεση στους μισθούς και στις συντάξεις, θα έθετε στο στόχαστρο το δικαίωμα στην άμβλωση και θα επέβαλλε μαζικές περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, θα μπορούσε να προκαλέσει νέα έκρηξη της ταξικής πάλης. Αλλά ακόμη και αν το PSOE εξασφαλίσει αρκετές έδρες ώστε να σχηματίσει κυβερνητική συμμαχία, τα βαθύτερα προβλήματα του ισπανικού καπιταλισμού θα παραμείνουν.
Μια νέα κυβέρνηση υπό το PSOE θα βρεθεί αντιμέτωπη με τεράστια πίεση να λάβει ουσιαστικά μέτρα, ιδιαίτερα στο ζήτημα της κατοικίας. Η πραγματική αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης θα απαιτούσε σύγκρουση με τα «ιερά» δικαιώματα της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και με τα συμφέροντα των μεγάλων επενδυτικών κεφαλαίων. Πρόκειται, όμως, για μια σύγκρουση την οποία η ηγεσία του PSOE δεν είναι διατεθειμένη να αναλάβει.
Ευρωπαϊκό ντόμινο
Το κίνημα στην Ισπανία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας ανάπτυξης της ταξικής πάλης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, την έλλειψη προσιτής κατοικίας, τις περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και την αύξηση των στρατιωτικών εξοπλισμών τροφοδοτεί ολοένα μεγαλύτερες εργατικές και νεολαιίστικες κινητοποιήσεις.
Στη Γαλλία, το μαζικό μαθητικό κίνημα άσκησε ισχυρή πίεση στις ηγεσίες των μεγάλων συνδικάτων, οδηγώντας στην προκήρυξη γενικής απεργίας στις 5 Νοεμβρίου και νέας απεργιακής κινητοποίησης για τις 17 Νοεμβρίου. Αντίστοιχες διεργασίες αναπτύσσονται στην Ιταλία, όπου πραγματοποιήθηκε μαζική κινητοποίηση στις 30 Οκτωβρίου και έχει προκηρυχθεί γενική απεργία για τις 20 Νοεμβρίου.
Με διαφορετική ένταση και με διαφορετικές μορφές, κινητοποιήσεις αναπτύσσονται επίσης στο Βέλγιο, στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εκατομμύρια νέοι και νέες παρακολουθούν την ανάπτυξη αυτών των κινημάτων, αναγνωρίζοντας σε αυτά τα ίδια προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Η κοινή εμπειρία της ακρίβειας, της επισφάλειας και της αδυναμίας εξασφάλισης αξιοπρεπούς κατοικίας δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την επέκταση και τον συντονισμό των αγώνων.
Η ανάπτυξη αυτών των κινημάτων αναδεικνύει την ανάγκη οικοδόμησης μιας επαναστατικής ηγεσίας, ικανής να συνδέσει τους άμεσους αγώνες της εργατικής τάξης και της νεολαίας με την προοπτική της ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος. Για την οικοδόμηση αυτής της δύναμης αγωνίζεται διεθνώς η Επαναστατική Κομμουνιστική Διεθνής.
Χόρχε Μαρτίν
Μετάφραση και σύνοψη από το marxist.com: Πάτροκλος Ψάλτης