Δύο μόλις χρόνια μετά την πανωλεθρία της Καμάλα Χάρις στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέστη ο ίδιος μια συντριπτική εκλογική ήττα. Πρόκειται για την πιο εντυπωσιακή εκλογική ανατροπή από το 1976. Οι Δημοκρατικοί επικράτησαν με διαφορά 13 ποσοστιαίων μονάδων, ενώ επτά στους δέκα νέους που προσήλθαν στις κάλπες τούς έδωσαν την ψήφο τους. Με ποσοστό αποδοχής μόλις 34%, η δημοτικότητα του Τραμπ ήταν χαμηλότερη από εκείνη οποιουδήποτε άλλου προέδρου σε περίοδο ενδιάμεσων εκλογών τα τελευταία 80 χρόνια. Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν 35 επιπλέον έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τουλάχιστον επτά στη Γερουσία, αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο του Κογκρέσου. Το εκλογικό αποτέλεσμα συνιστά μια συντριπτική αποδοκιμασία του Τραμπ, του κινήματος MAGA και του Μασκ, ο οποίος διέθεσε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για να στηρίξει Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους.
Τα εκλογικά αποτελέσματα
Το Οχάιο, το Μέιν, το Μίσιγκαν και η Βόρεια Καρολίνα –πολιτείες στις οποίες ο Τραμπ είχε επικρατήσει το 2024– πέρασαν στους Δημοκρατικούς. Στο Τέξας, ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο νίκησε τον Κεν Πάξτον με διψήφια διαφορά, σημειώνοντας την πρώτη νίκη Δημοκρατικού υποψηφίου σε πολιτειακή εκλογική αναμέτρηση στο Τέξας εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια. Στο Μίσιγκαν, ο Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ, παρά τη ρατσιστική εκστρατεία εναντίον του, επικράτησε προβάλλοντας αιτήματα για τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων και τη μείωση του κόστους διαβίωσης για την εργατική τάξη.
Ωστόσο, το εκλογικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στο αστικό Δημοκρατικό Κόμμα. Στο πλαίσιο του κυρίαρχου δικομματικού συστήματος των ΗΠΑ, οι εργαζόμενοι βρίσκονται ουσιαστικά μπροστά σε δύο επιλογές για να εκφράσουν εκλογικά τη δυσαρέσκειά τους: να ψηφίσουν ένα από τα δύο μεγάλα αστικά κόμματα ή να απέχουν. Ένα μεγάλο τμήμα τους εξέφρασε την αποδοκιμασία του μέσω της αποχής. Εκτιμάται ότι στις εκλογές αυτές, παρά την ιστορικά υψηλή συμμετοχή, 127 εκατομμύρια άνθρωποι –περισσότεροι από τους μισούς πολίτες με δικαίωμα ψήφου– δεν προσήλθαν στις κάλπες.
Χωρίς ένα μαζικό, ταξικά ανεξάρτητο εργατικό κόμμα, 170 εκατομμύρια μισθωτοί, 56 εκατομμύρια συνταξιούχοι και 20 εκατομμύρια φοιτητές –η συντριπτική πλειονότητα των οποίων ανήκει στην εργατική τάξη– δεν διαθέτουν ένα κόμμα που να μπορούν να θεωρούν πραγματικά δικό τους. Μέχρι να οικοδομηθεί ένα τέτοιο κόμμα, η δυσαρέσκειά τους θα συνεχίσει να εκφράζεται στις κάλπες με διαστρεβλωμένο και αντιφατικό τρόπο. Όπως τόνιζε ο Λένιν, στην αστική δημοκρατία επιτρέπεται στους καταπιεσμένους, μία φορά κάθε λίγα χρόνια, να αποφασίζουν ποιοι εκπρόσωποι της άρχουσας τάξης θα τους εκπροσωπούν στο κοινοβούλιο.
Οι ΗΠΑ είναι μια «Δημοκρατία των δισεκατομμυριούχων». Ο Μασκ διέθεσε σχεδόν μισό δισεκατομμύριο δολάρια για την ενίσχυση των Ρεπουμπλικανών, ενώ οι συνολικές εκλογικές δαπάνες έφτασαν τα 16 δισεκατομμύρια δολάρια, το υψηλότερο ποσό στην ιστορία των αμερικανικών εκλογικών αναμετρήσεων.
Τα αίτια της αποτυχίας του MAGA
Την ημέρα των προεδρικών εκλογών του 2024, η δυναμική του MAGA έμοιαζε ασταμάτητη. Εμείς, οι Επαναστάτες Κομμουνιστές της Αμερικής, εξηγούσαμε τότε ότι η εργατική τάξη δεν «στρεφόταν προς τα δεξιά», αλλά αποδοκίμαζε εκλογικά το κατεστημένο. Οι εργαζόμενοι είχαν αγανακτήσει με τον πληθωρισμό, την υποχώρηση του βιοτικού τους επιπέδου και τους ατέλειωτους πολέμους. Η ψήφος στον Τραμπ φαινόταν σε πολλούς ως ψήφος ενάντια στο κατεστημένο, υπέρ της ειρήνης και της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου. Οι υποσχέσεις του Τραμπ, όμως, αποδείχθηκαν κάλπικες.
Οι δασμοί της «Ημέρας της Απελευθέρωσης», αντί να επαναφέρουν τις «καλές δουλειές» στις ΗΠΑ, επιδείνωσαν τον πληθωρισμό και αύξησαν σημαντικά το κόστος διαβίωσης. Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι δεν θα ξεκινούσε νέους πολέμους, αλλά απέτυχε να επιλύσει τη σύγκρουση ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Επιπλέον, βομβάρδισε επτά ακόμη χώρες και ξεκίνησε έναν παρατεταμένο πόλεμο με το Ιράν, τον οποίο έχασε. Ο πόλεμος με το Ιράν εκτόξευσε τις τιμές των λιπασμάτων, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου κίνησης. Το κόστος διαβίωσης αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για σχεδόν εννέα στους δέκα ψηφοφόρους. Μόλις το 28% εγκρίνει την οικονομική πολιτική του Τραμπ, ενώ το 74% θεωρεί τον πόλεμο στο Ιράν σημαντικό παράγοντα που επηρέασε την ψήφο του και το 63% πιστεύει ότι η στρατιωτική επίθεση ήταν λανθασμένη απόφαση.
Παράλληλα, οι επιδρομές της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) ριζοσπαστικοποίησαν χιλιάδες ανθρώπους, οδηγώντας σε μαζικές εξεγέρσεις στο Λος Άντζελες και στο Σικάγο, καθώς και σε μια ντε φάκτο γενική απεργία στη Μινεάπολη. Επιπλέον, το 57% των ψηφοφόρων αποδοκιμάζει τη μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ. Πλέον, το MAGA εμφανίζεται πιο διχασμένο και αποδυναμωμένο από ποτέ, ενώ οι «αντισυστημικές» περγαμηνές του Τραμπ έχουν εξανεμιστεί.
Οι Δημοκρατικοί δεν αποτελούν εναλλακτική λύση
Ελλείψει ενός μαζικού εργατικού κόμματος στις ΗΠΑ, εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετώπισαν την ψήφο υπέρ του «άλλου» αστικού κόμματος ως τον μοναδικό ρεαλιστικό τρόπο να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους. Η χαμηλή δημοτικότητα του Τραμπ έδωσε νέα ώθηση στους Δημοκρατικούς, αλλά η νίκη τους δεν αποτελεί λευκή επιταγή.
Οι Δημοκρατικοί είναι το κόμμα του «Γενοκτόνου Τζο» και της σφαγής στη Γάζα, το κόμμα που κατέστειλε τις φοιτητικές καταλήψεις στα πανεπιστήμια το 2024. Όπως και οι Ρεπουμπλικάνοι, αποτελούν κόμμα του χρηματιστικού κεφαλαίου. Θα συνεχίσουν να εφαρμόζουν την ίδια αντεργατική και πολεμοχαρή πολιτική, επειδή αυτό απαιτεί το καπιταλιστικό σύστημα.
Οι εργαζόμενοι δεν πρόκειται να ικανοποιηθούν από τους κοινοβουλευτικούς θεατρινισμούς των Δημοκρατικών. Θέλουν καλύτερες θέσεις εργασίας και υψηλότερους μισθούς, προσιτή στέγη, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και τρόφιμα. Θέλουν να απαλλαγούν από τους κερδοσκόπους της ιδιωτικής ασφάλισης υγείας και τους τοκογλύφους των φοιτητικών δανείων, καθώς και να δουν ένα πραγματικό τέλος στους «αιώνιους πολέμους». Οι Δημοκρατικοί ούτε πρόκειται ούτε μπορούν να ικανοποιήσουν αυτές τις θεμελιώδεις ταξικές διεκδικήσεις. Γι’ αυτό είναι επιτακτική η ανάγκη μιας ταξικά ανεξάρτητης πολιτικής εναλλακτικής.
Οι DSA και η προοπτική ενός ανεξάρτητου εργατικού κόμματος
Πριν από μία δεκαετία, ο Μπέρνι Σάντερς συσπείρωσε εκατομμύρια ανθρώπους με το κάλεσμά του για μια «πολιτική επανάσταση ενάντια στην τάξη των δισεκατομμυριούχων». Όμως, οι ελπίδες μιας ολόκληρης γενιάς νέων Αμερικανών διαψεύστηκαν όταν ο Σάντερς στήριξε τελικά τη Χίλαρι Κλίντον στο Εθνικό Συνέδριο του Δημοκρατικού Κόμματος το 2016. Αν είχε κατέβει ως ανεξάρτητος υποψήφιος της εργατικής τάξης, θα μπορούσε να είχε θέσει τα θεμέλια για ένα μαζικό σοσιαλιστικό κόμμα. Αντί γι’ αυτό, χάθηκε μια ιστορική ευκαιρία και η ταξική αγανάκτηση εκφράστηκε εν μέρει με την εκλογική στήριξη στη δεξιά δημαγωγία του Τραμπ.
Σήμερα βλέπουμε τις απαρχές της αντιστροφής αυτής της διαδικασίας και της μετατόπισης του πολιτικού εκκρεμούς προς τα αριστερά. Η υποστήριξη προς τον σοσιαλισμό στις ΗΠΑ έφτασε στο εντυπωσιακό 43%. Με άλλα λόγια, περίπου 116 εκατομμύρια Αμερικανοί θεωρούν τον σοσιαλισμό μια καλή ιδέα, ενώ το 57% των νέων ηλικίας 18 έως 34 ετών προτιμά τον σοσιαλισμό από τον καπιταλισμό. Αυτή η μεταβολή βρήκε την εκλογική της έκφραση στους Δημοκρατικούς Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA): το 38% των Αμερικανών είχε θετική γνώμη για την οργάνωση, οι υποψήφιοι της οποίας κέρδισαν οκτώ έδρες στο Κογκρέσο. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αριθμό αυτοπροσδιοριζόμενων ως σοσιαλιστών που έχουν εκλεγεί ποτέ στο Κογκρέσο.
Ωστόσο, οι υποψήφιοι των DSA συμμετείχαν στις εκλογές με το ψηφοδέλτιο των Δημοκρατικών, δηλαδή ενός από τα δύο βασικά αστικά κόμματα των ΗΠΑ. Πρόκειται για ένα μοιραίο στρατηγικό λάθος. Οι σοσιαλιστές που εκλέγονται στο Κογκρέσο με αυτή την τακτική συνδέονται αναπόφευκτα με θεσμούς και πολιτικούς που ευθύνονται για επιθέσεις ενάντια στην εργατική τάξη και κινδυνεύουν να επωμιστούν την ευθύνη για τις πολιτικές τους. Έτσι, οι DSA κινδυνεύουν να χάσουν την αυτοτελή πολιτική τους φυσιογνωμία και να καταστούν δυσδιάκριτοι από τους Δημοκρατικούς. Ταυτόχρονα, με αυτή την τακτική προσφέρουν ένα βολικό αριστερό κάλυμμα στο αστικό Δημοκρατικό Κόμμα.
Η πολιτική πορεία της Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ είναι διδακτική ως προς τους κινδύνους αυτής της στρατηγικής. Η Κορτέζ ξεκίνησε ως πολιτική αουτσάιντερ και πέτυχε μια σημαντική νίκη στη βάση ριζοσπαστικών συνθημάτων, που κέρδισαν την υποστήριξη εργαζομένων και νέων. Στην πορεία, όμως, άρχισε να προσαρμόζεται στον κομματικό μηχανισμό των Δημοκρατικών. Αρνήθηκε να καταψηφίσει τη χρηματοδότηση του ισραηλινού συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome και ψήφισε υπέρ της απαγόρευσης της απεργίας των σιδηροδρομικών το 2022.
Στόχος των σοσιαλιστών πρέπει να είναι η έκφραση της συσσωρευμένης ταξικής οργής μέσα από τη δημιουργία ενός εργατικού κόμματος, στέρεα θεμελιωμένου στις ιδέες του μαρξισμού, που θα αποτελεί πραγματική εναλλακτική απέναντι στα δύο βασικά αστικά κόμματα των ΗΠΑ. Η ανεξάρτητη εκλογική κάθοδος σοσιαλιστών υποψηφίων δεν θα είναι εύκολη, αλλά αποτελεί τον μοναδικό δρόμο προς τα εμπρός. Οι DSA θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν τη βάση τους για να κατεβάσουν ανεξάρτητους σοσιαλιστές υποψηφίους και να συγκροτήσουν ένα σοσιαλιστικό «αντισυστημικό» μπλοκ στο Κογκρέσο.
Ποιος είναι ο δρόμος προς τα εμπρός;
Ανεξάρτητοι σοσιαλιστές υποψήφιοι συγκέντρωσαν περισσότερες από 100.000 ψήφους, παρά την ελάχιστη προβολή τους από τα μέσα ενημέρωσης. Στο Ρόουντ Άιλαντ, η Μπρίτανι Κουμπίτσεκ έλαβε το 23%, ενώ στο Οχάιο ο Γκρεγκ Λέβι, από το «Κόμμα για τον Σοσιαλισμό και την Απελευθέρωση», συγκέντρωσε 94.000 ψήφους. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι οι ανεξάρτητοι υποψήφιοι με ριζοσπαστικό πρόγραμμα μπορούν να πετύχουν πολύ περισσότερα από ένα συμβολικό εκλογικό αποτέλεσμα.
Μπορούμε μόνο να φανταστούμε τι θα ήταν εφικτό αν οι DSA, που δηλώνουν ότι αριθμούν 120.000 μέλη, και το οργανωμένο εργατικό κίνημα κινητοποιούσαν τις δυνάμεις τους για να οικοδομήσουν μια πραγματική πολιτική εναλλακτική για την εργατική τάξη. Η συγκρότηση ενός μαζικού, ταξικά ανεξάρτητου εργατικού κόμματος στις ΗΠΑ θα αποτελούσε το μεγαλύτερο βήμα προόδου στην ιστορία του αμερικανικού σοσιαλιστικού κινήματος.
Το εκλογικό πεδίο, βέβαια, δεν είναι το μοναδικό –ούτε το σημαντικότερο– στο οποίο εκφράζεται η ταξική οργή. Στις σημερινές συνθήκες στις ΗΠΑ, μία και μόνο σπίθα μπορεί να προκαλέσει μια έκρηξη μαζικών, μαχητικών ταξικών αγώνων στους δρόμους. Μια δημοσκόπηση του Χάρβαρντ έδειξε ότι το 68% των Αμερικανών θεωρεί πως οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία οφείλονται σε οικονομικά προβλήματα, στην αύξηση του κόστους διαβίωσης ή στη δυσπιστία απέναντι στις πολιτικές ελίτ, ενώ τα τρία τέταρτα θεωρούν πιθανή την εκδήλωση ενός παρόμοιου κινήματος στις ΗΠΑ.
Οι απεργίες και οι διαδηλώσεις εκατομμυρίων ανθρώπων ενδέχεται να γίνουν συνηθισμένα χαρακτηριστικά της ταξικής πάλης στις ΗΠΑ νωρίτερα απ’ όσο περιμένουμε. Τα γεγονότα της 23ης Ιανουαρίου στη Μινεάπολη ήταν απλώς μια πρόγευση όσων πρόκειται να ακολουθήσουν. Το καθήκον μας, ως κομμουνιστών στις ΗΠΑ, είναι να προετοιμαστούμε για να παρέμβουμε σε αυτά τα μεγάλα γεγονότα, με στόχο την οικοδόμηση ενός ισχυρού επαναστατικού κομμουνιστικού κόμματος.
Επαναστάτες Κομμουνιστές Αμερικής, τμήμα της RCI στις ΗΠΑ
Μετάφραση – σύνοψη από marxist.com: Η. Κ.