Θεωρία - Ιστορία - Σελίδα 1

Το πολιτικό θαύμα του Militant. Το σαράκι του σεχταρισμού και το νέο ξεκίνημα της δεκ. του 1990. Το θεωρητικό έργο του Τεντ Γκραντ. Ομιλητής: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος. Ακούστε το επεισόδιο στο Spotify εδώ και στο YouTube εδώ.

Του Γιώργου Λεχουρίτη, συστημικού θεραπευτή με υπαρξιακό προσανατολισμόΗ λέξη «εγκληματικότητα» γεννά φόβο σε μεγάλο ποσοστό του λαού και οδηγεί μέσα από την ηγεμονία της κυρίαρχης τάξης συχνά τα μέλη της κοινωνίας να υποστηρίζουν προγράμματα αυστηρότερης εφαρμογής του τυπικού κοινωνικού ελέγχου και κυρίως αυστηρότερης καταστολής για το σύνολο των πράξεων που οριοθετούνται ως εγκλήματα. Για την νομική επιστήμη το έγκλημα είναι η παράβαση ενός κανόνα του Αστικού Ποινικού Δικαίου.Το έγκλημα όμως σπάνια γεννιέται σε απομόνωση. Συχνά αναπτύσσεται εκεί όπου η κοινωνία δημιουργεί πίεση, ανισότητα, αποκλεισμό και «ευκαιρίες».Τρείς βασικές αρχές:1.Το έγκλημα απορρέει από την αμοιβαία αλληλεπίδραση πολλαπλών παραγόντων.2.Η Πρόληψη απαιτεί την κατονομασία των βαθύτερων αιτιών και όχι μόνο την τιμωρία του ατόμου.3.Το έγκλημα δεν είναι μόνο οι κακοί άνθρωποι ως μονάδες, αλλά επίσης και οι κακές συνθήκες.Θα αναφερθούμε στις τρεις κοινωνιολογικές οπτικές που αναφέρονται και προσπαθούν να ερμηνεύσουν την εκδήλωση εγκληματικής και αποκλίνουσας συμπεριφοράς. Πρόκειται για τη θεωρία της συναίνεσης, τη θεωρία της σύγκρουσης και την μαρξιστική θεωρία.Η Θεωρία συναίνεσηςΗ θεωρία της συναίνεσης βασίζεται στο κοινωνικό συμβόλαιο όπως αυτό διατυπώθηκε από το Ρουσσώ αλλά και από την άποψη και θεώρηση του Χόμπς που υποστήριξε ότι οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως βίαιοι.Παρά το γεγονός ότι οι δύο αυτοί θεωρητικοί διαφώνησαν μεταξύ τους...

Πώς η ρεφορμιστική πολιτική του Αλιέντε και των ηγετών της Λαϊκής Ενότητας οδήγησε στην ήττα της χιλιανής επανάστασης και στη δικτατορία του Πινοσέτ. Ομιλητής: Πάτροκλος Ψάλτης. Ακούστε το επεισόδιο στο Spotify εδώ και στο YouTube εδώ.

Η άνοδος της Κομμούνας και η περίοδος της επαναστατικής τρομοκρατίας. Η ανατροπή της Επιτροπής Σωτηρίας και η επαναστατική άμπωτη. Ομιλητής: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος. Ακούστε το επεισόδιο εδώ.

Φέτος, στις 14 Μαρτίου 2026, πέθανε σε ηλικία 96 ετών ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, Γιούργκεν Χάμπερμας.Με αφορμή τον θάνατό του, βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος η Σχολή της Φρανκφούρτης, της οποίας ο Χάμπερμας υπήρξε επιφανής συνεχιστής.Το κείμενο που ακολουθεί, είναι το δεύτερο μέρος ενός αναλυτικού άρθρου που γράφτηκε από το στέλεχος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς στη Βρετανία, Ντάνιελ Μόρλεϊ, τον Απρίλιο του 2023. Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση» (τεύχος 135, Απρίλιος 2026)Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος.Περιφρόνηση για την εργατική τάξηΕίναι σύνηθες να ακούμε από την ακαδημαϊκή «αριστερά» ότι «ο μαρξισμός είναι οικονομικά ή ταξικά αναγωγικός». Με αυτό εννοείται ότι ο Μαρξ, μονόπλευρα και μηχανιστικά, ανήγαγε όλα τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα σε οικονομικά αίτια και αγνόησε τον σημαντικό ρόλο του πολιτισμού και της ιδεολογίας στην Ιστορία. Φυσικά, αυτή είναι μια καρικατούρα του μαρξισμού, όπως εξήγησε πολύ καθαρά ο Ένγκελς με τα ακόλουθα λόγια: «Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της Ιστορίας, ο καθοριστικός παράγοντας στην Ιστορία, είναι, σε τελευταία ανάλυση, η παραγωγή και η αναπαραγωγή της πραγματικής ζωής. Ούτε ο Μαρξ, ούτε εγώ ισχυριστήκαμε ποτέ τίποτα παραπάνω. Αν κάποιος τώρα το διαστρεβλώνει αυτό έτσι που να προκύπτει πως ο οικονομικός παράγοντας είναι ο μοναδικά καθοριστικός, τότε μετατρέπει...

Φέτος, στις 14 Μαρτίου 2026, πέθανε σε ηλικία 96 ετών ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, Γιούργκεν Χάμπερμας.Με αφορμή τον θάνατό του, βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος η Σχολή της Φρανκφούρτης, της οποίας ο Χάμπερμας υπήρξε επιφανής συνεχιστής.Το κείμενο που ακολουθεί, είναι το πρώτο μέρος ενός αναλυτικού άρθρου που γράφτηκε από το στέλεχος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς στη Βρετανία, Ντάνιελ Μόρλεϊ, τον Απρίλιο του 2023. Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση» (τεύχος 134, Μάρτιος 2026)Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος.Η ιδέα ότι «η εργατική τάξη έχει διαφθαρεί» και ότι «είναι πολύ συντηρητική για να φέρει σε πέρας τη σοσιαλιστική επανάσταση», είναι ευρέως διαδεδομένη μεταξύ της λεγόμενης αριστερής διανόησης και των ηγετών της εδώ και πολύ καιρό. Αυτοί οι διανοούμενοι μας λένε ότι η σοσιαλιστική επανάσταση είναι «μη ρεαλιστική» και έχει «αποτύχει στο παρελθόν».Αυτό το παλιό «επιχείρημα» παρουσιάζεται πάντα σαν ολοκαίνουργιο. Στην πραγματικότητα, έχει επαναληφθεί από γενιά σε γενιά μικροαστών διανοουμένων. Όσοι θέλουν να δικαιολογήσουν τον δικό τους πολιτικό οπορτουνισμό πάντα βρίσκουν τον τρόπο να κατηγορήσουν την εργατική τάξη.Η Σχολή της Φρανκφούρτης, ή αλλιώς «Ινστιτούτο Κοινωνικής Έρευνας» έδωσε σε αυτές τις χρεοκοπημένες ιδέες την εντύπωση μιας πνευματικής αξιοπιστίας. Οι βασικοί στοχαστές της – ο Τέοντορ Αντόρνο (Γερμανία 11 Σεπτεμβρίου 1903 –...

Το άρθρο αυτό γράφτηκε από το μέλος της συντακτικής ομάδας της βρετανικής εφημερίδας The Communist και ηγετικό στέλεχος του βρετανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), Άνταμ Μπουθ. Περιεχόταν στο τεύχος αρ. 48 του τριμηνιαίου θεωρητικού περιοδικού της RCI, «In Defence of Marxism» (Ιανουάριος 2025).Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση», στο τεύχος 133 (Φεβρουάριος 2026) και στο θεωρητικό ένθετο «Κομμουνισμός».Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος, Πάτροκλος Ψάλτης.Εμπόδια στην πρόοδοΣε όλη την Ιστορία, λοιπόν, βλέπουμε πως οι εξελίξεις στην επιστήμη συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Θεμελιώδεις αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις μετασχηματίζουν ριζικά την κοινωνία και, μαζί μ’ αυτήν, όλες τις παλιές ιδέες και παραδόσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για ποιοτικά άλματα στην ανθρώπινη γνώση.Αλλά το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Όταν ένα οικονομικό σύστημα φτάνει σε αδιέξοδο, αυτό αντανακλάται σε κάθε πτυχή της ζωής, συμπεριλαμβανομένης και της επιστήμης. Οι κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις που προώθησαν την επιστημονική εξέλιξη μετατρέπονται στο αντίθετό τους. Ό,τι κάποτε ήταν προοδευτικό, γίνεται αντιδραστικό και οπισθοδρομικό.Στην ακμή της, η αστική τάξη επιδίωκε μια υλιστική κατανόηση του κόσμου, προς όφελος των οικονομικών της συμφερόντων. Αυτό έδωσε τεράστια ώθηση στην πρόοδο της επιστήμης. Η κινητήρια δύναμη του κέρδους και του ανταγωνισμού προκάλεσε μια κολοσσιαία ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Αλλά...

Το άρθρο αυτό γράφτηκε από το μέλος της συντακτικής ομάδας της βρετανικής εφημερίδας The Communist και ηγετικό στέλεχος του βρετανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), Άνταμ Μπουθ. Περιεχόταν στο τεύχος αρ. 48 του τριμηνιαίου θεωρητικού περιοδικού της RCI, «In Defence of Marxism» (Ιανουάριος 2025).Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση», στο τεύχος 133 (Φεβρουάριος 2026) και στο θεωρητικό ένθετο «Κομμουνισμός».Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος, Πάτροκλος Ψάλτης.Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεωνΠώς, λοιπόν, γενικά, η επιστημονική μέθοδος συμβάλλει στην προώθηση της επιστημονικής προόδου; Στο ανολοκλήρωτο έργο του Η Διαλεκτική της Φύσης, ο Ένγκελς μας δίνει τις γενικές γραμμές αυτής της εξελικτικής διαδικασίας. «Η μορφή εξέλιξης της φυσικής επιστήμης», εξηγεί, «είναι η υπόθεση.» Σε κάποιο σημείο, ωστόσο, περαιτέρω παρατηρήσεις και στοιχεία έρχονται σε αντιπαράθεση με την κοινώς αποδεκτή υπόθεση. «Από τη στιγμή αυτή και έπειτα», συνεχίζει ο Ένγκελς, «απαιτούνται νέες μέθοδοι ερμηνείας», ικανές να ενσωματώσουν τα πιο πρόσφατα δεδομένα.Η παλιά θεωρία δεν καταργείται πλήρως ή δεν καθίσταται άκυρη σε αυτή τη διαδικασία, αλλά ξεπερνιέται μέσω μιας διαλεκτικής άρνησης. Το νέο μοντέλο ενσωματώνει ό,τι είναι αληθινό από τον προκάτοχό του. Ταυτόχρονα, προχωρεί παραπέρα, παρέχοντας τη δυνατότητα να εξηγήσει ορθολογικά νέες παρατηρήσεις και να κάνει νέες , πιο ακριβείς προβλέψεις. Αυτή η προοδευτική συσσώρευση...

Το άρθρο αυτό γράφτηκε από το μέλος της συντακτικής ομάδας της βρετανικής εφημερίδας The Communist και ηγετικό στέλεχος του βρετανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), Άνταμ Μπουθ. Περιεχόταν στο τεύχος αρ. 48 του τριμηνιαίου θεωρητικού περιοδικού της RCI, «In Defence of Marxism» (Ιανουάριος 2025).Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση», στο τεύχος 133 (Φεβρουάριος 2026) και στο θεωρητικό ένθετο «Κομμουνισμός».Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος, Πάτροκλος Ψάλτης.Η επιστήμη βρίσκεται σε στασιμότητα. Τα χρηματιστήρια έχουν απογειωθεί εξαιτίας του θορύβου γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (AI), και τα ΜΜΕ ανακοινώνουν συχνά «επαναστατικές» ανακαλύψεις. Αλλά αυτή η αισιοδοξία δεν αντανακλάται στην επιστημονική κοινότητα. Αντίθετα, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η επιστήμη αντιμετωπίζει μια «υπαρξιακή κρίση». Πλήθος συμπτωμάτων έχει προκαλέσει αυτό το κλίμα απαισιοδοξίας. Το πιο εντυπωσιακό είναι η έλλειψη «ανατρεπτικής» έρευνας η οποία θα επέκτεινε αποφασιστικά τα όρια της ανθρώπινης γνώσης.Έρευνες και προβληματισμοίΒάσει μιας μετα-ανάλυσης εκατομμυρίων εργασιών και διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που δημοσιεύθηκαν σε διάστημα 60 ετών, μια μελέτη στο εξέχον περιοδικό Nature τον Ιανουάριο του 2023, ανέφερε ότι η έρευνα «γίνεται ολοένα και λιγότερο ανατρεπτική με το πέρασμα του χρόνου». Οι συγγραφείς εντόπισαν ισχυρά στοιχεία ότι «η πρόοδος επιβραδύνεται σε αρκετούς βασικούς τομείς» και ότι «τα άρθρα και οι πατέντες έχουν ολοένα και μικρότερη πιθανότητα...

Το «Παγκόσμιο Σχολείο του Κομμουνισμού 2026» διοργανώθηκε με μεγάλη επιτυχία στις αρχές Αυγούστου. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκδήλωση που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα η Επαναστατική Κομμουνιστική Διεθνής (RCI), με περισσότερα από 10.000 άτομα από όλο τον κόσμο να παρακολουθούν το Σχολείο, μεταξύ των οποίων 500 με φυσική παρουσία.Σύντροφοι και συντρόφισσες γραφτήκαν για να συμμετάσχουν στο Σχολείο από περισσότερες από 130 χώρες, ενώ 4.400 από αυτούς δήλωσαν την πρόθεσή τους να ενταχθούν στην RCI! Σε πολλές χώρες οργανώθηκαν συλλογικές προβολές και παράλληλες δραστηριότητες, όπως το «Σκανδιναβικό Σχολείο» στη Δανία και μια κατασκήνωση 130 συντρόφων του ελβετικού τμήματος της RCI στις Άλπεις.Το Παγκόσμιο Σχολείο χαρακτηρίστηκε από επαναστατική αισιοδοξία και ενθουσιασμό, κάτι που αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά στην οικονομική εξόρμηση, όπου συγκεντρώθηκαν για την ενίσχυση της δράσης της RCI περισσότερα από 700.000 ευρώ!«Διεθνείς προοπτικές» από τον Άλαν ΓουντςΤο Σχολείο άνοιξε με εισήγηση του Άλαν Γουντς για τις «Διεθνείς προοπτικές», ο οποίος ανέλυσε την ταραχώδη παγκόσμια κατάσταση μέσα στην οποία ζούμε. Ξεκίνησε παραλληλίζοντας τον κόσμο μας με τις τελευταίες ημέρες της αρχαίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και με τη χαοτική κατάρρευση της φεουδαρχίας. Όπως και τότε, ο κόσμος μοιάζει να βυθίζεται σε μία περίοδο πολέμων και λιμών, ενώ μια διεφθαρμένη, παρασιτική ελίτ συσσωρεύει προκλητικά πλούτη.Η κατάρρευση του...