Θεωρία - Ιστορία - Σελίδα 1

Φέτος, στις 14 Μαρτίου 2026, πέθανε σε ηλικία 96 ετών ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, Γιούργκεν Χάμπερμας.Με αφορμή τον θάνατό του, βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος η Σχολή της Φρανκφούρτης, της οποίας ο Χάμπερμας υπήρξε επιφανής συνεχιστής.Το κείμενο που ακολουθεί, είναι το δεύτερο μέρος ενός αναλυτικού άρθρου που γράφτηκε από το στέλεχος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς στη Βρετανία, Ντάνιελ Μόρλεϊ, τον Απρίλιο του 2023. Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση» (τεύχος 135, Απρίλιος 2026)Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος.Περιφρόνηση για την εργατική τάξηΕίναι σύνηθες να ακούμε από την ακαδημαϊκή «αριστερά» ότι «ο μαρξισμός είναι οικονομικά ή ταξικά αναγωγικός». Με αυτό εννοείται ότι ο Μαρξ, μονόπλευρα και μηχανιστικά, ανήγαγε όλα τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα σε οικονομικά αίτια και αγνόησε τον σημαντικό ρόλο του πολιτισμού και της ιδεολογίας στην Ιστορία. Φυσικά, αυτή είναι μια καρικατούρα του μαρξισμού, όπως εξήγησε πολύ καθαρά ο Ένγκελς με τα ακόλουθα λόγια: «Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της Ιστορίας, ο καθοριστικός παράγοντας στην Ιστορία, είναι, σε τελευταία ανάλυση, η παραγωγή και η αναπαραγωγή της πραγματικής ζωής. Ούτε ο Μαρξ, ούτε εγώ ισχυριστήκαμε ποτέ τίποτα παραπάνω. Αν κάποιος τώρα το διαστρεβλώνει αυτό έτσι που να προκύπτει πως ο οικονομικός παράγοντας είναι ο μοναδικά καθοριστικός, τότε μετατρέπει...

Φέτος, στις 14 Μαρτίου 2026, πέθανε σε ηλικία 96 ετών ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, Γιούργκεν Χάμπερμας.Με αφορμή τον θάνατό του, βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος η Σχολή της Φρανκφούρτης, της οποίας ο Χάμπερμας υπήρξε επιφανής συνεχιστής.Το κείμενο που ακολουθεί, είναι το πρώτο μέρος ενός αναλυτικού άρθρου που γράφτηκε από το στέλεχος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς στη Βρετανία, Ντάνιελ Μόρλεϊ, τον Απρίλιο του 2023. Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση» (τεύχος 134, Μάρτιος 2026)Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος.Η ιδέα ότι «η εργατική τάξη έχει διαφθαρεί» και ότι «είναι πολύ συντηρητική για να φέρει σε πέρας τη σοσιαλιστική επανάσταση», είναι ευρέως διαδεδομένη μεταξύ της λεγόμενης αριστερής διανόησης και των ηγετών της εδώ και πολύ καιρό. Αυτοί οι διανοούμενοι μας λένε ότι η σοσιαλιστική επανάσταση είναι «μη ρεαλιστική» και έχει «αποτύχει στο παρελθόν».Αυτό το παλιό «επιχείρημα» παρουσιάζεται πάντα σαν ολοκαίνουργιο. Στην πραγματικότητα, έχει επαναληφθεί από γενιά σε γενιά μικροαστών διανοουμένων. Όσοι θέλουν να δικαιολογήσουν τον δικό τους πολιτικό οπορτουνισμό πάντα βρίσκουν τον τρόπο να κατηγορήσουν την εργατική τάξη.Η Σχολή της Φρανκφούρτης, ή αλλιώς «Ινστιτούτο Κοινωνικής Έρευνας» έδωσε σε αυτές τις χρεοκοπημένες ιδέες την εντύπωση μιας πνευματικής αξιοπιστίας. Οι βασικοί στοχαστές της – ο Τέοντορ Αντόρνο (Γερμανία 11 Σεπτεμβρίου 1903 –...

Το άρθρο αυτό γράφτηκε από το μέλος της συντακτικής ομάδας της βρετανικής εφημερίδας The Communist και ηγετικό στέλεχος του βρετανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), Άνταμ Μπουθ. Περιεχόταν στο τεύχος αρ. 48 του τριμηνιαίου θεωρητικού περιοδικού της RCI, «In Defence of Marxism» (Ιανουάριος 2025).Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση», στο τεύχος 133 (Φεβρουάριος 2026) και στο θεωρητικό ένθετο «Κομμουνισμός».Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος, Πάτροκλος Ψάλτης.Εμπόδια στην πρόοδοΣε όλη την Ιστορία, λοιπόν, βλέπουμε πως οι εξελίξεις στην επιστήμη συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Θεμελιώδεις αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις μετασχηματίζουν ριζικά την κοινωνία και, μαζί μ’ αυτήν, όλες τις παλιές ιδέες και παραδόσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για ποιοτικά άλματα στην ανθρώπινη γνώση.Αλλά το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Όταν ένα οικονομικό σύστημα φτάνει σε αδιέξοδο, αυτό αντανακλάται σε κάθε πτυχή της ζωής, συμπεριλαμβανομένης και της επιστήμης. Οι κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις που προώθησαν την επιστημονική εξέλιξη μετατρέπονται στο αντίθετό τους. Ό,τι κάποτε ήταν προοδευτικό, γίνεται αντιδραστικό και οπισθοδρομικό.Στην ακμή της, η αστική τάξη επιδίωκε μια υλιστική κατανόηση του κόσμου, προς όφελος των οικονομικών της συμφερόντων. Αυτό έδωσε τεράστια ώθηση στην πρόοδο της επιστήμης. Η κινητήρια δύναμη του κέρδους και του ανταγωνισμού προκάλεσε μια κολοσσιαία ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Αλλά...

Το άρθρο αυτό γράφτηκε από το μέλος της συντακτικής ομάδας της βρετανικής εφημερίδας The Communist και ηγετικό στέλεχος του βρετανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), Άνταμ Μπουθ. Περιεχόταν στο τεύχος αρ. 48 του τριμηνιαίου θεωρητικού περιοδικού της RCI, «In Defence of Marxism» (Ιανουάριος 2025).Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση», στο τεύχος 133 (Φεβρουάριος 2026) και στο θεωρητικό ένθετο «Κομμουνισμός».Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος, Πάτροκλος Ψάλτης.Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεωνΠώς, λοιπόν, γενικά, η επιστημονική μέθοδος συμβάλλει στην προώθηση της επιστημονικής προόδου; Στο ανολοκλήρωτο έργο του Η Διαλεκτική της Φύσης, ο Ένγκελς μας δίνει τις γενικές γραμμές αυτής της εξελικτικής διαδικασίας. «Η μορφή εξέλιξης της φυσικής επιστήμης», εξηγεί, «είναι η υπόθεση.» Σε κάποιο σημείο, ωστόσο, περαιτέρω παρατηρήσεις και στοιχεία έρχονται σε αντιπαράθεση με την κοινώς αποδεκτή υπόθεση. «Από τη στιγμή αυτή και έπειτα», συνεχίζει ο Ένγκελς, «απαιτούνται νέες μέθοδοι ερμηνείας», ικανές να ενσωματώσουν τα πιο πρόσφατα δεδομένα.Η παλιά θεωρία δεν καταργείται πλήρως ή δεν καθίσταται άκυρη σε αυτή τη διαδικασία, αλλά ξεπερνιέται μέσω μιας διαλεκτικής άρνησης. Το νέο μοντέλο ενσωματώνει ό,τι είναι αληθινό από τον προκάτοχό του. Ταυτόχρονα, προχωρεί παραπέρα, παρέχοντας τη δυνατότητα να εξηγήσει ορθολογικά νέες παρατηρήσεις και να κάνει νέες , πιο ακριβείς προβλέψεις. Αυτή η προοδευτική συσσώρευση...

Το άρθρο αυτό γράφτηκε από το μέλος της συντακτικής ομάδας της βρετανικής εφημερίδας The Communist και ηγετικό στέλεχος του βρετανικού τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI), Άνταμ Μπουθ. Περιεχόταν στο τεύχος αρ. 48 του τριμηνιαίου θεωρητικού περιοδικού της RCI, «In Defence of Marxism» (Ιανουάριος 2025).Η ελληνική μετάφραση δημοσιεύθηκε στην «Κομμουνιστική Επανάσταση», στο τεύχος 133 (Φεβρουάριος 2026) και στο θεωρητικό ένθετο «Κομμουνισμός».Μετάφραση-επιμέλεια: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος, Πάτροκλος Ψάλτης.Η επιστήμη βρίσκεται σε στασιμότητα. Τα χρηματιστήρια έχουν απογειωθεί εξαιτίας του θορύβου γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (AI), και τα ΜΜΕ ανακοινώνουν συχνά «επαναστατικές» ανακαλύψεις. Αλλά αυτή η αισιοδοξία δεν αντανακλάται στην επιστημονική κοινότητα. Αντίθετα, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η επιστήμη αντιμετωπίζει μια «υπαρξιακή κρίση». Πλήθος συμπτωμάτων έχει προκαλέσει αυτό το κλίμα απαισιοδοξίας. Το πιο εντυπωσιακό είναι η έλλειψη «ανατρεπτικής» έρευνας η οποία θα επέκτεινε αποφασιστικά τα όρια της ανθρώπινης γνώσης.Έρευνες και προβληματισμοίΒάσει μιας μετα-ανάλυσης εκατομμυρίων εργασιών και διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που δημοσιεύθηκαν σε διάστημα 60 ετών, μια μελέτη στο εξέχον περιοδικό Nature τον Ιανουάριο του 2023, ανέφερε ότι η έρευνα «γίνεται ολοένα και λιγότερο ανατρεπτική με το πέρασμα του χρόνου». Οι συγγραφείς εντόπισαν ισχυρά στοιχεία ότι «η πρόοδος επιβραδύνεται σε αρκετούς βασικούς τομείς» και ότι «τα άρθρα και οι πατέντες έχουν ολοένα και μικρότερη πιθανότητα...

Το Παγκόσμιο Σχολείο Κομμουνισμού 2026 ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία στις 7/8. Ήταν η μεγαλύτερη εκδήλωση που έχει πραγματοποιήσει ποτέ η Επαναστατική Κομμουνιστική Διεθνής (RCI). Περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι από όλο τον κόσμο παρακολούθησαν το Σχολείο, μεταξύ των οποίων 500 με φυσική παρουσία.Σύντροφοι και συντρόφισσες γραφτήκαν για να συμμετάσχουν στο Σχολείο μας από περισσότερες από 130 χώρες, με 4.400 από αυτούς να δηλώνουν την πρόθεση τους να ενταχθούν στην RCI.Σύντροφοι οργάνωσαν συλλογικές προβολές του Παγκόσμιου Σχολείου από το Ντάλας μέχρι το Δελχί, με εκατοντάδες ανθρώπους να συμμετέχουν. Στη Δανία, οι σύντροφοι οργάνωσαν ένα «Σκανδιναβικό Σχολείο» για την παρακολούθηση του Παγκόσμιου Σχολείου, πλαισιωμένο από αθλητισμό, μουσική και δραστηριότητες. Το ελβετικό τμήμα της RCI οργάνωσε μία κατασκήνωση με 130 άτομα στις Άλπεις από όπου παρακολούθησαν τις συζητήσεις του Παγκόσμιου Σχολείου.Το Παγκόσμιο Σχολείο χαρακτηρίστηκε από επαναστατική αισιοδοξία και αποφασιστικότητα, ακριβώς επειδή ήταν ένα σχολείο ξεκάθαρων ιδεών και προοπτικών.Το σύνθημα του σχολείου ήταν «Η δύναμη των ιδεών». Σε διάστημα μιας εβδομάδας συζητήσεων, καλύφθηκαν περισσότερα από 20 διαφορετικά θέματα που μεταδόθηκαν ζωντανά σε ολόκληρο τον κόσμο.Το Παγκόσμιο Σχολείο Κομμουνισμού αναμφίβολα θα αποδειχθεί εφαλτήριο για την περαιτέρω ανάπτυξη της RCI, καθώς θέτουμε ως άμεσο στόχο να γίνουμε 10.000 οργανωμένοι επαναστάτες κομμουνιστές και κομμουνίστριες διεθνώς.Ίσως κανένα άλλο...

Πέρασαν πλέον 20 χρόνια από το καλοκαίρι του 2006, όταν ο Τεντ Γκραντ άφησε την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 93 ετών. Ο σπουδαίος αυτός επαναστάτης κομμουνιστής πολιτικός και θεωρητικός, πέθανε στις 20 Ιουλίου 2006 στη Βρετανία, στο Λονδίνο. Η πλούσια σε αγώνες και συνεισφορά στα κομμουνιστικά ιδανικά ζωή του, είχε ξεκινήσει στις 9 Ιουλίου 1913 στη Νότια Αφρική, σ’ ένα προάστιο του Γιοχάνεσμπουργκ, το Τζέρμινστον. Το αληθινό του όνομα ήταν Άιζακ Μπλανκ. Ο πατέρας του, Μαξ Μπλανκ, ήταν Λιθουανός-Εβραίος, γεννημένος στην πόλη Ταουραγκέ της Λιθουανίας και η μητέρα του, Αντέλ Μπλανκ, ήταν Γαλλίδα, γεννημένη στο Παρίσι.Πώς έγινε κομμουνιστήςΟ μικρός Άιζακ εμπνεύστηκε από τα ιδανικά της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία και έγινε κομμουνιστής μόλις στα 15 του χρόνια. Στην ιδεολογική του διαμόρφωση σημαντικό ρόλο έπαιξε ο Ραλφ Λι, μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Νότιας Αφρικής, ο οποίος είχε διαγραφεί ως υποστηριχτής των γνήσιων μαρξιστικών ιδεών που υπερασπιζόταν ο Λέον Τρότσκι ενάντια στη σταλινική γραφειοκρατία και τον διαβρωτικό ρόλο της στην ΕΣΣΔ και την Κομμουνιστική Διεθνή.Η οικογενειακή ζωή της οικογένειας Μπλανκ διαλύθηκε νωρίς, γεγονός που επηρέασε την πολιτική μοίρα του νεαρού Άιζακ. Οι γονείς του πήραν διαζύγιο, όταν ο Άιζακ ήταν ακόμα σε πολύ μικρή ηλικία, και ο πατέρας του εγκατέλειψε...

Το κείμενο των Ραλφ Λι (1) και Τεντ Γκραντ (2) που ακολουθεί το δημοσιεύουμε με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από την κορύφωση της Ισπανικής Επανάστασης (1931-1939), τον Ιούλιο του 1936. Αυτός ήταν ο μήνας στον οποίο η αντίσταση των Ισπανών εργατών στο φασιστικό πραξικόπημα του στρατηγού, Φρανθίσκο Φράνκο, μετέτρεψε την πανεθνική πολιτική κρίση σε ανοιχτή σοσιαλιστική επανάσταση. Οι εργάτες πήραν τα όπλα και άρχισαν να λειτουργούν τα εργοστάσια σε καθεστώς εργατικού ελέγχου και αυτοδιαχείρισης. Μαζί με τους φτωχούς αγρότες κολεκτιβοποίησαν τη γη και δημιούργησαν στοιχεία δυαδικής εξουσίας (πολιτοφυλακές, εργατικές επιτροπές).Το κείμενο γράφτηκε το δίμηνο Μαΐου-Ιουνίου 1938 και αποτελούσε τον πρόλογο σε μια μπροσούρα που εξέδωσε τότε η Εργατική Διεθνιστική Ένωση (WIL) στη Βρετανία και περιείχε το κείμενο του Λέον Τρότσκι για την Ισπανική Επανάσταση, με τίτλο «Μαθήματα από την Ισπανία - Η Τελευταία Προειδοποίηση». Αυτό το κείμενο του Τρότσκι είχε γραφτεί στο Μεξικό, στις 17 Δεκεμβρίου 1937, και είναι ίσως το κορυφαίο και πιο συμπυκνωμένο του κείμενο σχετικά την Ισπανική Επανάσταση. Ολόκληρο μπορείτε να το βρείτε στην ιστοσελίδα μας στην ακόλουθη διεύθυνση: https://marxismos.com/mathimata-ispania-teleutaia-proeidopoiisi/Η βρετανική τροτσκιστική οργάνωση WIL, της οποίας ηγέτες ήταν οι δύο συγγραφείς του προλόγου, υπήρξε η ιστορική μήτρα της σημερινής Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς (RCI) και ο...

Η ριζοσπαστικοποίηση των μαζών, ο πόλεμος και η ανατροπή του Λουδοβίκου. Ομιλητής: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος. Ακούστε το επεισόδιο εδώ.

Η δράση του Τεντ Γκραντ πριν και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι βασικές διαφωνίες του με την ηγεσία της 4ης Διεθνούς. Ομιλητής: Σταμάτης Καραγιαννόπουλος. Ακούστε το επεισόδιο στο Spotify εδώ και στο YouTube εδώ.