Όταν ξεκίνησε η Επανάσταση των Φλαμίνγκο πριν από πέντε μήνες, οι αλβανικές μάζες κατέβηκαν στους δρόμους με τη σαφή πρόθεση να διατηρήσουν τις διαμαρτυρίες ειρηνικές. Όμως, πέντε μήνες αργότερα, ελάχιστα πράγματα είχαν επιτευχθεί. Καθώς το κίνημα άρχισε να υποχωρεί, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα συνέχισε να συκοφαντεί τους διαδηλωτές ως «ξένους πράκτορες», σε μια προσπάθεια να τους απαξιώσει και να κάμψει το ηθικό τους
Ωστόσο, τις τελευταίες δέκα ημέρες, αντλώντας έμπνευση από την εξέγερση στη Γαλλία, οι φοιτητές και η νεολαία της Αλβανίας έδωσαν νέα πνοή στο κίνημα. Κατέβηκαν στους δρόμους, συνεχίζοντας με τα συνθήματα της Επανάστασης των Φλαμίνγκο: «Ο Ράμα στη φυλακή, ο [ηγέτης της αντιπολίτευσης] Μπερίσα στη φυλακή!» και «Η Αλβανία ανήκει στους Αλβανούς, θάνατος στους προδότες!».
Ωστόσο, στο προσκήνιο έχει αναδειχθεί και ένα ακόμη αίτημα: «Η Αλβανία θέλει επανάσταση».
Όταν η νεολαία ξυπνά, το κράτος τρέμει
Ύστερα από πέντε μήνες ειρηνικών διαμαρτυριών νωρίτερα φέτος, οι φοιτητές επέστρεψαν στις πανεπιστημιουπόλεις τους με την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους, μόνο και μόνο για να βρουν τις ίδιες ετοιμόρροπες συνθήκες και τις ίδιες δυσοίωνες προοπτικές που είχαν αφήσει πίσω τους.
Πλημμύρισαν τους δρόμους, ενώνοντας τις δυνάμεις τους με τους διαδηλωτές που βρίσκονταν ήδη εκεί. Αμέσως βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις μονάδες καταστολής της αστυνομίας. Οι διαδηλωτές άρχισαν να ξηλώνουν πέτρες από τα πλακόστρωτα δρομάκια για να τα εκσφενδονίσουν εναντίον των αστυνομικών, οι οποίοι απάντησαν με δακρυγόνα, υδροφόρες και γκλομπ.
Την επόμενη ημέρα, στις 14 Οκτωβρίου, το κτίριο του υπουργείου Παιδείας τυλίχθηκε στις φλόγες. Εκατοντάδες φοιτητές συνέχισαν να συγκεντρώνονται έξω από το υπουργείο, ξηλώνοντας τα κοντινά κιγκλιδώματα και χρησιμοποιώντας τα για να αποκλείσουν τους δρόμους. Με αυτή την κλιμάκωση, η αστυνομία άρχισε να χρησιμοποιεί πλαστικές σφαίρες εναντίον των διαδηλωτών, οι οποίοι απάντησαν με τούβλα και πυροτεχνήματα.
Η δυσανάλογη κρατική βία έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αποφασιστικότητα της νεολαίας. Ένα βίντεο έγινε viral, στο οποίο ένας νεαρός φοιτητής σέρνεται από την αστυνομία, με το σπασμένο του πόδι να κρέμεται στον αέρα. Όμως, αυτό δεν συμβαίνει επειδή οι νέοι που βρίσκονται στους δρόμους είναι «χούλιγκαν» που ψάχνουν για «φασαρίες» όπως ισχυρίζεται ο Ράμα. Αυτοί οι φοιτητές είχαν κάνει καθημερινές κινητοποιήσεις επί πέντε μήνες, φωνάζοντας τα αιτήματά τους σε ειρηνικές διαμαρτυρίες που δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα. Όπως το έθεσε ένας διαδηλωτής:
«Για 135 ημέρες διαδηλώναμε χωρίς μάσκες. Όταν, όμως, η κυβέρνηση δεν μας δίνει τίποτα ως απάντηση, τι υποτίθεται ότι πρέπει να κάνουμε εμείς, η νεολαία;»
Το κίνημα εξαπλώνεται
Την τελευταία εβδομάδα, έχουν δεχθεί επιθέσεις περισσότερα κυβερνητικά κτίρια και αστυνομικά τμήματα. Όταν παίρνουν συνεντεύξεις από διαδηλωτές —πολλοί από τους οποίους είναι μόλις 14 ετών—, αρκετοί αποκαλύπτουν ότι δεν είναι καν φοιτητές. Όταν ερωτώνται γιατί δεν πηγαίνουν πλέον στο σχολείο, όλοι δίνουν την ίδια απάντηση: ποιο το νόημα;
Αυτοί οι έφηβοι έχουν δει τι τους περιμένει στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας: τη η διαφθορά. Έχουν αποδεχτεί ότι θα καταλήξουν να μεταναστεύσουν αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Γιατί, λοιπόν, να σπαταλούν χρόνο στο σχολείο;
Δεν είναι, επομένως, περίεργο που οι διαδηλώσεις ξεπέρασαν τα όρια των Τιράνων και των πανεπιστημιακών φοιτητών τους. Πολύ γρήγορα, μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης άρχισαν να σπάνε τις πύλες των σχολείων τους, εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους προς τα πανεπιστήμια, επειδή γνώριζαν ότι τους περιμένουν οι ίδιες δυσοίωνες προοπτικές.
Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, οι διαδηλώσεις είχαν εξαπλωθεί πολύ πέρα από την πρωτεύουσα, στο Ελμπασάν, στη Σκόδρα και στην Κορυτσά. Αφού παρακολούθησαν τους φοιτητές να συμμετέχουν σε αλλεπάλληλες συγκρούσεις στους δρόμους, οι καθηγητές και οι πανεπιστημιακοί άρχισαν να συμμετέχουν και οι ίδιοι στις κινητοποιήσεις, για πρώτη φορά από την έναρξη του κινήματος.
Οι μεγαλομανείς αυταπάτες του Ράμα
Από την αρχή της Επανάστασης των Φλαμίνγκο, ο Ράμα έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να απαξιώσει το κίνημα και να κάμψει το ηθικό των συμμετεχόντων. Ελπίζει ότι, κατηγορώντας τους διαδηλωτές ως «ξένους πράκτορες» και τρομοκρατώντας τους ώστε να υποταχθούν μέσω της βάναυσης καταστολής, θα μπορέσει να προσποιηθεί ότι όλα βαίνουν καλώς στην Αλβανία, ώστε να μη διακινδυνεύσει την ένταξη της χώρας στην ΕΕ.
Όμως, τα συνθήματα της νεολαίας στους δρόμους έχουν επιστρέψει για να τον στοιχειώσουν. Ο Ράμα επιστρατεύει κάθε δυνατό μέσο στην προσπάθειά του να επαναφέρει τους δρόμους της Αλβανίας στην κανονικότητα, αλλά τίποτα από το οπλοστάσιό του δεν έχει αποδώσει. Το μοναδικό πράγμα που θα μπορούσε να βγάλει τη νεολαία από τους δρόμους είναι ακριβώς εκείνο που ο αλβανικός καπιταλισμός δεν έχει την πολυτέλεια να της προσφέρει: ένα μέλλον. Έτσι, ο Ράμα έχει καταφύγει στο να κρατιέται στην εξουσία απεγνωσμένα από το μαστίγιο της αντεπανάστασης.
Στις 19 Οκτωβρίου, ο Ράμα παραχώρησε συνέντευξη Τύπου μαζί με ανώτερα στελέχη της κρατικής αστυνομίας, κατά την οποία ανακοίνωσε ότι, ως ανταμοιβή για την «αντοχή, την αυτοθυσία και το θάρρος» που επέδειξαν, οι μηνιαίοι μισθοί των αστυνομικών θα αυξηθούν στα 2.500 ευρώ μέσα στο επόμενο έτος.
Καθώς οι διαδηλωτές τούς καταγγέλλουν τους αστυνομικούς ως μισθοφόρους και ανθρώπινες ασπίδες του κράτους, το ηθικό των αστυνομικών βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο. Ενώ ο Ράμα μιλούσε για την τεράστια πίεση που υφίστανται οι αστυνομικοί, η κάμερα περιηγήθηκε στην αίθουσα, δείχνοντας αξιωματούχους με μαυρισμένα μάτια και πρόσωπα καλυμμένα με επιδέσμους.
Αυτή η αντίδραση, όμως, δεν έκανε τίποτε άλλο παρά να ρίξει λάδι στη φωτιά της οργής που φουντώνει στους δρόμους, καθώς οι απλοί Αλβανοί εξακολουθούν να είναι ανάμεσα στους φτωχότερους στην Ευρώπη. Η νεολαία αντιλαμβάνεται ότι αυτό δεν αποτελεί ένδειξη ισχύος του κράτους, αλλά αδυναμίας. Όπως το έθεσε ένας νεαρός διαδηλωτής:
«Για την αστυνομία έχω μια ερώτηση: είστε έτοιμοι να δώσετε τη ζωή σας για 2.500 ευρώ; Γιατί, μα τω Θεώ τον Θεό, εμείς είμαστε έτοιμοι να δώσουμε τη ζωή μας για την Αλβανία».
Το βασικό όπλο των διαδηλωτών είναι οι πέτρες που έχουν ξηλώσει από τα πλακόστρωτα των δρόμων. Καθώς ο πρωθυπουργός ξεμένει από επιλογές, φαίνεται πως είναι διατεθειμένος να καταστρέψει κυριολεκτικά τα ίδια τα θεμέλια της Αλβανίας για να φιμώσει τους διαδηλωτές. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, εκσκαφείς έχουν σταλεί στα Τίρανα για να ξηλώσουν τα πεζοδρόμια σε μια προσπάθεια να αφοπλιστούν οι φοιτητές.
Η εξέγερση της Γενιά Z
Όπως έχουμε δει στα κινήματα στη Γαλλία, η βία που εξαπολύεται εναντίον των νεαρών διαδηλωτών προκαλεί τη συμπάθεια και την αγανάκτηση ευρύτερων στρωμάτων της εργατικής τάξης.
Καθώς όλο και περισσότεροι νέοι Αλβανοί υφίστανται κατάγματα στα άκρα τους και καταδιώκονται στους δρόμους από αστυνομικά οχήματα, πλατύτερα στρώματα εργαζομένων εξοργίζονται και ριζοσπαστικοποιούνται. Όπως δήλωσε μια ηλικιωμένη γυναίκα σε συνέντευξή της:
«Κάντε ολόκληρη την Αλβανία να πάρει φωτιά, μαζί με την αστυνομία. Αν πεθάνει η νεολαία, θα πεθάνουμε κι εμείς μαζί της. Να φύγει αμέσως ο Έντι Ράμα. Να φύγει αμέσως ο Μπερίσα. Η νεολαία θα περιμένει στη σειρά. Ας αναλάβουν το κράτος οι νέες γενιές! […] Αυτοί οι εγκληματίες! Μα τω Θεώ, μακάρι να πεθάνουν όλοι».
Το καθεστώς του Ράμα έχει γονατίσει. Για κάθε πέτρα που απομακρύνει από τα πεζοδρόμια, η νεολαία έχει ήδη αρχίσει να προετοιμάζει εκατοντάδες βόμβες μολότοφ. Η αδυναμία του αλβανικού κράτους δεν αποτελεί πλέον αντικείμενο συζήτησης. Το ερώτημα είναι: τι θα συμβεί αν πέσει ο Ράμα;
Η νεολαία δεν απαιτεί απλώς την πτώση του Ράμα, θέλει να ανατρέψει ολόκληρο το πολιτικό κατεστημένο. Και καθώς συνεχίζει να χτυπά τις πόρτες του κοινοβουλίου με αυτοσχέδιους πολιορκητικούς κριούς, αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να μείνει αναπάντητο. Τμήματα του κινήματος έχουν αρχίσει να προωθούν την ιδέα ενός κόμματος με επικεφαλής φοιτητές, αποτελούμενου από απλούς Αλβανούς, κάτι το οποίο έκαναν οι φοιτητές στη Σερβία.
Ένα νέο πολιτικό κόμμα είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται, αλλά πρέπει να είναι ένα κόμμα εντελώς διαφορετικού τύπου από τα παλιά κόμματα: ένα επαναστατικό όχημα για τις μάζες και όχι ένας μηχανισμός οργανωμένου πελατειακού συστήματος και διαφθοράς.
Πρέπει να διαφοροποιηθεί αποφασιστικά από αυτά με δύο τρόπους.
Πρώτον, μέσω του προγράμματός του, το οποίο πρέπει να βασίζεται στη ρήξη με τον καπιταλισμό και να εξασφαλίζει μέλλον στη νεολαία, εθνικοποιώντας τον παράνομα αποκτημένο πλούτο των ιμπεριαλιστών και των ανθρώπων τους, της αλβανικής αστικής τάξης.
Δεύτερον, μέσω ενός σαφούς προσανατολισμού προς την εργατική τάξη, τη μόνη τάξη που έχει συμφέρον να διεξαγάγει μέχρι τέλους τον αγώνα ενάντια στα αφεντικά. Η εργατική τάξη πρέπει να ενταχθεί σε ένα τέτοιο κόμμα.
Όπως έχουμε δει με τους ηγέτες των φοιτητών σε άλλες χώρες κατά τις εξεγέρσεις της Γενιάς Z, αν αυτά τα κινήματα δεν έρθουν σε ρήξη με το σύστημα, το παλιό κατεστημένο διαθέτει πολλούς τρόπους για να τα αφομοιώσει στον δικό του μηχανισμό. Η ιστορική κρίση της ανθρωπότητας έχει για ακόμη μία φορά περιοριστεί στην κρίση της επαναστατικής ηγεσίας.
Μπέλα Σαλγιάνι