Η ενοχοποίηση των ιδεολογικών αρχών για ήττες που προκάλεσε η σταλινική και σοσιαλδημοκρατική τους διαστρέβλωση (βλ. καπιταλιστική παλινόρθωση στην ΕΣΣΔ και εκλογική πανωλεθρία του «σημιτικού» ΣΥΝ το 1993 αντίστοιχα), μας προϊδεάζει για μια οπορτουνιστική πολιτική στάση του συγγραφέα ως φοιτητή πλέον, στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου από το ακαδημαϊκό έτος 1993-1994. Είναι η περίοδος που, σύμφωνα με τα δικά του λόγια, «…στα Πανεπιστήμια η ΔΑΠ έγινε κυρίαρχη, “προσφέροντας” στους ψηφοφόρους τις σημειώσεις, εκδρομές στη Μύκονο και πάρτι στα μεγάλα κλαμπ (σελ. 44)».
Πού «στεκόταν» πολιτικά και κομματικά ο Αλέξης Τσίπρας κατά την εισαγωγή του στη σχολή; Στη δύσκολη αυτή φάση που το κόμμα του βρίσκεται εκτός Βουλής, εκείνος που είχε δικαιολογήσει την αποστρατεία του από τα κομματικά καθήκοντα την προηγούμενη μεταβατική χρονιά επικαλούμενος την έλλειψη «κοινωνικού χώρου αναφοράς», παρότι πλέον αποκτά έναν τέτοιο χώρο, εμφανίζει και πάλι τον εαυτό του πλήρως αδρανοποιημένο κομματικά.
Γενικότερα στην αφήγησή του, η κομματική ένταξη και δράση στον ΣΥΝ εμφανίζει μια ανεξήγητη ανάπαυλα, ένα κενό, από την εισαγωγή του στο ΕΜΠ το 1993 μέχρι και τις παραμονές των εθνικών εκλογών του 1996. Εμφανίζει τον εαυτό του να ασχολείται αποκλειστικά με τον φοιτητικό συνδικαλισμό και να συμμετέχει, χωρίς δημόσια επίκληση κομματικής ταμπέλας, σε μια νεοσύστατη, «ανεξάρτητη» αριστερή παράταξη της σχολής του, τον «Εγκέλαδο». Γράφει σχετικά τα εξής: «Στη σχολή των Πολιτικών Μηχανικών ωστόσο, απέναντι στην ηγεμονία της ΔΑΠ είχε μόλις δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο προοδευτικό σχήμα, με πρωτοβουλία μιας παρέας τελειόφοιτων. Δεν άργησαν να με προσεγγίσουν και να με πείσουν να αναλάβω την ευθύνη του σχήματος (σελ. 44)».
Ωστόσο, από τη στιγμή που στην «Ιθάκη» δεν αναφέρεται πουθενά ότι αποχώρησε από τον ΣΥΝ, είμαστε υποχρεωμένοι να θεωρήσουμε ότι ο νεαρός Αλέξης, ενώ συμμετέχει στον «Εγκέλαδο», παραμένει ένα οργανωμένο μέλος του κόμματος. Πρόκειται μάλιστα, όπως δεν πρέπει να ξεχνάμε, για ένα μέλος – ορθότερα για ένα στέλεχος – το οποίο, σύμφωνα με την ίδια την αφήγησή του, πριν από μόλις δύο χρόνια συμμετείχε στο Κεντρικό Συντονιστικό Όργανο των Νέων του ΣΥΝ.
Επιπλέον, υπάρχει ένα αδιαμφισβήτητο, αντικειμενικό γεγονός που μαρτυρά ότι στο διάστημα αυτό ο Αλέξης Τσίπρας συνέχισε να λειτουργεί ως στέλεχος του ΣΥΝ στα πανεπιστήμια: η εκλογή του στο Κεντρικό Συμβούλιο (Κ.Σ.) της ΕΦΕΕ (Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας) το 1995 μέσω του ψηφοδελτίου των ΕΡΑΣ (Εναλλακτικά Ριζοσπαστικά Αριστερά Σχήματα). Και οφείλουμε να τονίσουμε ότι προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι ο συγγραφέας στην «Ιθάκη» αποσιωπά πλήρως αυτή τη συμμετοχή του στο Κ.Σ. της ΕΦΕΕ. Προφανώς, αυτή είναι κάτι που δεν εξυπηρετεί το αφήγημα που θέλει να περάσει στον αναγνώστη. Όμως, αντίθετα, εξυπηρετεί την υπόθεση της ιστορικής αλήθειας. Αυτή μπορεί να μην έχει ουσιαστική αξία για τον συγγραφέα, αλλά έχει τη μεγαλύτερη σημασία για τον αναγνώστη, ώστε να κρίνει την ίδια την ηθική και πολιτική ποιότητα του συγγραφέα.
Τα πειστήρια για τη θητεία του Αλέξη Τσίπρα στο ανώτατο φοιτητικό όργανο είναι αδιαμφισβήτητα: περιλαμβάνεται ρητά στο επίσημο πολιτικό του βιογραφικό, το οποίο περιέχεται στο Αρχείο Βιογραφιών του ΑΠΕ-ΜΠΕ όπως αναπαράγεται σταθερά σε όλες τις επίσημες καταγραφές της κοινοβουλευτικής του πορείας (π.χ. βλ. https://vouliwatch.gr/mp/tsipras-alexios). Η θητεία του αυτή εξάλλου επιβεβαιώνεται και από άλλες δημόσιες μαρτυρίες, με χαρακτηριστική εκείνη του τότε συμφοιτητή και μέλους του Κ.Σ. της ΕΦΕΕ, Βασίλη Οικονόμου, σε συνέντευξή του (εφημερίδα «Espresso», 3/12/2017, https://www.espressonews.gr/politiki/106073/vasilis-ikonomou-tin-ellada-ti-diik/), όπου δήλωσε χαρακτηριστικά: «Στο τελευταίο Κεντρικό Συμβούλιο της ΕΦΕΕ, το 1995, ήμουν εγώ, ο Αλέξης Τσίπρας και ο Παύλος Πολάκης μαζί».
Πώς όμως και γιατί αποδεικνύεται αυτή η σύνδεση της θέσης στο Κ.Σ. της ΕΦΕΕ με την ιδιότητα του ηγετικού στελέχους του ΣΥΝ; Καταρχάς, να διευκρινίσουμε ότι τα ΕΡΑΣ είχαν ιδρυθεί το 1989 ως μια χαλαρή πανελλαδική ομοσπονδία αυτόνομων, αριστερών και οικολογικών ομάδων στα πανεπιστήμια. Ο νεοσύστατος «Εγκέλαδος» στον οποίο συμμετείχε ο νεαρός Αλέξης με την εισαγωγή στη σχολή του, εντάχθηκε αμέσως σε αυτές το 1993, αποτελώντας το σχήμα τους στη σχολή των Πολιτικών Μηχανικών. Τα ΕΡΑΣ, παρά τη διακηρυγμένη «ανεξαρτησία» τους, χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά από τον ΣΥΝ ως ο κεντρικός, επίσημος βραχίονας για την καταγραφή της φοιτητικής του επιρροής και την προώθηση στελεχών του στα ανώτατα όργανα του φοιτητικού κινήματος.
Η εκλογή του Αλέξη Τσίπρα στο Κ.Σ. της ΕΦΕΕ μέσω του ψηφοδελτίου των ΕΡΑΣ τεκμηριώνει την οργανική σύνδεσή του με την κεντρική πολιτική στρατηγική του ΣΥΝ στα πανεπιστήμια, γιατί οι έδρες στο όργανο αυτό δεν προέκυπταν από μεμονωμένες σχολές, αλλά από την κεντρική, πανελλαδική άθροιση των ψήφων που συγκέντρωνε η κάθε παράταξη. Η τελική εμφάνιση του ονόματος του Αλέξη Τσίπρα στη λίστα των εκλεγμένων μελών του Κ.Σ. προϋπέθετε τη συγκέντρωση των διάσπαρτων ψήφων των ΕΡΑΣ από όλη την Ελλάδα και την επίσημη κατάθεση του ονόματός του στο κεντρικό ψηφοδέλτιο της ομοσπονδίας. Αυτή η διαδικασία ελεγχόταν πλήρως από τους κεντρικούς κομματικούς μηχανισμούς, αποδεικνύοντας ότι η εκλογή του ήταν το αποτέλεσμα μια σχετικής κομματικής ανάθεσης. Προϋπέθετε έναν κεντρικό συντονισμό, τον οποίο μπορούσε να διευθύνει (παρασκηνιακά) μόνο ο πυρήνας ενός κομματικού μηχανισμού. Στην προκειμένη περίπτωση, αυτή που έκανε τον κεντρικό συντονισμό και τη μοιρασιά των εδρών ήταν η Γραμματεία και τα στελέχη της ΕΑΝ (Ένωση Αριστερών Νέων), η οποία είχε ιδρυθεί το 1994 και αποτελούσε την προκάτοχο της κατοπινής Νεολαίας ΣΥΝ.
Η τοποθέτηση του Τσίπρα στην ηγεσία της ΕΦΕΕ αποδείκνυε λοιπόν, ότι η διακηρυγμένη «αυτονομία» του «Εγκέλαδου» αποτελούσε απλώς την τοπική «βιτρίνα» της σχολής του, τη στιγμή που σε κεντρικό επίπεδο ο ίδιος λειτουργούσε ως ο επίσημος, ενεργός διαχειριστής της γραμμής του ΣΥΝ στο φοιτητικό κίνημα. Γενικότερα, οι ΕΡΑΣ στα αμφιθέατρα διαλαλούσαν «αυτονομία» στους ανένταχτους φοιτητές, αλλά στο παρασκήνιο της ΕΦΕΕ λειτουργούσαν ως η επίσημη, ενιαία φοιτητική καταγραφή του Συνασπισμού, με την ΕΑΝ να κρατά τα οργανωτικά ηνία. Άλλωστε και ο Οικονόμου στην προαναφερθείσα συνέντευξη, επιβεβαίωσε παραστατικά την κομματική ιδιότητα του νεαρού Αλέξη το 1995, λέγοντας ότι συμμετείχε στο Κ.Σ. της ΕΦΕΕ ως ένα «νέο φιντανάκι του Συνασπισμού».
Η απάντηση στο αυτονόητο ερώτημα γιατί ο συγγραφέας επιχειρεί μεθοδικά να κρύψει την κομματική του ιδιότητα κατά τα χρόνια αυτά, φτάνοντας να αποσιωπά ακόμα και τη συμμετοχή του στο Κ.Σ. της ΕΦΕΕ, εμπίπτει ασφαλώς στη σφαίρα των πολιτικών εκτιμήσεων. Η δική μας εκτίμηση, τεκμηριωμένη από τα γεγονότα και τη γενικότερη μέθοδο συγγραφής της «Ιθάκης», είναι ότι αυτό το κάνει κυρίως γιατί έχει ανάγκη να εμφανίσει για τον εαυτό του από μικρή ηλικία μια τάση για πολιτικά επιτεύγματα που να στοιχειοθετούν τη διαβόητη θεωρία της «χαρισματικότητας», της οποίας ασφαλώς ο ίδιος είναι ο φανατικότερος υποστηρικτής και θιασώτης. Αυτό το είδαμε ήδη έντονα στην περιγραφή των εφηβικών του χρόνων και της δράσης του στο μαθητικό κίνημα κ.λπ. Έτσι, και στα φοιτητικά πλέον χρόνια, θέλει να εμφανίσει το υψηλό εκλογικό ποσοστό του «Εγκέλαδου» στις φοιτητικές εκλογές, ενός από τα πιο επιτυχημένα σχήματα των ΕΡΑΣ πανελλαδικά, ως μια προσωπική και όχι κομματική επιτυχία.
Συνεχίζεται
Σταμάτης Καραγιαννόπουλος