Αυτή η γνωστή φράση, για την προέλευση (κινεζική ή βρετανική) και το νόημα (κατάρα ή ευχή) της οποίας πολλοί φιλόλογοι ακόμα προβληματίζονται, συμπυκνώνει την ουσία των διεθνών και εγχώριων εξελίξεων κατά τον πρώτο μήνα του 2026. Ο θυελλώδης αυτός μήνας, στο μυαλό κάθε ανθρώπου που εμφορείται από ευγενή αισθήματα για την πάσχουσα εργαζόμενη ανθρωπότητα, γέννησε εύλογα και κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον. Τα σημαντικότερα από αυτά, θα προσπαθήσουμε να τα απαντήσουμε όσο πιο συνοπτικά γίνεται, στο «σφιχτό» πλαίσιο που διαμορφώνει ο διαθέσιμος χώρος για το Κύριο άρθρο της εφημερίδας μας.
Ποια είναι η βαθύτερη αιτία για την παρούσα παγκόσμια «αναστάτωση» που τείνει να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για τον μεταπολεμικό κόσμο;
Τα ταραχώδη κοινωνικοπολιτικά φαινόμενα όπως αυτά που εξελίσσονται στις μέρες μας, έχουν πάντα υλικές τελικές αιτίες. Η τραχεία και κυνική πολιτική του Ντ. Τραμπ είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία της παρούσας φάσης «αναστάτωσης» στις διεθνείς σχέσεις. Η αιτία είναι η όξυνση των διεθνών καπιταλιστικών-ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών που προκύπτει από την ισχνή πλέον αύξηση της «πίττας» των αγορών, η οποία αντανακλάται σε μια κλιμάκωση της επιβράδυνσης στην παγκόσμια οικονομία.
Ενδεικτικά, στις παλιές καπιταλιστικές βιομηχανικές δυνάμεις, στις λεγόμενες «G7» (ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία, Καναδάς, Γαλλία, Βρετανία, Ιταλία), από έναν ετήσιο μέσο όρο ανάπτυξης 4-5% κατά τη δεκαετία 1965-1975 (Πηγές: Παγκόσμια Τράπεζα και ΔΝΤ) φτάσαμε σε ένα μόλις 1,5-2% κατά τη δεκαετία που μόλις έληξε (2015-2025). Και η όξυνση των διεθνών καπιταλιστικών – ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών γίνεται ισχυρότερη, καθώς εκδηλώνεται πλέον και μια επίσης σοβαρή επιβράδυνση στη νέα βιομηχανική υπερδύναμη, την Κίνας, η οποία από έναν ετήσιο μέσο όρο ανάπτυξης 9,5-10% κατά τη δεκαετία 2005-2015, έπεσε στο 5,5- 6% τη δεκαετία 2015-2025.
Ποιες οι άμεσες προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας;
Η τάση για επιβράδυνση στην παγκόσμια οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει μόνιμα χαρακτηριστικά προεξοφλώντας ακόμα μεγαλύτερες «αναστατώσεις». Οι αυξανόμενες εμπορικές εντάσεις, με τις ΗΠΑ να πρωτοστατούν στην αύξηση των δασμών και τους μεγάλους ανταγωνιστές τους (Κίνα, ΕΕ) να απαντούν, η «επιμονή» του πληθωρισμού (4,1% συνολικά το 2025 στην παγκόσμια οικονομία), η διατήρηση του κρατικού χρέους σε επίπεδα ρεκόρ σε όλα τα βιομηχανικά ισχυρά καπιταλιστικά κράτη, η επενδυτική φούσκα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, σε συνδυασμό με τις καταλυτικές επιπτώσεις στην εύθραυστη παγκόσμια οικονομία από τις αυξανόμενες πολεμικές συγκρούσεις και κυρίως, από την εκρηκτική αύξηση της εργατικής και νεανικής δυσαρέσκειας και οργής για το καπιταλιστικό σύστημα, μας προϊδεάζουν για καιρούς ακόμα πιο «ενδιαφέροντες» και κρίσιμους από τη σκοπιά του αγώνα ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα.
Τι συμβαίνει στη Βενεζουέλα;
Η πειρατική απαγωγή του προέδρου Ν. Μαδούρο από την κυβέρνηση Τραμπ στη Βενεζουέλα εξέφρασε χαρακτηριστικά δύο βασικά στοιχεία: την εκδήλωση της αδίστακτης στρατηγικής του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού να επιβληθεί απόλυτα στην λατινοαμερικάνικη «αυλή» του σε βάρος των ανταγωνιστών του, κυρίως της Κίνας, και να αρπάξει τα πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, αλλά και την αποκάλυψη της πλήρους σήψης του μπολιβαριανού καθεστώτος, που υποτάχθηκε πρόθυμα στην ιμπεριαλιστική πειρατεία, δείχνοντας ότι δεν έχει πλέον τίποτα κοινό με την επαναστατική κληρονομιά των αντικαπιταλιστικών-αντιιμπεριαλιστικών πολιτικών και διακηρύξεων του Ούγκο Τσάβες.
Είναι χαρακτηριστικό το ότι σύμφωνα με την «Bitacora Economic» στις 27/1, ένα φιλοκυβερνητικό ΜΜΕ της Βενεζουέλας, «όλα τα άρθρα του νόμου για τους υδρογονάνθρακες έχουν ήδη συζητηθεί με τις ΗΠΑ και εγκρίθηκαν από τη διοίκηση Ντόναλντ Τραμπ,». Πρόκειται για έναν νόμο που ευνοεί τις πετρελαϊκές πολυεθνικές και στόχος του όπως τόνισε χωρίς ντροπή ο «μπολιβαριανός» πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, Χόρχε Ροντρίγκες, σε άρθρο του σ’ ένα άλλο φιλοκυβερνητικό μέσο, το «Latest News», «είναι να εξασφαλίσει ότι οι ξένες επενδύσεις είναι προστατευμένες και κερδοφόρες».
Όλα αυτά φαίνεται πως επισημοποιούν την επανέναρξη μια σχέσης ημι-αποικιακής υποταγής της Βενεζουέλας στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, την ώρα μάλιστα που η νέα πρόεδρος της χώρας, Ντέλσι Ροντρίγκες εξακολουθεί να απελευθερώνει αντιπολιτευόμενους υποστηρικτές παλιών αντι-μπολιβαριανών πραξικοπημάτων και να προετοιμάζει την κατάργηση και του Εργατικού Νόμου του Ούγκο Τσάβες.
Οι εξελίξεις αυτές, για μία ακόμα φορά επιβεβαιώνουν τις κριτικές και τις προειδοποιήσεις των επαναστατών κομμουνιστών ενάντια στην εξιδανίκευση της μπολιβαριανής επανάστασης από τους ρεφορμιστές. Χωρίς μια επαναστατική ρήξη με τον ίδιο τον καπιταλισμό και την ενεργή προσπάθεια εξάπλωσης του επαναστατικού-αντικαπιταλιστικού παραδείγματος στη μια χώρα μετά την άλλη, καμιά επανάσταση δεν μπορεί να παραμείνει ζωντανή.
Τι συμβαίνει στο Ιράν;
Στο Ιράν ως αποτέλεσμα ενός ακόμα επαναστατικού κινήματος με «κορμό» την «Gen Z» – μετά το Μπανγκλαντές, το Νεπάλ, τη Μαδαγασκάρη, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, το Περού και τη Βουλγαρία – το καθεστώς έφτασε στο χείλος της επαναστατικής ανατροπής, δολοφονώντας, τραυματίζοντας και συλλαμβάνοντας χιλιάδες διαδηλωτές. Η προοπτική της ανατροπής ενός εχθρικού καθεστώτος στις ΗΠΑ και τον ισραηλινό τους χωροφύλακα στην περιοχή, κινητοποίησε αμέσως τον υποκριτικό αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, που επιχείρησε να επωφεληθεί από τον αγνό ηρωισμό της εξεγερμένης ιρανικής νεολαίας και να επιβάλει μια ελεγχόμενη από τον ίδιο τυραννία στη θέση της τυραννίας των μουλάδων.
Οι απειλές για στρατιωτική επέμβαση και η αμερικανική παρουσία με ένα αεροπλανοφόρο στα ανοικτά του Κόλπου είναι αυτή τη στιγμή ο καλύτερος σύμμαχος του ιρανικού καθεστώτος, αφού του επιτρέπει να φορέσει ξανά τον μανδύα του αντι-ιμπεριαλισμού και να διεκδικήσει με αξιώσεις μερικές ακόμα μέρες σταθερότητας. Μια ανοικτή στρατιωτική εισβολή στο Ιράν θα μπορούσε να εμπλέξει τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό σε μακροχρόνιες περιπέτειες όπως εκείνες στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, στην αποκήρυξη των οποίων στηρίχθηκε η εκλογή Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ.
Από αυτή τη σκοπιά, η πρώτη επιλογή του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού παραμένει πάντα το να σφίξει τη θηλιά στο καθεστώς των μουλάδων με οικονομικές κυρώσεις ή ακόμα και με επιλεκτικά στρατιωτικά χτυπήματα, περιμένοντας μια κατάρρευσή του από τα συνδυασμένα χτυπήματα του ασφυκτικού οικονομικού αδιεξόδου του ιρανικού καπιταλισμού και της επαναστατικής οργής των εργατικών μαζών και της νεολαίας. Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ θα πρέπει να συνυπολογίσει σοβαρά στην εξίσωση και τις ρωσικές αντιδράσεις, σε μια περίοδο ομαλοποίησης των σχέσεων των ΗΠΑ με τη Μόσχα, αφού το Ιράν παραμένει πάντα ένας στενός στρατιωτικός της σύμμαχος.
Γιατί ο Τραμπ θέλει τη Γροιλανδία;
Οι διαρκείς δηλώσεις του Τραμπ για την ανάγκη προσάρτησης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ που εμφανίζεται να σοκάρουν ιδιαίτερα τους Ευρωπαίους αστούς αναλυτές, δεν πηγάζουν από το απρόβλεπτο και επιθετικό προσωπικό του ταπεραμέντο, αλλά απηχούν ευθέως τις σημερινές ανάγκες του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.
Στην πραγματικότητα, όσο κι αν αυτό ακούγεται παράξενο, ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός στο ζήτημα της Γροιλανδίας απλώς απαντά, και μάλιστα με καθυστέρηση στις επιθετικές διαθέσεις της Κίνας. Αυτή από το 2018 κιόλας είχε δημοσιοποιήσει επίσημα τα ιμπεριαλιστικά της σχέδια για την Αρκτική, κάνοντας λόγο για τον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» και αποκαλώντας την Γροιλανδία «Εγγύς Αρκτικό κράτος», παρότι δεν έχει γεωγραφική γειτνίαση με τον Αρκτικό Κύκλο.
H Γροιλανδία γίνεται το «μήλον της έριδος» για Αμερικάνους και Κινέζους σήμερα γιατί διαθέτει μια εντυπωσιακή ποικιλία κρίσιμων ορυκτών, είτε παραδοσιακών όπως ο χαλκός, ο μόλυβδος και ο ψευδάργυρος, είτε σύγχρονων και απαραίτητων για τις νέες τεχνολογίες ενέργειας και άμυνας.
Στην Γροιλανδία μάλιστα, εντοπίζονται 39 από τα 50 συνολικά ορυκτά που οι ΗΠΑ επίσημα κατατάσσουν στην κατηγορία των ορυκτών στρατηγικής σημασίας για τα συμφέροντά τους. Πιο συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η χώρα διαθέτει περίπου 36 εκ. τόνους σπανίων γαιών, και μάλιστα, με περαιτέρω έρευνες θα μπορούσε να αποδειχθεί ότι διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα παγκοσμίως μετά την Κίνα. Η Γροιλανδία διαθέτει επίσης, ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα ουρανίου στον κόσμο, γνωστά κοιτάσματα χαλκού (απαραίτητου για τις ηλεκτρικές υποδομές), γραφίτη (παραγωγή μπαταριών), γαλλίου, βολφραμίου, ψευδαργύρου, χρυσού, αργύρου και σιδηρομεταλλευμάτων. Επίσης, διαθέτει διάφορα εξειδικευμένα μέταλλα με εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας και άμυνας, όπως πλατίνα, μολυβδαίνιο, ταντάλιο και βανάδιο.
Από που πηγάζει ο κυνισμός του Τραμπ σε σχέση με το διεθνές δίκαιο;
Με αφορμή τη θεαματική πειρατική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, η κυρίαρχη συζήτηση στην παγκόσμια αστική κοινή γνώμη στρέφεται γύρω από «την έλλειψη σεβασμού που επιδεικνύει σήμερα ο Τραμπ στο Διεθνές Δίκαιο». Στην πραγματικότητα, αυτό που αποκαλείται διεθνές δίκαιο δεν είναι μια δέσμη υπεριστορικών κανόνων χαραγμένων για πάντα πάνω σε μια ιερή πέτρα., αλλά η αποτύπωση του εκάστοτε συσχετισμού δύναμης μεταξύ των βασικών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και των λοιπών καπιταλιστικών κρατών. Με αυτή την έννοια, το διεθνές δίκαιο πάντοτε ήταν το δίκαιο του ισχυρού και δεν είναι ο Τραμπ εκείνος που ξαφνικά εισήγαγε νέα ήθη.
Όταν ο συσχετισμός δύναμης ανάμεσα στις βασικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις αλλάζει τότε αλλάζει και το περιεχόμενο, αλλά και η μορφή, των κανόνων που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ τους και γενικά μεταξύ των διαφορετικών κρατών. Έτσι η αδιαμφισβήτητη σχετική αποδυνάμωση του αμερικανικού ιμπεριαλισμού έναντι των ανταγωνιστών του και ιδιαίτερα της Κίνας τον ωθεί σήμερα σε ανοικτή αγνόηση των παλιών καθιερωμένων διεθνών ηθών και κανόνων. Αυτή είναι η βασική αιτία για τον κυνισμό και την αλαζονεία που επιδεικνύει ο Τραμπ. Με τον δικό του ιδιαίτερο, αγροίκο και ανόητο συνάμα τρόπο, ο Τραμπ απλώς εκφράζει πιο χαρακτηριστικά από κάθε άλλον Αμερικάνο αστό πολιτικό αυτή την πραγματική αιτία.
Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ θα καταργήσει τον ΟΗΕ;
Ένας ιδιαίτερος τρόμος έχει καταλάβει τους αστούς φιλελεύθερους και τους ρεφορμιστές σε όλο τον κόσμο για τα σχέδια του Τραμπ γύρω από το διαβόητο Συμβούλιο Ειρήνης του, που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ. Στις σχετικές τοποθετήσεις τους ξεχειλίζει η υποκρισία, αφού όλοι γνωρίζουν ότι ποτέ ο ΟΗΕ δεν αποδείχθηκε αποτελεσματικός στο καθήκον να σταματήσει έναν άδικο πόλεμο ή να επιβάλει τη δημοκρατική νομιμότητα σε ένα βάρβαρο και απολυταρχικό κρατικό καθεστώς.
Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα ήταν η ισραηλινή γενοκτονία στη Γάζα, η οποία τυπικά καταδικάστηκε από ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης, τα οποία όμως έμειναν απλώς στα χαρτιά. Μάλιστα όλοι αυτοί οι υπέρμαχοι του διεθνούς δικαίου κάνουν ότι δεν θυμούνται πως η πρόταση του Τραμπ για την ίδρυση του Συμβουλίου Ειρήνης τυπικά για την Γάζα, είχε υπερψηφισθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ωστόσο, οφείλουμε να πούμε ότι η σχετική αποδυνάμωση που έχει υποστεί διεθνώς τα τελευταία χρόνια ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, δεν του δίνει τη δυνατότητα να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ από την μια μέρα στην άλλη. Έτσι, η πρώτη εμφάνιση του Συμβουλίου Ειρήνης ήταν μάλλον απογοητευτική, αφού σε σύγκριση με τα 193 κράτη του ΟΗΕ μόνο 19 κράτη, εκ των οποίων τα περισσότερα ήσσονος οικονομικής ισχύος, και μόλις 2 ευρωπαϊκά, δήλωσαν συμμετοχή στο νέο κατασκεύασμα του Τραμπ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τουλάχιστον για λίγα χρόνια ακόμα ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός θα είναι υποχρεωμένος σε έναν βαθμό να επιδιώκει τη νομιμοποίηση των διαφόρων ενεργειών του και μέσω του ΟΗΕ.
Θα διαλυθεί το ΝΑΤΟ αν ο Τραμπ κατακτήσει τη Γροιλανδία;
Μόνο αγιάτρευτοι οπαδοί της σχηματικής και τυπολατρικής σκέψης θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι μια προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, ακόμα και με στρατιωτικά μέσα (παρότι προς το παρόν, για ευνόητους λόγους, ο Τραμπ αυτό το ενδεχόμενο το πήρε πίσω), θα οδηγούσε αυτόματα στην επίσημη διάλυση του ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ ποτέ δεν ήταν μια στρατιωτική συμμαχία «ισότιμων εταίρων», αλλά ένας διεθνής στρατιωτικός οργανισμός για την υπεράσπισης και προώθηση των συμφερόντων της αδιαφιλονίκητα ισχυρότερης ιμπεριαλιστικής δύναμης της καπιταλιστικής Δύσης, δηλαδή των ΗΠΑ.
Άλλωστε, ο αληθινός, αμερικανοκεντρικός συσχετισμός δύναμης εντός του ΝΑΤΟ, φανερώθηκε γλαφυρά το περασμένο καλοκαίρι στη Σύνοδό του, στην οποία ο Τραμπ επέβαλε εν μία νυκτί σε όλους σχεδόν τους Ευρωπαίους νατοϊκούς του εταίρους να διπλασιάσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Έτσι, ακόμα και αν η Δανία ή κάποιος άλλος Ευρωπαίος εταίρος του ΝΑΤΟ αποφασίσει να εναντιωθεί έμπρακτα στα σχέδια του Τραμπ για τη Γροιλανδία, θα είναι ο ίδιος που θα αντιμετωπίσει το δίλημμα της παραμονής του ή όχι στη συμμαχία. Αυτό φυσικά, δεν σημαίνει ότι το ΝΑΤΟ θα υπάρχει για πάντα με τη σημερινή του μορφή. Αλλά για να διαλυθεί, σε τελική ανάλυση θα πρέπει πρώτα και κύρια να πάψει να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του βασικού του αφεντικού, δηλαδή των ΗΠΑ. Και αυτό βρισκόμαστε ακόμα μακριά από το να συμβεί.
Είναι προοδευτική και εφικτή η «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ;
Στον ένα χρόνο της θητείας του, ο Τραμπ φέρεται στην ΕΕ και τους Ευρωπαίους αστούς ηγέτες με έναν απαξιωτικό τρόπο, ο οποίος όμως πηγάζει βασικά όχι από τον χαρακτήρα του, αλλά από δύο αποφασιστικής σημασίας αντικειμενικούς παράγοντες. Ο πρώτος, είναι η σοβαρή υποχώρηση του ευρωπαϊκού καπιταλισμού στον διεθνή ανταγωνισμό, φαινόμενο που έχει συνοψίσει εύγλωττα η περιβόητη έκθεση του Μάριο Ντράγκι εδώ και ενάμιση χρόνο. Ο δεύτερος, είναι η ανάδειξη περισσότερο από ποτέ εξαιτίας αυτού του γενικού πλαισίου υποχώρησης της ευρωπαϊκής καπιταλιστικής ανταγωνιστικότητας, της πραγματικότητας των διαφορετικών και αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών αστικών συμφερόντων, η οποία υπονομεύει την υπόθεση της πραγματικής και σταθερής ενοποίησης του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού.
Οι αστοί φιλελεύθεροι, μαζί με τα ετεροθαλή τους αδέλφια τους ρεφορμιστές σε Αριστερά και Κεντροαριστερά, αντιμέτωποι με τις απαξιωτικές επιθέσεις του Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας και με τις επεμβατικές του τάσεις σχετικά με την εσωτερική ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, ονειρεύονται μια κάποια «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ, δηλαδή μια πλήρη στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική και ενεργειακή χειραφέτησή της κυρίως από τις ΗΠΑ και κάθε άλλη ιμπεριαλιστική ανταγωνίστρια δύναμη, ως το φάρμακο για όλες της τις ασθένειες. Ωστόσο, στον ίδιο βαθμό που (δεν) μπορεί να επιτευχθεί μια πραγματική ενοποίηση της σπαρασσόμενης από εθνικές καπιταλιστικές αντιθέσεις ΕΕ, (δεν) μπορεί να πραγματοποιηθεί και μια τέτοιου είδους «στρατηγική» χειραφέτηση. Η πρόσφατη σύγχυση και αμηχανία που δημιούργησε στις γραμμές της ΕΕ η πρωτοβουλία του Τραμπ για το περιβόητο Συμβούλιο Ειρήνης είναι ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της αδυναμίας.
Αυτό δεν είναι αφηρημένα ένα πρόβλημα «έλλειψης ισχυρής πολιτικής ηγεσίας», όπως ισχυρίζονται παιδαριωδώς δεκάδες αστοί αναλυτές. Αντίθετα, το έλλειμμα ισχυρής ηγεσίας είναι το αποτέλεσμα της αντικειμενικής υποχώρησης της ευρωπαϊκής καπιταλιστικής ανταγωνιστικότητας και της όξυνσης της εσωτερικής σύγκρουσης μεταξύ των διαφορετικών εθνικών αστικών συμφερόντων.
Βέβαια, η γενική τάση για μια παθητική και υποτακτική στάση από τους Ευρωπαίους αστούς ηγέτες απέναντι στις απαξιωτικές επιθέσεις του Τραμπ, δεν θα πρέπει να μας ξεγελά και να μην βλέπουμε την ύπαρξη των ιδιαίτερων και συχνά συγκρουόμενων με τα αμερικανικά, ανεξάρτητων ευρωπαϊκών καπιταλιστικών συμφερόντων. Αυτά η γερμανική, η γαλλική και κάθε άλλη ευρωπαϊκή εθνική αστική τάξη τα υπερασπίζεται και τα προωθεί πάντοτε με ιδιαίτερη θέρμη. Αυθεντικός της καρπός μάλιστα είναι οι πολύ πιο υψηλοί από τους συνηθισμένους τόνοι που χρησιμοποιήθηκαν από τον Μακρόν και τον Μερτς απέναντι στον Τραμπ για το ζήτημα της Γροιλανδίας, αλλά και οι σημαντικές για τα ευρωπαϊκά καπιταλιστικά μονοπώλια, εμπορικές συμφωνίες που υπέγραψε η ΕΕ με τις Λατινοαμερικάνικες χώρες της Mercosur και εκείνη που ετοιμάζεται να υπογράψει με την Ινδία.
Στο πλαίσιό της, η Ινδία θα παραχωρήσει στην ΕΕ μειώσεις δασμών που δεν έχει λάβει κανένας άλλος εμπορικός της εταίρος. Για παράδειγμα, οι δασμοί για τα αυτοκίνητα θα μειωθούν σταδιακά από 110% σε μόλις 10%, ενώ θα καταργηθούν πλήρως για τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων μετά από πέντε έως δέκα χρόνια. Επίσης, θα καταργηθούν και οι δασμοί που κυμαίνονται έως 44 % για τα μηχανήματα, 22% για τα χημικά προϊόντα και 11% για τα φαρμακευτικά προϊόντα ως επί το πλείστον.
Ακόμα και αν ήταν εφικτή η παραπέρα ενοποίηση και ισχυροποίηση, ή αλλιώς η «στρατηγική αυτονομία», της ΕΕ το επόμενο διάστημα, αυτή δεν θα είχε κανένα προοδευτικό περιεχόμενο για την εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα. Κάθε βήμα ισχυροποίησης του ευρωπαϊκού καπιταλισμού στηρίζεται αναγκαστικά στην αύξηση της εκμετάλλευσης της ευρωπαϊκής εργατικής τάξης. Μόνο εκείνη, η μεγάλη εργαζόμενη πλειονότητα δηλαδή του πληθυσμού της ΕΕ, που δεν διαθέτει διαφορετικά και συγκρουόμενα «εθνικά» συμφέροντα είναι η δύναμη που μπορεί να ενοποιήσει αρμονικά την ευρωπαϊκή ήπειρο. Και για να πραγματοποιηθεί αυτό με αληθινά προοδευτικό περιεχόμενο, μπορεί να γίνει μόνο στη βάση της κατάργησης του καπιταλισμού και της επίτευξης του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας.
Ποιο είναι το μήνυμα της εξέγερσης κατά του ICE στις ΗΠΑ;
Την ώρα που γράφουμε αυτές τις γραμμές, στις ΗΠΑ οι μαζικές και μαχητικές κινητοποιήσεις ενάντια στα ρατσιστικά πογκρόμ των πραιτοριανών του Τραμπ με την ονομασία ICE γενικεύονται. Αυτό το κίνημα είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια σειρά διαδηλώσεων ενάντια στη (συνήθη) δολοφονική δράση της κρατικής καταστολής. Εκφράζει τη συσσωρευμένη οργή των πιο πρωτοπόρων και νεαρών τμημάτων της αμερικανικής εργατικής τάξης, όχι μόνο ενάντια στην αυταρχική διακυβέρνηση Τραμπ, αλλά και ως απάντηση στην εμπειρία όλων των προηγούμενων χρόνων αυξανόμενης επιδείνωσης του βιοτικού επιπέδου του αμερικανικού εργαζόμενου λαού.
Το κίνημα αυτό, με επίκεντρο τη μαχητική, ντε φάκτο γενική, απεργία της 23/1 στην Μινεάπολη, συνέδεσε το νήμα της σύγχρονης αμερικανικής εργατικής τάξης με τον ιστορικό απεργιακό αγώνα των οδηγών μεταφορών στην πόλη κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1930, στην οποία καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε το τροτσκιστικό κίνημα. Ομοίως, η παρούσα έξαρση της πάλης της εργατικής τάξης και της νεολαίας στις ΗΠΑ, μπορεί και πρέπει να γίνει το εφαλτήριο για μια αλματώδη ανάπτυξη του ήδη εξαιρετικά ισχυροποιημένου το τελευταίο διάστημα τμήματος της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Διεθνούς στις ΗΠΑ, των τροτσκιστών Επαναστατών Κομμουνιστών της Αμερικής.
Βελτιώνεται η ελληνική οικονομία και η διεθνής θέση του ελληνικού καπιταλισμού;
Η διεθνής οικονομική επιβράδυνση απλώνει τα πλοκάμια της και στην Ελλάδα. Αυτό αντανακλάται όχι μόνο σε όλες τις δημοσιευμένες εκτιμήσεις για τον φετινό ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ, αλλά και στην «επιμονή» του πληθωρισμού (2,9% ο γενικός δείκτης τον Δεκέμβριο του 2025, με τα τρόφιμα στο 3,6%) και στην ύπαρξη μια σημαντικής μάζας εγγεγραμμένων ανέργων που ανέρχονται συνολικά σε 894.065 άτομα σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΔΥΠΑ.
Κι ενώ η κυβέρνηση και τα αστικά ΜΜΕ θριαμβολογούν για τη «μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ», κρύβουν την πραγματικότητα της ύπαρξης 70 δισ. ευρώ πρόσθετου χρέους σε σύγκριση με το 2009. Η σταθερή διατήρηση ενός τέτοιου τεράστιου χρέους διατηρεί για την Ελλάδα την ιδιότητα της βασικής υποψήφιας για εμφάνιση αδυναμίας στην εξυπηρέτηση παλιών δανείων μέσω νέου δανεισμού, κατά την πρώτη επόμενη, σοβαρή ανατάραξη στη διεθνή αγορά ομολόγων.
Και όσο και αν αυτό ακούγεται περίεργο, παρά τη μόνιμη λιτότητα, η απειλή για μια τέτοια προοπτική – όπως ήδη σημειώνουν και κάποιοι αστοί οικονομικοί αναλυτές – μπορεί να πυροδοτηθεί από τα μεγάλα δημοσιονομικά ανοίγματα των πάλαι ποτέ αμέμπτου πιστοληπτικής ικανότητας κρατών του ευρωπαϊκού Βορρά, όπως χαρακτηριστικά έδειξε τον περσινό Μάρτιο η ταυτόχρονη άνοδος της απόδοσης του κρατικού ομολόγου σε Γερμανία και Ελλάδα μετά την ανακοίνωση ενός γιγάντιου γερμανικού εξοπλιστικού «πακέτου».
Η πιο παραστατική ένδειξη για την αληθινή διεθνή θέση του ελληνικού καπιταλισμού ήρθε στις 4 Γενάρη και ήταν το ολικό «μπλακ άουτ» των επικοινωνιών σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας, ως αποτέλεσμα των απαρχαιωμένων υποδομών και των ελλείψεων σε προσωπικό και αναγκαία μέσα.
Ανακάμπτει η λαϊκή υποστήριξη για τη ΝΔ και την κυβέρνηση;
Η άδοξη κατάληξη του παρατεταμένου μαζικού αγώνα των αγροτών έδωσε περισσότερη αυτοπεποίθηση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Όμως παρά τη συστηματική προσπάθεια των φιλοκυβερνητικών εταιρειών δημοσκοπήσεων να φουσκώσουν τα ποσοστά της ΝΔ με αυθαίρετες «εκτιμήσεις ψήφου», η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνησή της είναι πιο λαομίσητη από ποτέ.
Όπως επανειλημμένα τονίζουμε, αυτή κυβέρνηση κρατιέται γαντζωμένη στην εξουσία μόνο εξαιτίας της ανυπαρξίας ουσιαστικής, έμπρακτης και μαχητικής αντιπολίτευσης από τα κόμματα της εξ αριστερών της ΝΔ «αντιπολίτευσης». Διασώζεται εξαιτίας της απροθυμίας των ηγεσιών τους, καθώς και των κεντρικών γραφειοκρατικών συνδικαλιστικών ηγεσιών, να εργαστούν για τον αναγκαίο συντονισμό και κλιμάκωση των σημαντικών μαζικών αγώνων του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας που εξελίχθηκαν τα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα τη μεγαλειώδη περσινή γενική απεργία για τα Τέμπη, και πιο πρόσφατο δείγμα τις μαχητικές αγροτικές κινητοποιήσεις.
Μπορεί να ενωθεί η Κεντροαριστερά και τι καλό μπορούν να περιμένουν οι εργαζόμενοι από κάτι τέτοιο;
Η πολυδιάσπαση της Κεντροαριστεράς δεν είναι το προϊόν της απουσίας του κατάλληλου ηγέτη όπως υποστηρίζουν οι θιασώτες της επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα ως «σωτήρα». Είναι το αποτέλεσμα της πλήρους χρεοκοπίας όλων των εκπροσώπων της στην εξουσία, με τη μορφή των κυβερνήσεων στις οποίες συμμετείχε το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ κατά την περίοδο 2009-2019. Αυτή είναι η βασική αιτία για την οποία δεν μπορεί σήμερα η Κεντροαριστερά να βρει μια ηγετική εκπροσώπηση κοινής αποδοχής.
Ακόμα όμως και αν όλες οι επιμέρους καριερίστικες επιδιώξεις και φιλοδοξίες των ηγεσιών του χώρου αυτού ξεπεραστούν, και προκύψει μια «εκλογική συγκόλληση», ο φανατικά φιλοκαπιταλιστικός πρότερος πολιτικός και κυβερνητικός βίος τους, προεξοφλεί ότι το αποτέλεσμα δεν θα είναι θετικό για την εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα. Άλλωστε γι’ αυτό ακριβώς σήμερα, μεγάλα συμφέροντα της ντόπιας καπιταλιστικής ολιγαρχίας στηρίζουν με κάθε τρόπο την επιστροφή του λαμπερότερου (αν και αισθητά ξεθωριασμένου) «αστέρα» της Κεντροαριστεράς, του Αλέξη Τσίπρα. Και μόνο αυτή η στήριξη από τα ΜΜΕ των Μαρινάκηδων και των Μελισσανίδηδων φτάνει για να αξιολογήσει κάποιος τον βαθμό της «φιλολαϊκότητας» που εμπεριέχει αυτή η πολιτική επιστροφή.
Συνιστά αντισυστημική πολιτική λύση το Κόμμα Καρυστιανού; Τι κόμμα χρειαζόμαστε;
Η αδήριτη ανάγκη του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας για ένα πραγματικά αντισυστημικό κόμμα εκφράζεται τους τελευταίους μήνες με την ορμητική εμφάνιση στο πολιτικό προσκήνιο του αποκαλούμενου και κόμματος των Τεμπών, υπό την Μαρία Καρυστιανού, πριν ακόμα μάλιστα, αυτό ιδρυθεί και επίσημα. Όμως, αναμενόμενα, η μικροαστική και πολιτικά συντηρητική φύση της ηγέτιδάς του ως πολιτικής προσωπικότητας, παρά τις γνήσια αντισυστημικές διαθέσεις των εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που προσβλέπουν στο κόμμα της, έχει ήδη αρχίσει να απογοητεύει τους πιο ριζοσπαστικοποιημένους από αυτούς.
Αυτή η πρώτη απογοήτευση από τα ακροδεξιά «φάλτσα» της Καρυστιανού με τις αμβλώσεις, τα γνώριμα, βαθιά συστημικά και δεξιά «ρεφρέν» της περί «υπέρβασης της Δεξιάς και της Αριστεράς» και την προσέλκυση στο υπό ίδρυση κόμμα κάθε λογής άστεγου και τυχάρπαστου αντιδραστικού καριερίστα, επιβεβαιώνει τη θεμελιώδη θέση του κομμουνισμού ότι ένα γνήσια αντισυστημικό κόμμα σήμερα μπορεί και πρέπει να είναι μόνο ένα κόμμα αντικαπιταλιστικό και επαναστατικό.
Πιστοί σ’ αυτή μας την πεποίθηση, καλούμε κάθε εν δυνάμει ψηφοφόρο του υπό ίδρυση κόμματος Καρυστιανού, αλλά και κάθε άλλου, μη δεξιού-ακροδεξιού, «αντισυστημικού» πολιτικού σχηματισμού, ανεξάρτητα από την τελική εκλογική του επιλογή να παλέψει μαζί με την Επαναστατική Κομμουνιστική Διεθνή και το ελληνικό της τμήμα για την οικοδόμηση ενός μαζικού, αληθινά αντισυστημικού, επαναστατικού κόμματος. Γιατί καμία πραγματική «Δικαιοσύνη» δεν μπορεί να κατακτηθεί μέσα από τη δράση με τις σαπισμένες ιδέες του μικροαστικού συντηρητισμού και μέσα από αλλαγές προσώπων και θεσμών πάνω στο έδαφος του οργανικά άδικου και βάρβαρου καπιταλισμού.
Σταμάτης Καραγιαννόπουλος