Ο ΈΝΓΚΕΛΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ

Οι θεσμοί, όπως εξήγησε ο Ένγκελς πάνω από 100 χρόνια πριν, δεν καταστρέφονται από τα πάνω, αλλά υπόκεινται σε όλων των ειδών τις αντιθέσεις και τις ανατροπές, που αντανακλούν την αλλαγή των συνθηκών στην κοινωνία.

Η σημερινή κρίση όλων σχεδόν των Ευρωπαϊκών χωρών αντανακλά τις βαθιές αντιθέσεις μέσα στους κόλπους της άρχουσας τάξης, ανεξάρτητα του πόσο ικανή είναι να υπερασπίζεται την προνομιακή της θέση. Την ίδια στιγμή, ο ίδιος ο κρατικός μηχανισμός στέκεται σαν το τείχος του Βερολίνου ανάμεσα στην εργατική τάξη και τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Για να ανατρέψουμε αυτόν τον μηχανισμό πρέπει πρώτα να τον κατανοήσουμε.

Στην καπιταλιστική κοινωνία τόσο η πολιτική και η οικονομία, όσο και η επιστήμη και η τέχνη, περικλείονται με κάθε είδους μυστικισμό ώστε να μην υπάρχει πρόσβαση προς αυτές.

Στη διάρκεια της ζωής του, ο Φρ. Ένγκελς θεώρησε καθήκον του να απαντήσει σε αυτά τα ζητήματα και γι’ αυτό του οφείλουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη. Καμιά μελέτη της πλούσιας προσφοράς του στο διεθνές εργατικό κίνημα δε θα ήταν πλήρης, εάν δεν αναφερόταν στη μελέτη του για το κράτος. Μαζί με τον Κάρλ Μαρξ προσπάθησαν να απαντήσουν στην αντίληψη πως το κράτος είναι κάτι αιώνιο, έτσι ώστε να το απογυμνώσουν από το μαγικό περίβλημα που το είχε τυλίξει ο καπιταλισμός.

Οι αστοί επιτίθενται στα δικαιώματα μας, χρησιμοποιώντας το όνομα της Δημοκρατίας και του Νόμου. Η κυβέρνηση και η αστυνομία προστατεύουν τους απεργοσπάστες που σπάνε την απεργία στο όνομα του δημοκρατικού δικαιώματος για δουλειά. Τα κάθε είδους εμπόδια που εφευρίσκονται για να αποτραπούν οι εργατικές κινητοποιήσεις εφαρμόζονται στο όνομα της Νομιμότητας. Και όλα αυτά υπονοώντας πως ο νόμος, η δημοκρατία, τα δικαστήρια, η αστυνομία και οι άλλοι κρατικοί μηχανισμοί είναι υπάρξεις ανεξάρτητες, έξω από τα ζητήματα στα οποία εμπλέκονται.  Αυτό ακριβώς είναι που θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστέψουμε.

Ο ΝΟΜΟΣ

Στην πραγματικότητα ο νόμος δεν είναι απλά το σύνολο των κανόνων του παιχνιδιού στους οποίους όλοι θα πρέπει να υπακούμε, αλλά όπως όλοι ξέρουμε από την εμπειρία μας, υπάρχει άλλη νομοθεσία για τους πλούσιους και άλλη για όλους εμάς τους υπόλοιπους.

Καθιερώνοντας μυστήριες τελετουργίες, ντυμένοι με περούκες και στολές οι δικαστές ψιθυρίζουν φράσεις στα λατινικά που τις αποκαλούν «ο Νόμος» και περιμένουν από εμάς να στεκόμαστε με σεβασμό και δέος, αντιμετωπίζοντας με φόβο κάθε πιθανή παρεκτροπή από τη φυσιολογική τάξη πραγμάτων, τον λόγο του Θεού ή άλλες τέτοιες μυστικιστικές ανοησίες.

Όμως οι νόμοι δε γράφτηκαν στους ουρανούς, αλλά εδώ κάτω στη γη, για συγκεκριμένους σκοπούς. Ποιανού το συμφέρον εξυπηρετεί ο περιορισμός των διαδηλώσεων έξω από τις πύλες των εργοστασίων ή η απαγόρευση των απεργιακών κινητοποιήσεων.  Πως γίνεται και τα «αντικειμενικά» δικαστήρια χαρακτηρίζουν πάντοτε παράνομες και καταχρηστικές τις απεργιακές κινητοποιήσεις των εργαζομένων; Γιατί οι καπιταλιστές κυκλοφορούν ελεύθεροι ενώ χρωστούν δισεκατομμύρια στο δημόσιο, την ίδια στιγμή που οι απλοί πολίτες συλλαμβάνονται, φυλακίζονται ή δεσμεύονται οι περιουσίες τους για ασήμαντα χρέη;

Ο Νόμος δεν είναι ένα σύστημα «δίκαιων κανόνων», αλλά όπως και όλοι οι μηχανισμοί που σχετίζονται με το κράτος, είναι ένας μηχανισμός εξαναγκασμού με τον οποίο μια μικρή τάξη στην κοινωνία -η άρχουσα τάξη- που είναι μειοψηφία, διατηρεί την εξουσία της πάνω σε μια άλλη τάξη -την εργατική τάξη- που είναι η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας.

Ο Ένγκελς ασχολήθηκε στην αρχή με την ιδέα πως το κράτος υπήρχε πάντοτε, για να αποδείξει πως για μια χρονική περίοδο, που αντιστοιχεί στα εννέα / δέκατα της ύπαρξης του ανθρώπινου γένους, δεν υπήρχε καθόλου κράτος.

Υπάρχει μια «κοινή» αντίληψη για την ιστορία, η οποία λεει πως τα πράγματα είναι όπως ήταν πάντα και όπως θα είναι πάντα. Αυτό αντανακλάται στις σύγχρονες απόψεις των Σοσιαλδημοκρατών ηγετών σχετικά με την παντοτινή ύπαρξη της «ελεύθερης οικονομίας της αγοράς». Ο καπιταλισμός υπήρχε πάντα, και το ίδιο ισχύει και για το κράτος, τον αμερόληπτο παρατηρητή και διαιτητή της κοινωνίας.

Στην πραγματικότητα, όπως εξήγησε ο Ένγκελς, ο καπιταλισμός είναι ένα ιστορικά πρόσφατο στάδιο της εξέλιξης των ανθρώπινων κοινωνιών και το κράτος, αν και παλιότερο, ήταν τελείως άγνωστο στις πρωτόγονες κοινωνίες των φυλών.

Για να προοδεύσει η κοινωνία, περνώντας από αυτές τις πρωτόγονες κομμουνιστικές κοινωνίες των φυλών, σε μια ορθολογική και αρμονική αυτο-οργάνωση της κοινωνίας, ήταν ήδη απαραίτητο να περάσουμε μέσα από όλων των ειδών τις εξεγέρσεις και τις επαναστάσεις, ώστε να τεθούν οι οικονομικές, πολιτιστικές και επιστημονικές βάσεις για μια πραγματική αταξική κοινωνία.

Σε εκείνες τις πρώιμες και γνήσια αταξικές κοινωνίες, δεν μπορούσε να υπάρχει κράτος, ούτε καν «πολιτισμός» δεν μπορούσε να υπάρχει, επειδή οι άνθρωποι ζούσαν σαν νομάδες σε ένοπλες ομάδες, που δεν είχαν καμιά ανάγκη κάποιου κατασταλτικού μηχανισμού ή κράτους για να κρατά καθηλωμένο κάποιο τμήμα του πληθυσμού.

Αυτό δεν ήταν αναρχισμός χωρίς νόμους. Το έγκλημα αντιμετωπιζόταν από ολόκληρη την κοινότητα δημοκρατικά και βεβαίως υπήρχαν «ηγέτες» όπως σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, άνθρωποι με κύρος, οι οποίοι όμως βασίζονταν στην αυθόρμητη εκτίμηση για τους πρεσβύτερους, χωρίς κάποια ειδική δύναμη επιβολής των προσωπικών τους επιθυμιών.