Η «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ» ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ

Οι ίδιοι οι καπιταλιστές προτιμούν τη «δημοκρατία», όχι εξ’ αιτίας ηθικών ευαισθησιών, αλλά σαν το φθηνότερο και το πιο εύκολο – διαχειριζόμενο σύστημα. Όμως, όπως παραδέχτηκε κάποτε και ο πρώην Βρετανός βουλευτής Ιαν Γκίλμουρ, ακόμα και για τα ίδια τα αφεντικά, αυτή αποτελεί «μέσο» για την επίτευξη των στόχων τους.  Εάν απειληθεί η ύπαρξη του καπιταλισμού τότε η άρχουσα τάξη δε θα διστάσει να τη διακόψει. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 οι αστοί προετοίμαζαν πραξικόπημα στην περίπτωση που η κυβέρνηση των Εργατικών στη Βρετανία προσπαθούσε να εφαρμόσει τα σοσιαλιστικά μέτρα του προγράμματός τους. Πιο πρόσφατα είχαμε τη συνωμοσία του Γκλάντιο, που περιλάμβανε τις δυνάμεις ασφαλείας ολόκληρης της Ευρώπης, και σχεδίαζαν μελλοντικά στρατιωτικά πραξικοπήματα.

Αν δούμε τα στρατιωτικά πραξικοπήματα σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική και την Αφρική τις δεκαετίες του 1970 και 1980 ή τον τρόπο που το καθεστώς της Ν. Αφρικής έστησε το αντιδραστικό κίνημα της Ιγκάθα ή τον τρόπο που κάθε γρανάζι του κρατικού μηχανισμού στράφηκε εναντίων της απεργίας των ανθρακωρύχων στη Βρετανία το 1984-85 (αποφάσεις δικαστηρίων για αποζημιώσεις, ­αντιμετώπιση των διαδηλώσεων από την αστυνομία και το στρατό, τα τρομερά ψέματα και οι διαστρεβλώσεις των ΜΜΕ) τότε θα καταλάβουμε πως δεν είναι δυνατόν οι εργαζόμενοι να θέσουν υπό τον έλεγχό τους και να χρησιμοποιήσουν αυτήν την κρατική μηχανή. Αυτό αποκαθηλώνει τα επιχειρήματα των ρεφορμιστών, την ιδέα δηλαδή πως η κοινωνία μπορεί να αλλαχτεί σιγά-σιγά μετά από μερικές γενιές. Ο καπιταλισμός δεν τροποποίησε τον κρατικό μηχανισμό ώστε να μπορεί να υποστεί μεταρρυθμίσεις εκ των έσω, μέχρι την πλήρη εξαφάνισή του.

ΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ο σκοπός του Μαρξισμού είναι να αποκαλύψει την αλήθεια όσον αφορά το κράτος και τους κινδύνους που αυτό αντιπροσωπεύει για την εργατική τάξη, καθώς επίσης και να εξηγήσει τι θα πρέπει να το αντικαταστήσει και πως. Κατ’ αρχήν ο Μαρξισμός δεν έχει τίποτα κοινό με τους ειρηνιστές, ούτε έχει καμιά σχέση με την αιμοσταγή «φοιτητική επαναστατικότητα» των σεχτών. Είμαστε η μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας και στην πραγματικότητα η εξουσία βρίσκεται στις άκρες των δακτύλων μας, αφού τίποτα δεν κινείται χωρίς εργασία.

Για παράδειγμα, στη Γαλλία το 1968 ολόκληρη η κοινωνία είχε ακινητοποιηθεί από τη γενική απεργία 10 εκατομμυρίων εργατών. Όμως, όπως συνέβη και στην Πορτογαλία το 1974, αν και το κράτος ήταν τελείως ανίκανο να αντισταθεί σε μια τέτοια τεράστια δύναμη, το κίνημα παραδόθηκε, ως συνήθως, από τους ίδιους τους ηγέτες του. Δεν ήταν αρκετό το να ξέρουν πως να αφαιρέσουν την εξουσία από τους καπιταλιστές. Ήταν απαραίτητο να γνωρίζουν επίσης και τι να την κάνουν. Με αυτή την έννοια, ο Μαρξισμός δεν έχει τίποτα το κοινό ούτε με τον αναρχισμό, ο οποίος διδάσκει πως κάθε εξουσία και κάθε αρχή είναι εξ’ ορισμού κακή -κάτι που θυμίζει μυστικιστικές απόψεις. Χωρίς κάποια μορφή κράτους πως θα κινούνται τα τρένα στην ώρα τους, πως θα επιτευχθεί η αρμονική ανάπτυξη της οικονομίας και της κοινωνίας, δηλαδή ο σχεδιασμός, τον οποίο επιδιώκει ο σοσιαλισμός.

Ενώ οι καπιταλιστές χρειάζονται ένα κράτος για να διατηρήσουν την ταξική εξουσία, οι εργάτες χρειάζονται ένα κράτος, ακριβώς για να την τερματίσουν. Πάνω στη βάση της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας, η ζωή ενός τέτοιου κράτους θα είναι πολύ βραχυπρόθεσμη καθώς οι εργάτες θα οδηγούν ολόκληρη την κοινωνία προς τον σοσιαλισμό.

Το πρώτο καθήκον ενός τέτοιου καθεστώτος θα είναι να κάνει έκκληση στους εργάτες ολόκληρης της Ευρώπης και διεθνώς, να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να ξεκινήσουν το κτίσιμο μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Η πρώτη του ενέργεια θα πρέπει να είναι η εθνικοποίηση των αποφασιστικών τομέων της οικονομίας, παίρνοντας έτσι τα μέσα παραγωγής από τα χέρια των λίγων και μετατρέποντάς τα σε κρατική ιδιοκτησία κάτω από τον δημοκρατικό έλεγχο και διοίκηση των ίδιων των εργατών.

Μια κυβέρνηση με ένα τέτοιο πρόγραμμα θα αντιμετώπιζε το σαμποτάζ από το κράτος από την πρώτη στιγμή. Σε τελευταία ανάλυση για αυτό το λόγο υπάρχει. Παράλληλα όμως, ένα τέτοιο πρόγραμμα θα εμπνεύσει εκατομμύρια εργάτες που θα κινηθούν για να το υπερασπίσουν και να εφαρμόσουν στην πράξη αυτό το πρόγραμμα καταλαμβάνοντας τα εργοστάσια και τις τράπεζες.

ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΝΕΚΡΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Κάνοντας όλα αυτά, οι εργάτες θα αρχίσουν να παραμερίζουν τους εαυτούς τους σαν τάξη, να παραμερίζουν τη συνολική ταξική διαίρεση της κοινωνίας, να παραμερίζουν το ίδιο το κράτος σαν κράτος. Όπως έγραψε ο Ένγκελς «η πρώτη ενέργεια στην οποία προχωράει το κράτος σαν εκπρόσωπος του συνόλου της κοινωνίας -η απαλλοτρίωση των μέσων παραγωγής στο όνομα την κοινωνίας- είναι την ίδια στιγμή η τελευταία του ανεξάρτητη πράξη σαν κράτος. Η επιρροή της κρατικής εξουσίας στις κοινωνικές σχέσεις καθίσταται ασήμαντη στη μια σφαίρα μετά την άλλη και μετά εξαφανίζεται. Η κυβέρνηση των προσώπων αντικαθίσταται από τη διοίκηση των πραγμάτων και την κατεύθυνση των διαδικασιών της παραγωγής».

Και πάλι σε αυτά τα λόγια δεν υπάρχει ίχνος ουτοπισμού. Ο Ένγκελς δεν επινόησε με το μυαλό του κάποια νέα τέλεια κοινωνική τάξη, αλλά μελέτησε τη γέννηση μιας νέας κοινωνίας μέσα από τα σπλάχνα της παλιάς. Ο σκοπός του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού είναι να θέσει ένα τέλος στους ταξικούς διαχωρισμούς, να δημιουργήσει μια κοινωνία, όπου θα γίνει πραγματικότητα αυτό που ο Μαρξ είχε πει: «από τον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του». Κάτι τέτοιο απαιτεί τη δημιουργία μιας οικονομίας υπεραφθονίας, κάτι που είναι απόλυτα εφικτό στη βάση της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας, εάν απαλλαχτούμε από την αναρχία της αγοράς. Το χτίσιμο μιας τέτοιας οικονομίας απαιτεί τον συνειδητό σχεδιασμό και την οργάνωση της παραγωγής, της κατανομής και της ανταλλαγής.

Η κυβέρνηση των προσώπων πρέπει να αντικατασταθεί από τη διοίκηση των πραγμάτων. Αυτή θα είναι η λειτουργία του νέου εργατικού κράτους, το οποίο από την αρχή θα είναι μόνο ένα ημι-κράτος, το οποίο θα μαραίνεται και θα σβήνει σιγά-σιγά, μέχρι να «πεθάνει από μόνο του» όπως το έθεσε ο Ένγκελς.

Η εισαγωγή μικρότερης εργάσιμης βδομάδας θα επιτρέψει σε όλους να έχουν τον απαραίτητο χρόνο για να συμμετέχουν στη διοίκηση όλων των ζητημάτων της κοινωνίας και όταν όλοι διοικούν την κοινωνία, τότε το κράτος παύει να υπάρχει. Η τρομερή σπατάλη της λειτουργίας του γραφειοκρατικού κράτους θα σταματήσει, αφού οι διοικητικές λειτουργίες θα περιοριστούν στις πραγματικά αναγκαίες, οι οποίες θα αμείβονται με ίδιους μισθούς όπως και όλοι οι εργαζόμενοι. Παρόμοια, ή τεράστια σπατάλη πόρων των «ειδικών ένοπλων σωμάτων» για να μας κρατούν στη θέση μας, θα γίνουν πολύ γρήγορα μη αναγκαία.

Το κράτος δεν υπήρχε αιώνια. Οι πρώιμες κοινωνίες δεν το είχαν ανάγκη. Σε κάποιο συγκεκριμένο στάδιο της οικονομικής ανάπτυξης, όπου εμπεριείχε απαραίτητα τη διαίρεση της κοινωνίας σε τάξεις, γεννήθηκε το κράτος εξ’ αιτίας αυτής της διαίρεσης. Σήμερα, αυτή η ταξική διαίρεση της κοινωνίας όχι μόνο δεν είναι αναγκαία, αλλά έχει μετατραπεί σε ένα αξεπέραστο εμπόδιο για τη μελλοντική εξέλιξη της ανθρωπότητας.

Το καθήκον του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας είναι να βγάλει αυτό το εμπόδιο από το δρόμο. Τότε, όπως εξήγησε ο Ένγκελς: «η κοινωνία η οποία θα αναδιοργανώσει την παραγωγή στη βάση της ελεύθερης και ισότιμης συνεργασίας των παραγωγών, θα βάλει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό στη θέση που του ανήκει: στο μουσείο των αρχαιοτήτων, δίπλα στον τροχό και το μπρούντζινο ακόντιο».

Όμως, προτού ο Μαρξισμός κατακτήσει το κράτος, θα πρέπει πρώτα να κατακτήσει το εργατικό κίνημα. Ένα από τα μεγαλύτερα όπλα που έχουμε στη διάθεσή μας για να δώσουμε με επιτυχία αυτή την ιδεολογική μάχη είναι η σοβαρή μελέτη των γραπτών του Φρίντριχ Ένγκελς.