Η ζωή και το έργο του Φρίντριχ Ένγκελς

Σήμερα είναι η επέτειος της γέννησης του μεγάλου θεμελιωτή του επιστημονικού σοσιαλισμού, του Φρίντριχ Ένγκελς (28 Νοέμβρη 1820). Τιμώντας τη μνήμη του δημοσιεύουμε ένα παλιότερο κείμενό μας που συνοψίζει τα βασικά σημεία της επαναστατικής δράσης και του σημαντικού έργου του. Αξίζει να διαβαστεί

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Στον πρόλογο της έκδοσης του βιβλίου Ο Εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, τον Ιούνιο του 1872, αναφέρεται από τους Μαρξ και Ένγκελς πως το πρόγραμμα «έχει καταστεί απαρχαιωμένο σε κάποια σημεία του», για να συνεχίσει: «η εργατική τάξη δεν μπορεί απλά να θέσει υπό τον έλεγχό της τον ετοιμοπαράδοτο κρατικό μηχανισμό, και να τον χρησιμοποιήσει για τους δικούς της σκοπούς».

Αυτή η έκφραση είναι η πιο παραποιημένη και διαστρεβλωμένη δήλωση όλων των εποχών, αφού πολλοί εργατικοί ηγέτες τη θεωρούν σαν ένα ισχυρό επιχείρημα της αργής και βαθμιαίας αλλαγής, μέσο της οποίας το κράτος μπορεί να βελτιωθεί υπέρ των συμφερόντων των εργαζομένων. Για παράδειγμα, οι ηγέτες του Γερμανικού εργατικού κινήματος απαιτούν ένα «ελεύθερο κράτος πολιτών». Αυτό αποτελεί μια αντίφαση εννοιών, αφού ο Ένγκελς εξήγησε πολλές φορές πως το κράτος, όσο εξακολουθεί να είναι κράτος, θα υπάρχει για να καταπιέζει τον λαό και από τη στιγμή που μετατρέπεται σε όργανο του λαού παύει να είναι κράτος.

Ο Λένιν ανέλυσε παραπέρα αυτήν την ιδέα όταν οι ηγέτες των Ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών και εργατικών κομμάτων σήκωναν τα χέρια τους ψηλά με τρόμο για τη Ρώσικη Επανάσταση, ψελλίζοντας κάποιες φλυαρίες περί μιας αφηρημένης δημοκρατίας.  «Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα σαν τη «δημοκρατία»», είπε ο Λένιν, «Υπάρχει αστική δημοκρατία ή υπάρχει εργατική δημοκρατία… Η αστική δημοκρατία, αν και αποτέλεσε ένα μεγάλο ιστορικό άλμα σε σύγκριση με τον μεσαίωνα, παραμένει πάντα… περιορισμένη, ελλιπής, εσφαλμένη και υποκριτική καθώς επίσης παραμένει το δόλωμα και το τέχνασμα για την εκμετάλλευση των φτωχών».

Ακόμα και το δικό μας Κοινοβούλιο είναι απλά ένα τέτοιο χρυσωμένο χάπι αφού επιλέγουμε κάθε μερικά χρόνια ποια μέλη της άρχουσας τάξης θα μας εκπροσωπούν για τα επόμενα χρόνια, ενώ όλες οι πραγματικές αποφάσεις παίρνονται στα διοικητικά συμβούλια και στις λέσχες των καπιταλιστών.

Αυτό που ο Μαρξ εννοούσε στην πραγματικότητα λέγοντας «οι εργάτες δεν μπορούν απλά να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τον ετοιμοπαράδοτο κρατικό μηχανισμό» το εξήγησε πάρα πολλές φορές. Σε ένα γράμμα προς τον Κούγκελμαν για παράδειγμα γράφει: «Εάν κοιτάξεις το τελευταίο κεφάλαιο από το βιβλίο μου «Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη» θα δεις πως διακηρύσσω πως η επόμενη προσπάθεια της Γαλλικής Επανάστασης δε θα είναι όπως προηγουμένως προσπάθεια μεταβίβασης των γραφειοκρατικών ­στρατιωτικών μηχανισμών από τα χέρια των μεν στους δε, αλλά θα είναι προσπάθεια καταστροφής τους (έμφαση του Μαρξ), και αυτό είναι η βασική προϋπόθεση για κάθε πραγματική λαϊκή επανάσταση της ηπείρου».

Σήμερα που βλέπουμε τις παραδόσεις του Κοινοβουλευτισμού να προχωρούν όλο και πιο πίσω, ποιος είναι αυτός που παίρνει στην πραγματικότητα τις αποφάσεις; Όχι βέβαια η κυβέρνηση, αλλά τα αφεντικά των τραπεζών και των μεγάλων μονοπωλίων, οι κερδοσκόποι και οι χρηματιστές, καθώς και αυτοί που τους επιλέγουν. Παρόμοια, ποιος επιλέγει τους δικαστές, τους διοικητές της αστυνομίας, σε ποιόν λογοδοτούν οι βαρόνοι του Τύπου;

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Βέβαια οι Μαρξιστές είναι οι πρώτοι που θα υπερασπιστούν όλα τα δημοκρατικά δικαιώματα τα οποία οι εργαζόμενοι κατέκτησαν μέσα από πολύχρονους αγώνες και συνεχίζουν να δίνουν αγώνα για να τα επεκτείνουν, όπως π.χ. το δικαίωμα της απεργίας, της οργάνωσης, της ελευθερίας έκφρασης, δικαιώματα που πολλά από αυτά παίρνονται τώρα πίσω. Επιπλέον οι Μαρξιστές θα συμφωνήσουν να χρησιμοποιήσουν το Κοινοβούλιο, τις επιτροπές ακόμα και τα δικαστήρια όταν είναι δυνατόν δια μέσου αυτών να υπερασπίσουν ή να επεκτείνουν τις κατακτήσεις – αλλά αυτά τα στοιχεία του κρατικού μηχανισμού δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά είναι μέσο για την επίτευξη των στόχων.

Στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, ο Μαρξ και ο Ένγκελς εξήγησαν πως οι δημοκρατικές κατακτήσεις των εργαζομένων είναι «απλά μια συγκεκριμένη ποσότητα δικαιωμάτων, ώστε η εκμεταλλευόμενη τάξη να προχωρήσει λίγο μπροστά προς τον στόχο του αγώνα για μια αλλαγή της ταξικής κοινωνίας και για μια νέα κοινωνία, αλλά αυτό είναι όλο».

Ο Ένγκελς πρόσθεσε αργότερα πως: «Το κράτος είναι ένας μηχανισμός καταπίεσης μιας τάξης από μια άλλη και αυτό συμβαίνει στα δημοκρατικά αστικά κράτη όπως ακριβώς και στη μοναρχία… Σε μια αστική δημοκρατία ο πλούτος ασκεί τη δύναμη του έμμεσα, αλλά πάνω απ’ όλα μέσα από την απευθείας διαφθορά των αξιωματούχων. Κατά δεύτερο λόγο μέσο μιας συμμαχίας κυβέρνησης και χρηματιστηρίων».

Παρά την πρόβλεψή του, ακόμα και ο Ένγκελς θα ήταν έκπληκτος από το επίπεδο της διαφθοράς σήμερα, τόσο τη νόμιμη διαφθορά με τις μίζες, όσο και τις μυστικές συμφωνίες των κυβερνήσεων με τους μεγαλοεπιχειρηματίες φίλους τους.