Η προετοιμασία της νέας αυτής έκδοσης του Κομμουνιστικού Μανιφέστου στα ελληνικά, συνδυάστηκε με τη συμπλήρωση 200 χρόνων από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ. Έγινε με βάση τη βρετανική έκδοση του 1888, η οποία περιείχε μια εξαιρετική, προσωπικά επιμελημένη και ελεγμένη από τον Φρίντριχ Ένγκελς μετάφραση του έργου στην αγγλική γλώσσα.

Οι εκδόσεις «Μαρξιστική Φωνή» παραδίδουν αυτή τη νέα έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου στα χέρια των συνειδητών αγωνιστών του εργατικού κινήματος και της νεολαίας, με την πεποίθηση ότι συμβάλουν ουσιαστικά στον αναγκαίο ιδεολογικό και πολιτικό τους εξοπλισμό για τους αγώνες του σήμερα. Γιατί, με δεδομένο ότι όλες οι εγγενείς τάσεις και αντιφάσεις του καπιταλισμού που περιγράφουν στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο οι μεγάλοι δάσκαλοι του επιστημονικού σοσιαλισμού έχουν φτάσει σήμερα στο πιο προχωρημένο σημείο της ανάπτυξής τους, οι βασικές ιδέες που αυτό το κείμενο περιέχει είναι στην παρούσα περίοδο πολύ πιο επίκαιρες από την εποχή που γράφτηκε.

Το «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» (“Das Manifest der Kommunistischen Partei”), γράφτηκε στη γερμανική γλώσσα από τον Καρλ Μαρξ και τον Φρίντριχ Ένγκελς ως το πρόγραμμα της Κομμουνιστικής Λίγκας. Η Κομμουνιστική Λίγκα ήταν η μετεξέλιξη της οργάνωσης «Λίγκα των Δικαίων» που εμπνεύστηκε από τα πρώτα κινήματα των χειροτεχνών που προορίζονταν να ξεπέσουν στο προλεταριάτο.

Μέλη της Λίγκας ήταν Γερμανοί πρόσφυγες αγωνιστές, κυνηγημένοι από την αντίδραση στη χώρα τους, αριστερά στελέχη των Άγγλων Χαρτιστών, αριστεροί Γάλλοι Ιακωβίνοι που εμπνέονταν από τις πιο ριζοσπαστικές ιδέες της Γαλλικής επανάστασης. Η οργάνωση αυτή, εμπνεόμενη όλο και περισσότερο από τη θεωρητική δουλειά του Μαρξ και του Ένγκελς και καθώς η Ευρώπη έφτανε στο κατώφλι της επαναστατικής «πυρκαγιάς» του 1848, άλλαξε το κεντρικό της σύνθημα «Όλοι οι άνθρωποι είναι αδέλφια» και το μετέτρεψε σε «Εργάτες όλου του κόσμου Ενωθείτε!». Διακήρυξε σαν κεντρικό της σκοπό την «ανατροπή της μπουρζουαζίας, την εξουσία του προλεταριάτου, την κατάργηση της παλιάς αστικής κοινωνίας που ήταν βασισμένη στον ανταγωνισμό των τάξεων και την ίδρυση μιας νέας κοινωνίας χωρίς τάξεις και χωρίς ατομική ιδιοκτησία». Υιοθέτησε ένα δημοκρατικό – συγκεντρωτικό καταστατικό, που περιλάμβανε την εκλογή και το δικαίωμα ανάκλησης όλων των οργάνων, την υπακοή σ’ όλες τις αποφάσεις της Λίγκας μετά από δημοκρατική συζήτηση, την υποταγή των κατωτέρων στα ανώτερα σώματα και την απαίτηση για «επαναστατική δραστηριότητα και ζήλο» από κάθε μέλος.

Είναι εξαιρετικά ενδεικτικό για τις επαναστατικές μεθόδους της Κομμουνιστικής Λίγκας, το γεγονός ότι προειδοποίησε τον ίδιο τον Μαρξ και τον Ένγκελς για «πειθαρχικές κυρώσεις» εάν καθυστερούσαν τη συγγραφή του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου». Τελικά, το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, γράφτηκε και τυπώθηκε έγκαιρα για την πανευρωπαϊκής εμβέλειας επανάσταση, που ξέσπασε τον Φεβρουάριο του 1848.

Η Κομμουνιστική Λίγκα μετατράπηκε στη πραγματικότητα στο πρόπλασμα μιας εργατικής Διεθνούς, ιδιαίτερα μετά τη νέα εισροή πολιτικών προσφύγων στο Λονδίνο, που προσπάθησαν να γλιτώσουν από τη νίκη της αντεπανάστασης σε Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία, Ουγγαρία κ.α. Αλλά το 1852, μετά από την περιβόητη Δίκη των κομμουνιστών στην Κολωνία και τον θρίαμβο της αντίδρασης σε όλη την Ευρώπη, αυτή η αξιόλογη οργάνωση κατέρρευσε, τσακισμένη από την αντεπανάσταση.

Η συγγραφή του Κομμουνιστικού Μανιφέστου ανατέθηκε στον Μαρξ και τον Ένγκελς μετά από απόφαση που έλαβε το Δεύτερο Συνέδριο της Λίγκας, που διεξήχθη στο Λονδίνο, από τις 29 Νοεμβρίου έως τις 8 Δεκεμβρίου 1847. Το συνέδριο εκείνο, είχε σηματοδοτήσει μια νίκη για τους υποστηρικτές της νέας, προλεταριακής γραμμής κατά τη διάρκεια της συζήτησης του κρίσιμου ζητήματος του προγράμματος.

Όταν το συνέδριο βρισκόταν ακόμα στη φάση της προετοιμασίας, όπως φαίνεται και από την επιστολή του Ένγκελς στον Μαρξ στις 23-24 Νοεμβρίου του 1847, οι δυο επαναστάτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το τελικό προγραμματικό κείμενο θα έπρεπε να έχει τη μορφή ενός κομματικού Μανιφέστου. Η κατηχητική μορφή, συνηθισμένη για τις μυστικές επαναστατικές εταιρείες εκείνου του καιρού και ήδη χρησιμοποιημένη στο «Σχέδιο για ένα κομμουνιστικό σύμβολο πίστης» και στις «Αρχές του Κομμουνισμού», δηλαδή στα προσχέδια του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, δεν ήταν η κατάλληλη για μια πλήρη έκθεση της νέας επαναστατικής θεωρίας του προλεταριάτου.

Ο Μαρξ και ο Ένγκελς άρχισαν να εργάζονται μαζί πάνω στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο στο Λονδίνο, αμέσως μετά το συνέδριο, μέχρι και τις 13 Δεκεμβρίου, ημερομηνία που ο Μαρξ γύρισε στις Βρυξέλες. Συνέχισαν την εργασία τέσσερις μέρες μετά, στις 17 Δεκεμβρίου, όταν ο Ένγκελς έφθασε εκεί. Μετά την αναχώρηση του Ένγκελς για το Παρίσι, στα τέλη του Δεκεμβρίου και μέχρι την επιστροφή του στις 31 Ιανουαρίου1848, ο Μαρξ εργάστηκε πάνω στο Μανιφέστο μόνος του.

Στο τέλος του Ιανουαρίου, το χειρόγραφο στάλθηκε στο Λονδίνο για να τυπωθεί στο τυπογραφείο της «Μορφωτικής Εταιρείας Γερμανών Εργατών», ιδιοκτησίας του Γερμανού Τζ. Ε. Μπούργκαρντ, μέλους της Λίγκας. Δυστυχώς, το χειρόγραφο του Μανιφέστου δεν διασώθηκε. Τα μόνα γραπτά από το χέρι του Μαρξ είναι ένα σχέδιο του Μανιφέστου και μια σελίδα από ένα πρόχειρο αντίγραφο. Στις 19 Φεβρουαρίου, η «Μορφωτική Εταιρεία» αποφάσισε να καλύψει όλες τις δαπάνες της εκτύπωσης. Το Μανιφέστο βγήκε από το τυπογραφείο στα τέλη Φεβρουαρίου 1848.

Η πρώτη έκδοση του Μανιφέστου ήταν σε μορφή μπροσούρας με 23 σελίδες, με ένα «λαδί» εξώφυλλο. Από τότε και μετά, οι μεταφράσεις και οι εκδόσεις του Κομμουνιστικού Μανιφέστου είναι αναρίθμητες και δικαίως το κείμενο αυτό, θεωρείται το έργο με τις περισσότερες εκδόσεις, ίσως μετά από τη Βίβλο.

Ο πρώτος άνθρωπος που μετέφρασε το Μανιφέστο στα ελληνικά ήταν ο λογοτέχνης, δημοτικιστής και σοσιαλιστής Κωνσταντίνος Χατζόπουλος. Η πρώτη δημοσίευση της ελληνικής μετάφρασης έγινε το 1908 στην εφημερίδα «Εργάτης» του Βόλου, με τίτλο «Προκήρυξη του Κοινωνιστικού Κόμματος» με ψευδώνυμο του μεταφραστή. Αυτή η έκδοση δεν περιείχε το κεφάλαιο III, «Σοσιαλιστική και κομμουνιστική Φιλολογία». Το 1919 το εκδοτικό τμήμα των νέων του ΣΕΚΕ (Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας), του κατοπινού ΚΚΕ, εξέδωσε σε ολοκληρωμένη μορφή το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, σε μετάφραση του Αντώνη Δούμα. Αυτή θεωρείται και η πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση. Από τότε ακολούθησαν αρκετές ελληνικές εκδόσεις.

Εκδόσεις «Μαρξιστική Φωνή» – Αθήνα, Ιανουάριος 2019